Zelensky legt sancties op aan voormalige perschef Yulia Mendel en Russische propagandisten

Waarom dit belangrijk is

De sancties richten zich op een voormalige insider van het presidentschap die zich in buitenlandse media openlijk achter Russische narratieven heeft geschaard. Daarmee onderstreept de Oekraïense overheid de grens tussen legitieme kritiek en wat zij als Russische desinformatie beschouwt. Het bredere pakket — sancties tegen Rostec-gelieerde entiteiten en schepen van het schaduwvloot — laat zien dat de persoonlijke maatregel tegen Mendel deel uitmaakt van een bredere sanctieronde tegen Russische propaganda, defensie-industrie en olie-export.

Wat er is gebeurd

President Volodymyr Zelensky ondertekende op 13 september 2026 drie decreten waarmee hij drie RNBO-besluiten over sancties in werking liet treden. Decreet nr. 901/2026 legde persoonlijke sancties op aan zijn voormalige perschef Yulia Mendel en aan negen Russische staatsburgers die door Oekraïne worden beschouwd als verspreiders van desinformatie en Russische propaganda. Mendel, de enige Oekraïense staatsburger op deze lijst, kreeg onder meer te maken met bevriezing van tegoeden, een handelsverbod, een inreisverbod voor Oekraïne, een tienjarige duur van een deel van de maatregelen en een blokkade vanuit Oekraïne van haar accounts op Instagram, X en Facebook. De sancties tegen haar werden voorgesteld door de SBU.

Tegelijkertijd ondertekende Zelensky decreet nr. 899/2026, dat onbeperkte en tienjarige sancties oplegt aan 29 Russische burgers en 29 in Rusland geregistreerde bedrijven die gelieerd zijn aan de defensie-industrie en het staatsconcern Rostec, en decreet nr. 900/2026, dat tienjarige sancties oplegt aan 20 schepen van het Russische schaduwvloot onder vlaggen van Liberia, Palau, Sierra Leone, Barbados en de Marshalleilanden. Het Centrum tegen Desinformatie stelde dat de stellingen uit Mendels Carlson-interview meer dan 3,2 miljoen keer werden bekeken en overeenkwamen met kernpunten van de Russische propaganda. Mendel gaf op Facebook een verklaring uit waarin ze de sancties anticonstitutioneel noemde. Haar geplande optreden op 16 september in het Europees Parlement in Straatsburg, georganiseerd door de Duitse partij Alternative für Deutschland, werd door diverse Oekraïense media in verband gebracht met het tijdstip van de sancties.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïense media presenteren het sanctiepakket als één gecoördineerde actie. De sanctie tegen Mendel wordt daarbij niet geïsoleerd, maar samen behandeld met de maatregelen tegen Rostec-bedrijven en schepen van het schaduwvloot, en met Mendel als één schakel in een breder Russisch desinformatienetwerk. Officiële reacties van het kantoor van de president, het Centrum tegen Desinformatie en de communicatieadviseur van de president benadrukken dat Mendel niet bij onderhandelingen of besluitvorming betrokken was en dat haar uitspraken niet serieus genomen moeten worden. Sommige publicaties verbinden de timing van de sancties met Mendels aangekondigde optreden op 16 september in het Europees Parlement in Straatsburg, georganiseerd door Alternative für Deutschland.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

De enige niet-Oekraïense bron in het beschikbare materiaal — een Engelstalig Azerbeidzjaans persbureau — beperkt zich tot de korte mededeling dat 'Zelensky sancties oplegt aan voormalige perschef Mendel', zonder de bredere context van het sanctiepakket, de inhoud van het Carlson-interview of de duiding als propaganda. Verder internationaal perspectief is in het aangeleverde materiaal niet aanwezig.

Waar de berichtgeving verschilt

De bronnen zijn het niet eens over de exacte datum waarop Mendel vertrok als perschef van de president. Eén bron noemt circa 30 april 2021 en merkt daarbij op dat sommige bronnen juli 2021 noemen; een andere bron geeft 9 juli 2021.

Achtergrond

Yulia Mendel was van 3 juni 2019 tot 9 juli 2021 perschef van president Zelensky; daarvoor werkte ze bij verschillende Oekraïense tv-zenders en samen met internationale media. In mei 2026 gaf ze een interview aan de Amerikaanse podcaster Tucker Carlson, waarin ze beweerde dat Zelensky bereid was de Donbas aan Rusland over te dragen, beschuldigde ze hem van witwassen en druggebruik in clubs, en noemde ze de voormalige chef van het presidentieel kabinet Andrij Jermak 'de gevaarlijkste persoon aan de macht'. In augustus 2026 sprak ze in Le Journal du Dimanche over 'de hoofdbegunstigde van de oorlog' en autoritarisme. Het Oekraïense Centrum tegen Desinformatie kwalificeerde haar stellingen als een echo van Russische propagandanarratieven.