Oekraïens kabinet steunt plan voor Mazepa-monument op de plek van het omvergehaalde Lenin-standbeeld in Kyiv
De Oekraïense regering heeft het voorstel van het Ministerie van Cultuur gesteund om in het centrum van Kyiv een monument op te richten voor hetman Ivan Mazepa. Het beeld moet komen op de plaats waar in december 2013 tijdens de Euromaidan het Lenin-monument werd omvergehaald. Het initiatief gaat terug op president Zelensky, die het op 28 juni aankondigde.
Hoofdpunten
- Het kabinet steunt het voorstel van het Ministerie van Cultuur voor een Mazepa-monument in Kyiv.
- Het monument is gepland op Boelvar Tarasa Sjevtsjenka, op de plek van het gesloopte Lenin-standbeeld.
- President Zelensky lanceerde het initiatief op 28 juni bij de viering van 30 jaar Oekraïense grondwet in de Kyiv-Petsjersk Lavra.
- Uitvoering loopt via presidentieel decreet nr. 781 van 21 augustus over de herdenking van Mazepa.
- Er komt een open competitie voor het beste ontwerp, georganiseerd door het Ministerie van Cultuur, het Staatsagentschap voor Kunst en de stadsadministratie van Kyiv.
- Plaatsing en inrichting van het terrein worden betaald uit de begroting van Kyiv; de eindkosten worden pas na de competitie vastgesteld.
- Vicepremier en minister van Cultuur Tetjana Berezjna noemde Mazepa een sleutelfiguur in de Oekraïense geschiedenis en een staatsbouwer.
Waarom dit belangrijk is
Het besluit past in het bredere decommunizatieproces: een Sovjet-monument op een zichtbare plek in het centrum van Kyiv wordt symbolisch vervangen door een eerbetoon aan een Oekraïense historische figuur. Het gaat om een boulevard in het hart van de hoofdstad, wat de locatie bijzonder zwaarwegend maakt voor het publieke geheugen. Omdat het initiatief van de president komt en via een presidentieel decreet wordt uitgevoerd, heeft het het hoogste niveau van staatssteun. Tegelijk botst het met een eerder stedelijk plan voor een fontein op precies dezelfde plek, wat een politieke spanning blootlegt tussen het presidentieel en het gemeentelijk niveau over de invulling van deze openbare ruimte.
Wat er is gebeurd
De Oekraïense ministerraad heeft het voorstel van het Ministerie van Cultuur gesteund om in Kyiv een monument op te richten voor hetman Ivan Mazepa, de Oekraïense staatsman uit de vroege 18e eeuw. Het beeld moet komen op Boelvar Tarasa Sjevtsjenka, op de plek waar in december 2013 het standbeeld van Vladimir Lenin door Euromaidan-deelnemers werd omvergehaald. Het initiatief werd op 28 juni aangekondigd door president Volodymyr Zelensky tijdens plechtigheden rond de 30e verjaardag van de Oekraïense grondwet in de Kyiv-Petsjersk Lavra en wordt uitgevoerd op grond van presidentieel decreet nr. 781 van 21 augustus, getiteld "Over de herdenking van hetman van Oekraïne Ivan Mazepa". Vicepremier voor humanitair beleid en minister van Cultuur Tetjana Berezjna zei dat Mazepa een van de sleutelfiguren in de Oekraïense geschiedenis is en een staatsbouwer die consequent de politieke subjectiviteit van Oekraïne verdedigde en de Oekraïense cultuur en het onderwijs steunde. Er komt een open competitie om het beste ontwerp te kiezen, georganiseerd door het Ministerie van Cultuur samen met het Staatsagentschap voor Kunst en het gemeentebestuur van Kyiv. Het Ministerie van Cultuur treedt op als opdrachtgever voor het ontwerp en de vervaardiging. De plaatsing van het monument en de inrichting van de omgeving worden betaald uit de begroting van de stad Kyiv, waarbij ook andere wettelijk toegestane bronnen kunnen worden aangesproken. De eindkosten worden vastgesteld na de competitie en de goedkeuring van het ontwerp- en ramingdossier.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De aangevoerde Oekraïense bronnen framen het besluit als een staatsdaad die een sleutelfiguur uit de Oekraïense geschiedenis eert. De berichtgeving legt de nadruk op regerings- en presidentiële actoren — president Zelensky, minister van Cultuur Tetjana Berezjna en de ministerraad — en op het bureaucratische mechanisme: een presidentieel decreet, een door het ministerie geleide open competitie en financiering uit de stadsbegroting van Kyiv. Tegelijk halen de stukken het eerdere gemeentelijke plan voor een fontein op dezelfde plek aan, wat de binnenlandse spanning blootlegt tussen de president en het stadsbestuur van Kyiv over de invulling van deze openbare ruimte.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen laten een meningsverschil zien over de bestemming van de vrijgekomen plek op Boelvar Tarasa Sjevtsjenka. Burgemeester van Kyiv Vitali Klitschko en de stadsadministratie van Kyiv gaven de voorkeur aan een fontein op de plek van het gesloopte Lenin-standbeeld, die Klitschko omschreef als "de meest neutrale oplossing". Het presidentiële initiatief, nu gesteund door het kabinet, kiest echter voor een monument voor Mazepa in plaats van een fontein.
Achtergrond
Het Lenin-monument op de hoek van Boelvar Tarasa Sjevtsjenka en de Chresjtsjatyk werd in december 2013 door deelnemers aan de Euromaidan omvergehaald. Reeds in 2008, onder president Viktor Joesjtsjenko, waren er plannen voor een Mazepa-monument in Kyiv, maar dat kwam er niet. In Oekraïne bestaat een volwaardig Mazepa-monument alleen in Poltava; in verscheidene andere plaatsen, waaronder Tsjernihiv, staan borstbeelden. De Russisch-Orthodoxe Kerk vaardigde in 1708 op bevel van tsaar Peter I een anathema over Mazepa uit, en in Rusland wordt hij vaak een "verrader" genoemd. In april 2026 maakte de stadsadministratie van Kyiv bekend een fontein op de plek te willen aanleggen — een plan dat onder meer door Oleksandr Alfyorov, hoofd van het Oekraïens Instituut voor Nationaal Herinneren, als "gevaarlijk" werd bestempeld.