Paus Leo XIV vraagt Poetin om staakt-het-vuren rond bezette stad Oleshky
Op 16 oktober voerde paus Leo XIV een telefoongesprek met de Russische president Vladimir Poetin. De paus uitte zijn diepe bezorgdheid over de humanitaire situatie in de bezette stad Oleshky in de oblast Cherson en riep op tot een staakt-het-vuren zodat voedsel en medische hulp het gebied kunnen bereiken en burgers vrijwillig en veilig kunnen worden geëvacueerd. De paus sprak vanuit een ziekenhuis in Rome, waar hij kort daarvoor een longoperatie had ondergaan. Het Kremlin gaf een eigen lezing van het gesprek waarin het de verantwoordelijkheid voor de humanitaire catastrofe bij Oekraïne legde.
Hoofdpunten
- Paus Leo XIV sprak op 16 oktober telefonisch met de Russische leider Vladimir Poetin.
- De paus uitte diepe bezorgdheid over de humanitaire situatie in Oleshky, oblast Cherson.
- Hij vroeg om een staakt-het-vuren voor de levering van voedsel en medische hulp aan de stad.
- Hij vroeg om een staakt-het-vuren dat de vrijwillige en veilige evacuatie van burgers uit Oleshky mogelijk maakt.
- De paus belde vanuit een ziekenhuis waar hij kort daarvoor een longoperatie had ondergaan.
- Volgens Russische staatsmedia schoof Poetin de verantwoordelijkheid voor de catastrofe af op Oekraïne; het Kremlin zei dat Poetin het initiatief van het Vaticaan steunde.
- Het Vaticaan bevestigde het gesprek en herhaalde aan het einde het engagement van de Heilige Stoel voor dialoog en vrede.
Waarom dit belangrijk is
Het gesprek is de meest zichtbare directe oproep van het Vaticaan aan Moskou over een concrete humanitaire crisis binnen bezet Oekraïne. Het vindt plaats tegen de achtergrond van een gedocumenteerde humanitaire instorting in Oleshky, waar volgens Oekraïense en VN-cijfers nog ongeveer 2.000 mensen wonen zonder stabiele toegang tot voedsel, elektriciteit en water. Het feit dat de paus belde vanuit een ziekenhuis, kort na een longoperatie, onderstreept de urgentie die hij aan de situatie hecht. De tegenstrijdige lezingen van het Kremlin en het Vaticaan maken duidelijk dat de kans op een daadwerkelijke gevechtspauze onzeker blijft.
Wat er is gebeurd
Op 16 oktober telefoneerde paus Leo XIV met de Russische president Vladimir Poetin. De paus sprak vanuit het Agostino Gemelli-ziekenhuis in Rome, waar hij op 13 oktober was opgenomen voor een operatie waarbij een tumor uit de onderkwab van zijn rechterlong werd verwijderd. In het gesprek uitte hij zijn diepe bezorgdheid over de humanitaire situatie in Oleshky, een stad in de oblast Cherson die sinds de eerste dagen van de grootschalige invasie in februari 2022 onder Russische bezetting staat. De paus vroeg een staakt-het-vuren zodat voedsel en medische hulp de stad kunnen bereiken en zodat de burgerbevolking vrijwillig en veilig kan worden geëvacueerd. Aan het einde van het gesprek herbevestigde hij het engagement van de Heilige Stoel voor dialoog en vrede. Volgens Russische staatsmedia verschoof Poetin de verantwoordelijkheid voor de humanitaire catastrofe naar Oekraïne; het Kremlin meldde dat Poetin het initiatief van het Vaticaan steunde en dat er een samenwerkingsakkoord was bereikt.