Rusland zet massaal herbruikte oefenraketten RM-48U in tegen Oekraïne en spaart Iskanders voor wintercampagne
Het Russische leger is deze zomer massaal RM-48U-raketten gaan afvuren op Oekraïne — raketten die voorheen werden gebruikt voor schietoefeningen van luchtdoelartillerie. Volgens het Oekraïense Openbaar Ministerie maakten RM-48U-raketten meer dan de helft uit van alle ballistische en hypersonische raketten die in juli en begin augustus op Oekraïne werden afgevuurd. In juli werden 158 van zulke raketten gelanceerd, het hoogste maandelijkse aantal sinds de grootschalige invasie in 2022. Analisten zien de strategie als een middel om Oekraïense onderscheppingsraketten uit te putten en Iskanders, KN-23's en Zirkons te bewaren voor de winter.
Hoofdpunten
- RM-48U-raketten vormden meer dan de helft van de 228 ballistische en hypersonische raketten die in juli en begin augustus op Oekraïne werden afgevuurd (cijfers Openbaar Ministerie).
- In juli werden 158 ballistische en hypersonische raketten gelanceerd, een record sinds de invasie in 2022; 87 daarvan waren RM-48U's.
- Het aantal Iskander-lanceringen daalde in juli naar 38, tegenover meer dan 100 in de voorgaande maand.
- RM-48U-raketten zijn minder krachtig en minder nauwkeurig dan Iskander — ze wijken gemiddeld zo'n 300 meter af van het doel — maar hun fragmentatiekoppen verspreiden metaalscherven over een groot gebied.
- De Oekraïense militaire inlichtingendienst (HUR) schat dat Rusland dit jaar de productie van RM-48U meer dan verdubbelt, van ruim 200 vorig jaar naar ruim 480 dit jaar.
- ISW schat de Russische voorraad op circa 100 Iskanders en circa 400 RM-48U's; RUSI-analist Sidharth Kaushal schat de Iskander-productie op circa 750 per jaar, met vastebrandstofmotoren als knelpunt.
- De aanval op het perron van voorstadstreinstation Kvitneva in de Brovar-district (regio Kiev) op 5 augustus, waarbij acht mensen omkwamen, werd uitgevoerd met een RM-48U en niet met een Iskander-M.
Waarom dit belangrijk is
Rusland heeft een tot dusver alleen voor oefeningen gebruikte raket geïndustrialiseerd en verdubbelt dit jaar de productie ervan. Door deze RM-48U's in grote aantallen af te vuren hoopt Moskou de Oekraïense luchtverdediging uit te putten, terwijl de precisieraketten — Iskanders, KN-23's en Zirkons — worden gespaard voor een wintercampagne. De juli-cijfers markeren het hoogste maandelijkse aantal ballistische en hypersonische raketten sinds het begin van de grootschalige invasie, wat het verhoogde tempo van de Russische druk op Oekraïense steden en infrastructuur onderstreept.
