Oekraïne beëindigt vereenvoudigde terugkeerprogramma voor AWOL-militairen
Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft aangekondigd dat het vereenvoudigde programma voor vrijwillige terugkeer van militairen die hun eenheid zonder toestemming hadden verlaten (СЗЧ), dat gold voor gevallen van vóór 12 juni 2026, op 20 september is beëindigd. Vrijwillige terugkeer verloopt voortaan via de Militaire Rechtshandhavingsdienst (ВСП) en reservebataljons, met een langere procedure, langere wachttijd voor herstel van betaling en geen mogelijkheid om zelf de eenheid te kiezen.
Hoofdpunten
- Vereenvoudigd terugkeerprogramma voor СЗЧ van vóór 12 juni 2026 liep tot en met 20 september 2026.
- Sinds 20 september verloopt vrijwillige terugkeer via ВСП en reservebataljons.
- Algemene procedure duurt langer, met langere wachttijd op herstel van bezoldiging en geen zelfgekozen eenheid.
- Militair kan terecht bij Centraal bestuur ВСП in Kyiv en oblast Kyiv, territoriale besturen of zonale afdelingen.
- Commandant reservebataljon neemt militair binnen 3 dagen op in tijdelijke personeelslijst en kent taak toe.
- Aanbevelingsbrieven van gevechtsbrigades worden gehonoreerd, brieven van ondersteunende eenheden niet — militairen gaan naar prioritaire gevechtseenheden.
- Vrijspraak van strafrechtelijke aansprakelijkheid blijft mogelijk via deel 5 van artikel 401 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht bij eerste СЗЧ onder krijgstoestand, na rapport, schriftelijke toestemming van commandant en verzoekschrift aan onderzoeker, aanklager of rechtbank.
Waarom dit belangrijk is
Het sluiten van het vereenvoudigde venster betekent dat AWOL-militairen voortaan een langere procedure moeten doorlopen via ВСП en reservebataljons, langer moeten wachten op herstel van hun bezoldiging en niet langer zelf kunnen kiezen bij welke eenheid ze terugkeren. Tegelijk blijft de mogelijkheid bestaan om via deel 5 van artikel 401 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht vrijgesteld te worden van strafrechtelijke aansprakelijkheid, mits aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. De maatregel raakt potentieel meer dan 200.000 Oekraïense militairen die zich volgens schattingen begin 2026 in СЗЧ bevonden.
Wat er is gebeurd
Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft bekendgemaakt dat het vereenvoudigde programma voor vrijwillige terugkeer van militairen die hun eenheid zonder toestemming hadden verlaten (СЗЧ) op 20 september 2026 is beëindigd. Het programma gold voor militairen van de strijdkrachten, de Nationale Garde en de ДССТ van wie de СЗЧ vóór 12 juni 2026 was geregistreerd. Vanaf 21 september verloopt de terugkeer volgens de algemene procedure via de Militaire Rechtshandhavingsdienst (ВСП) en reservebataljons.
Militairen die willen terugkeren, kunnen contact opnemen met het Centraal bestuur van de ВСП in Kyiv en de oblast Kyiv, met territoriale besturen of met zonale afdelingen van de ВСП. Daar ontvangen zij informatie over reservebataljons en kunnen zij een geleidebiljet (припис) krijgen. Het is ook mogelijk rechtstreeks naar een reservebataljon te gaan; de lijst daarvan is verkrijgbaar bij de ВСП. Een militair kan ook via de Армія+-app een rapport indienen; deze rapporten worden door de ВСП verwerkt, waarna de militair na bevestiging 24 uur de tijd heeft om bij de betreffende ВСП-eenheid te arriveren voor een geleidebiljet en doorreis naar de reserve-eenheid.
Na aankomst bij een reservebataljon geeft de commandant binnen drie dagen een bevel uit om de militair op te nemen in de tijdelijke personeelslijst en wijst hem een taak toe. De commandant verifieert via de politie of de informatie over de СЗЧ in het Единого реєстру досудових розслідувань (Unified Register of Pre-Trial Investigations) is opgenomen, en stelt een melding op voor de commandant van de oorspronkelijke eenheid. Indien de militair beschikt over een schriftelijke toestemming van een commandant van een prioritaire gevechtseenheid, wordt die eenheid in de melding vermeld.
Commandanten van reservebataljons nemen aanbevelingsbrieven van gevechtsbrigades die behoefte aan personeel hebben wél in ontvangst en houden ermee rekening, maar brieven van ondersteunende eenheden (військові частини забезпечення) worden genegeerd — deze militairen worden specifiek naar prioritaire gevechtseenheden gestuurd.
Voor militairen die tijdens de krijgstoestand voor het eerst СЗЧ hebben gepleegd, bestaat nog steeds de mogelijkheid van vrijspraak van strafrechtelijke aansprakelijkheid op grond van deel 5 van artikel 401 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht. Daarvoor moet de militair een rapport schrijven, schriftelijke toestemming van de commandant van de eenheid (of het reservebataljon) krijgen om de dienst voort te zetten, en een verzoekschrift indienen bij een onderzoeker, aanklager of rechtbank over het voornemen om terug te keren; de stukken worden naar de rechtbank gestuurd, die de beslissing neemt.
Voor vragen over terugkeer naar de militaire dienst is de hotline van het ministerie van Defensie bereikbaar via 1519.
Waar de berichtgeving verschilt
Bronnen zijn het niet eens over twee data. ZN.UA meldt dat het vereenvoudigde terugkeerprogramma vanaf 21 september niet meer van toepassing was, terwijl andere bronnen stellen dat het tot en met 20 september gold. Daarnaast geeft Громадське радіо de uiterste СЗЧ-datum voor het vereenvoudigde programma aan als vóór 11 juni, terwijl Українська правда en de bevestigde feiten de grens stellen op vóór 12 juni 2026.
Achtergrond
Het vereenvoudigde terugkeerprogramma maakte deel uit van de eerste fase van de transformatie van de Oekraïense Defensiekrachten die op 12 juni 2026 werd bekendgemaakt, samen met nieuwe contractvoorwaarden en СЗЧ-terugkeermechanismen. Begin 2026 bevonden zich meer dan 200.000 Oekraïense militairen in СЗЧ. Op 18 juni waren 500 terugkeerrapporten ingediend onder de vereenvoudigde procedure; op 1 juli sprak de toenmalige minister van Defensie over "duizenden aanvragen". Volgens gegevens van de Generale Staf keerden in augustus meer militairen terug uit СЗЧ dan er nieuw vertrokken.