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen plaatsen het pauselijke gesprek tegen de achtergrond van een humanitaire instorting in het bezette Oleshky, waar volgens de chef van de oblast-militaire administratie Oleksandr Prokudin nog ongeveer 2.000 mensen wonen, onder wie bijna 50 kinderen. Het laatste winkeltje in de stad zou in januari zijn gesloten en er zou sinds mei geen voedsel meer zijn binnengekomen. De Oekraïense strijdkrachten proberen sinds maart 2026 met drones voedsel te droppen — eind september werd in één operatie circa 4.000 kg verdeeld over 100 locaties. Oekraïense functionarissen, onder wie mensenrechtenombudsman Dmytro Lubinets, stellen dat Rusland de humanitaire evacuatie blokkeert. Minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha bracht de kwestie eind september ter sprake in de VN-Veiligheidsraad en op een vergadering van de OVSE-permanente raad, en de All-Oekraïense Raad van Kerken richtte zich tot paus Leo XIV, de VN en het Internationale Rode Kruis met de vraag om een evacuatie naar door Oekraïne gecontroleerd gebied mogelijk te maken. De pauselijke oproep wordt in deze bronnen gepresenteerd als onderdeel van een breder, door Oekraïne geleid inspanning om humanitaire corridors te openen.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De enige niet-Oekraïense bron in het pakket, de Duitstalige media, kadert het verhaal rond de directe pauselijke oproep aan Poetin tot een staakt-het-vuren en benadrukt de bemiddelende rol van het Vaticaan. Opvallend is de aandacht voor het bijzondere gegeven dat de paus vanuit een ziekenhuis belde, kort na zijn longoperatie, wat het persoonlijke en symbolische gewicht van de interventie onderstreept. Het zwaartepunt ligt daarmee meer op de pauselijke diplomatie en de rol van het Vaticaan dan op de Oekraïense humanitaire inspanningen ter plaatse.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen verschillen op drie punten. Ten eerste over het aantal burgers dat nog in Oleshky verblijft: de meeste Oekraïense bronnen, samen met Der Spiegel, volgen de chef van de oblast-militaire administratie Oleksandr Prokudin met circa 2.000 mensen (waaronder bijna 50 kinderen), terwijl één rapport uitkomt op meer dan 6.000 mensen (waaronder ongeveer 200 kinderen). Ten tweede over het moment waarop de voedselleveringen aan de stad stopten: volgens sommige bronnen is er sinds mei geen voedsel meer binnengekomen, terwijl een andere bron het einde van de leveringen specifiek op eind mei 2026 plaatst. Ten derde lopen de lezingen van het gesprek uiteen: het Kremlin en Russische staatsmedia schilderen Poetin af als steunend aan het Vaticaan-initiatief en schuiven de verantwoordelijkheid voor de catastrofe naar Oekraïne; Oekraïense berichtgeving stelt juist dat Rusland de evacuatie blokkeert en de crisis veroorzaakt.
Achtergrond
Oleshky ligt sinds de eerste dagen van de grootschalige invasie in februari 2022 onder Russische bezetting. Vóór de oorlog telde de stad ongeveer 24.000 inwoners. Het laatste winkeltje sloot in januari en sinds mei zou er geen voedsel meer in de stad zijn gekomen, aldus VN-cijfers. Sinds maart 2026 leveren Oekraïense militaire drones voedsel aan de stad; eind september ging het om circa 4.000 kg over 100 locaties. De Oekraïense ombudsman Dmytro Lubinets stelde dat Rusland de evacuatie blokkeert, en het secretariaat van de parlementaire mensenrechtencommissaris meldde op 8 oktober dat er geen praktische doorbraak was. Minister Andrii Sybiha kaartte de situatie eind september aan in de VN-Veiligheidsraad en in de OVSE-permanente raad. De All-Oekraïense Raad van Kerken deed een beroep op paus Leo XIV, de VN en het Internationale Rode Kruis om de bewoners te evacueren naar door Oekraïne gecontroleerd gebied. Vaticaan-gezant kardinaal Matteo Zuppi reisde eind september naar Moskou om verbetering in de situatie te bepleiten. Paus Leo XIV, de eerste Amerikaanse paus, werd op 8 mei 2025 verkozen. Hij werd op 13 oktober opgenomen in het Agostino Gemelli-ziekenhuis in Rome voor een longoperatie en was volgens berichten van 15 oktober alweer zelfstandig aan het wandelen. Een eerder telefoongesprek tussen Poetin en paus Leo XIV vond plaats op 4 juni 2025, ook over de oorlog in Oekraïne.