Wat er is gebeurd
Deze zomer is voor het eerst massaal gebruik bevestigd van RM-48U-raketten die vanaf Russische S-400-luchtdoelsystemen op Oekraïne worden afgevuurd. Volgens militaire analisten van het Oekraïense Openbaar Ministerie maakten RM-48U-raketten meer dan de helft uit van de 228 ballistische en hypersonische raketten die in juli en begin augustus op Oekraïne werden gelanceerd. In juli werden 158 ballistische en hypersonische raketten afgevuurd — het hoogste maandelijkse aantal sinds de invasie in 2022 — waarvan 87 RM-48U's. Het aantal Iskander-lanceringen daalde in juli juist naar 38, tegenover meer dan 100 in de voorgaande maand. RM-48U is een enkeltrapsraket op vaste brandstof met een ballistische baan van 4–6 Mach, een opgegeven bereik tot 400 km en een 199 kg zware fragmentatiekop. De HUR omschrijft het project als een Russische ballistische 'Frankenstein': de vastebrandstofmotor is geleend van de 48N6DM-luchtdoelgeleide raket van de S-400, het staartstuk van de exportversie 48N6E2 voor de S-300PMU1/2 en S-400. De raket wordt geleid door een combinatie van traagheidsnavigatie en satellietnavigatie met Kometa-R12-ontvangers; de gemiddelde afwijking van het doel bedraagt circa 300 meter — minder nauwkeurig dan de Iskander, maar gevaarlijk door de wijde verspreiding van metaalscherven. In het Russische leger zijn afzonderlijke tactische raketeenheden met radiocommandogeleiding opgericht om RM-48U-aanvallen uit te voeren. De HUR schat dat Rusland dit jaar de productie van RM-48U meer dan verdubbelt, van ruim 200 vorig jaar naar ruim 480. Het ISW schat de huidige voorraad op circa 100 Iskanders en circa 400 RM-48U's; RUSI-analist Sidharth Kaushal schat de Iskander-productie op circa 750 per jaar, met vastebrandstofmotoren als knelpunt. Kaushal stelt dat het massaal afvuren van RM-48U's Rusland in staat stelt Oekraïense onderscheppers uit te putten en precisieraketten te bewaren voor een wintercampagne. Volgens HUR heeft Rusland kleinere voorraden ballistische KN-23- en KN-24-raketten en hypersonische Zirkon- en Kinsjal-raketten, die meer dan vijf keer de snelheid van het geluid bereiken.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Beide Oekraïense bronnen — ZN.UA en Novynarnia — presenteren het Oekraïense Openbaar Ministerie en de HUR (militaire inlichtingendienst) als primaire bron voor gegevens over raketsamenstelling, maandelijkse lanceercijfers en voorraden. Ze benadrukken de aanval op 5 augustus op het perron van voorstadstreinstation Kvitneva in de Brovar-district (regio Kiev), waarbij acht mensen omkwamen en die werd uitgevoerd met een RM-48U in plaats van een Iskander-M, als bewijs van de burgerlijke kosten van de herbruikte raket. De HUR-aanduiding 'Frankenstein' — omdat de raket is samengesteld uit luchtdoelonderdelen — wordt aangehaald om Ruslands oplossing voor de druk op de conventionele raketproductie te framen.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De Oekraïense berichtgeving is gebaseerd op interviews met Sidharth Kaushal, senior fellow at the London-based Royal United Services Institute (RUSI) — de belangrijkste westerse expert die wordt geciteerd. De internationale invalshoek komt dus niet uit eigen westerse veldverslaggeving, maar via een Londense denktank. De westerse framing legt de nadruk op de strategische interpretatie van Kaushal: het massaal inzetten van RM-48U-raketten moet Oekraïense onderscheppingsvoorraden uitputten en precisieraketten sparen voor de winter — een duiding die door de RUSI-analist wordt geïntroduceerd, niet door Oekraïense functionarissen.
Waar de berichtgeving verschilt
De cijfers over voorraden en productie lopen uiteen tussen westerse instituten. Het Institute for the Study of War (ISW) schat de Russische voorraad op circa 100 Iskanders en circa 400 RM-48U's, terwijl RUSI de productie van Iskanders op circa 750 exemplaren per jaar plaatst, met vastebrandstofmotoren als beperkende factor.
Achtergrond
De aanduiding 'RM' staat voor 'raketa-mishen' (doelraket). De RM-48U is opgebouwd uit een 48N6DM-vastebrandstofmotor en een staartstuk die oorspronkelijk waren ontworpen voor de S-400- en S-300PMU1/2-luchtdoelraketten. Het is een enkeltrapsraket op vaste brandstof die een ballistische baan van 4–6 Mach vliegt, met een opgegeven bereik tot 400 km en een fragmentatiekop van 199 kg. De combinatie van traagheidsnavigatie en Kometa-R12-satellietnavigatie geeft een gemiddelde afwijking van circa 300 meter van het doel — minder nauwkeurig dan de Iskander, maar nog altijd gevaarlijk door de wijde verspreiding van metaalscherven. In het Russische leger zijn afzonderlijke tactische raketeenheden met radiocommandogeleiding opgericht die specifiek voor RM-48U-aanvallen worden ingezet.