Lubinets: meer dan 50% van de Oekraïense veteranen vindt dat hun rechten niet beschermd worden
De Oekraïense mensenrechtenombudsman Dmytro Lubinets zegt in een interview met Radio NV dat meer dan de helft van de Oekraïense veteranen vindt dat hun rechten niet alleen worden geschonden, maar zelfs helemaal niet beschermd. Zijn kantoor baseert zich op een enquête onder meer dan duizend veteranen en op 200 monitoringbezoeken aan gemeenten. De uitspraken vallen samen met de benoeming van de nieuwe minister voor Veteranenzaken, Vitaliy Kim, en protesten die eisen dat hij wordt vervangen door een veteraan.
Hoofdpunten
- Lublinets (ombudsman) zegt dat meer dan 50% van de veteranen hun rechten onbeschermd vindt; hij noemt dit cijfer een 'diagnose van staatsinefficiëntie'.
- Zijn kantoar voerde een enquête uit onder meer dan 1.000 veteranen en veteranen.
- Oekraïne telt volgens Lubinets nu al ruim 2 miljoen veteranen; na de oorlog kan dat oplopen tot 5 tot 6,5 miljoen.
- In de eerste acht maanden van 2026 ontving de ombudsman ruim 1.900 klachten van veteranen, tegenover ruim 2.000 over heel 2025.
- Centra voor psychologische hulp aan veteranen bestaan in slechts 18% van de territoriale gemeenten; revalidatiediensten in slechts 20%.
- Op 23 juli eisten betogers in Kyiv het vertrek van de nieuwe minister voor Veteranenzaken, Vitaliy Kim, omdat hij burger is en geen veteraan.
Waarom dit belangrijk is
De uitspraken van de ombudsman leggen een scherp oordeel over de effectiviteit van de staat jegens een bevolkingsgroep die nu al boven de twee miljoen ligt en volgens zijn prognose na de oorlog kan groeien tot vijf tot 6,5 miljoen. Ze kwantificeren een scherpe stijging van het aantal klachten van veteranen — ruim 1.900 in de eerste acht maanden van 2026 tegenover ruim 2.000 over heel 2025. De bevindingen maken structurele tekorten zichtbaar in lokale voorzieningen: psychologische hulp en revalidatie zijn in slechts ongeveer een op de vijf gemeenten beschikbaar. Ze documenteren ook het ontbreken van effectieve verantwoordelijkheid voor ambtenaren die veteranen in de steek laten. Tot slot vallen de cijfers samen met de benoeming van een burgerminister voor Veteranenzaken en protesten die vragen om vervanging door een veteraan, wat de beleidsmatige inzet verhoogt.
Wat er is gebeurd
De Oekraïense parlementair mensenrechtencommissaris (ombudsman) Dmytro Lubinets verklaarde in een interview met Radio NV dat meer dan 50% van de Oekraïense veteranen vindt dat hun rechten niet alleen worden geschonden, maar door de staat helemaal niet worden beschermd. Hij noemde dit percentage een 'diagnose van staatsinefficiëntie'.
Zijn kantoor baseert zich op een expert-enquête onder meer dan duizend veteranen en vrouwelijke veteranen, op ruim 200 monitoringbezoeken aan gemeenten over twee jaar en op analyse van binnengekomen klachten. De meest voorkomende klachten gaan over het verkrijgen van financiële steun, het verkrijgen van certificaten en documenten, en belemmeringen bij medische en psychologische revalidatie. Lubinets bekritiseerde de bureaucratie en zei dat veteranen zelf informatie moeten verzamelen uit gefragmenteerde en niet-gesynchroniseerde registers, en dat ambtenaren hen soms behandelen 'niet alleen zonder respect, maar gewoon als overbodige mensen'.
Cijfers die hij noemde: Oekraïne telt momenteel ruim 2 miljoen veteranen; na het einde van de grootschalige oorlog kan dat volgens hem oplopen tot 5 tot 6,5 miljoen, wat volgens hem het overheidsbeleid voor de komende 30 jaar zou moeten bepalen. In de eerste acht maanden van 2026 ontving de ombudsman meer dan 1.900 klachten van militair personeel en familieleden van gesneuvelde soldaten, tegenover iets meer dan 2.000 over heel 2025. Centra voor psychologische hulp aan veteranen bestaan in slechts 18% van de territoriale gemeenten (OTG); revalidatiediensten in slechts 20%.
De bevindingen komen op een politiek beladen moment: op 16 juli benoemde de Verchovna Rada de meeste ministers van een nieuwe regering onder leiding van premier Serhiy Koretsky, met de voormalige chef van de Mykolajiv OVA, Vitaliy Kim, als minister voor Veteranenzaken. Op 23 juli, tijdens protesten in Kyiv tegen het ontslag van Mychajlo Fedorov als minister van Defensie, eisten demonstranten ook Kims vervanging omdat hij burger is en geen veteraan. Maatschappelijke organisaties vinden dat de post door een veteraan moet worden bekleed. Kim reageerde door zichzelf één jaar te geven om de nodige veranderingen door te voeren en kondigde een nieuwe ondersteuningsstructuur aan, met gemeenschappen en patronsystemen per krijgsmachtonderdeel.
Achtergrond
De uitspraken van de ombudsman komen midden in een politieke omwenteling. Op 16 juli benoemde de Verchovna Rada de meeste ministers van een nieuwe regering onder leiding van Serhiy Koretsky. De voormalige chef van de Mykolajiv OVA, Vitaliy Kim, werd minister voor Veteranenzaken. Op 23 juli, tijdens protesten in Kyiv tegen het ontslag van Mychajlo Fedorov als minister van Defensie, eisten demonstranten ook Kims vervanging omdat hij burger is en geen veteraan. Civiel-maatschappelijke vertegenwoordigers zeiden dat de post door een veteraan moet worden bekleed. Kim reageerde door zichzelf één jaar te geven om de veranderingen door te voeren en kondigde een nieuw ondersteuningssysteem aan met gemeenschaps- en patronagestructuren per krijgsmachtonderdeel. De ombudsman riep op tot een effectief ondersteuningsnetwerk in elke gemeente als de kernverandering die nodig is, maar stelde tegelijk vast dat er in Oekraïne feitelijk geen verantwoordelijkheid wordt genomen voor ambtenaren die de rechten van veteranen schenden, en dat officiële onderzoeken doorgaans eindigen met formele schriftelijke antwoorden.