VS stelt levering PAC-3-raketen aan Oekraïne uit

Waarom dit belangrijk is

PAC-3-raketen zijn vooral bedoeld om ballistische doelen af te weren. De vertraging treft daarom rechtstreeks Oekraïnes vermogen om Russische ballistische aanvallen af te weren, terwijl het land volgens de beschikbare gegevens in twee weken ruim 100 ballistische raketen op Kyiv en de regio Kyiv heeft afgevuurd. Ongeveer 12 raketen per maand is volgens Oekraïense functionarissen ver onder de operationele behoefte. De vertraging raakt bovendien de planning van NAVO-bondgenoten en Europese partijen die hun aangekochte raketen nog niet hebben geleverd.

Wat er is gebeurd

De Verenigde Staten stelt de levering van PAC-3 Patriot-onderscheppers aan Oekraïne uit. Deze raketen zijn primair bedoeld voor ballistische doelen. Oudere PAC-2-raketen, die vooral worden gebruikt tegen vliegtuigen en kruisvliegtuigen, blijven ondertussen via het PURL-programma aankomen. Volgens Zelenskyj ontving Oekraïne in de afgelopen drie maanden 24 Patriot-onderscheppers en ontvangt het gemiddeld 12 raketen per maand. Het land wacht nog op toestemming of contracten van Pete Hegseth voor extra raketen voor de Patriot- en NASAMS-systemen; een verwachte levering van 23 Patriot-raketen was aangekondigd, maar niet bevestigd.

NAVO-bondgenoten hebben geen duidelijk zicht op de beslissing of het tijdstip van een extra levering. Sommige NAVO-bronnen vermoeden dat de Amerikaanse regering vóór de middenverkiezingen extra militaire druk op Kyiv wil uitoefenen om een vredesakko met Rusland, mogelijk met territoriale concessies, te bereiken. Twee andere bronnen zeiden dat Washington teleurgesteld is door het uitblijven van vooruitgang in de oorlog en snelle beëindiging wil. Ook de verklaring van Marco Rubio dat er geen bewuste politieke instructie bestaat om Oekraïne schade toe te brengen, is in deze context relevant: de VS zegt zaken tegen partners in balans te brengen, terwijl de NAVO-bronnen de mogelijke politieke motieven van de vertraging beschrijven.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïense bronnen leggen de nadruk op de onmiddellijke tekortkorte. Het maandelijkse tempo van ongeveer 12 Patriot-onderscheppers ligt ver onder wat nodig is voor het afweren van de aanhoudende Russische ballistische aanvallen. Oekraïense functionarissen vragen daarom om snelle погодging en levering, а також про розблокування вже погоджених європейських закупівель. De minister van Defensie Yevhen Khmara vroeg vijf Europese landen om een deel van hun Patriot- en IRIS-T-voorraden te delen. Zelenskyj waarschuwde dat Rusland zijn ballistische aanvallen kan opvoeren nu de Amerikaanse leveringen afnemen.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Internationale berichtgeving benadrukt dat NAVO-bondgenoten twijfelen of de VS extra Patriot-onderscheppers vóór 3 november zal vrijgeven. Ook de mogelijke gevolgen voor Amerikaanse reserves voor operaties tegen Iran komen aan de orde. Generaal-secretaris Mark Rutte riep lidstaten op hun eigen voorraden via bilaterale overeenkomsten aan Oekraïne te geven. De Europese Commissie drong bij de VS op spoedlevering van met EU-krediet gefinancierde raketen, maar kon niet bevestigen of haar vertegenwoordigers bij Washington de vertraging van reeds betaalde aankopen hebben besproken.

Waar de berichtgeving verschilt

De oorzaken van de vertraging worden uiteenlopend beschreven. Amerikaanse functionarissen noemen de afweging tussen verplichtingen tegenover partners en de Amerikaanse defensiebehoeften en ontkennen een bewuste politieke instructie om Oekraïne te benadelen. NAVO-bronnen linken de vertraging aan electorale druk om Oekraïne tot concessies in onderhandelingen met Rusland te dwingen. Oud-ambassadeur Kurt Volker vermoedt juist dat de VS zijn reserves wil behouden voor mogelijke militaire acties tegen Iran.

Ook de omvang van de afname van de Amerikaanse voorraad verschilt. Een CSIS-beoordeling van 27 juli 2026 stelde dat de PAC-3-voorraad met ongeveer twee derde was gedaald, van meer dan 2.300 naar minder dan 830 raketen. Andere analisten schatten de afname op ongeveer de helft.

Achtergrond

De productie van een Patriot-onderschepper kost meer dan 4 miljoen dollar en duurt bijna twee jaar. De VS produceert volgens de beschikbare schattingen ongeveer 60 tot 65 exemplaren per maand, een volume dat ook andere Amerikaanse bondgenoten, met name op het Midden-Oosten, moeten dekken. Europese landen hebben al Patriot-raketen voor Oekraïne aangekocht, maar hebben die niet geleverd; het Pentagon heeft daarvoor geen verklaring gegeven. Plannen voor gelicentieerde productie van Patriot-raketen in Oekraïne zijn niet gerealiseerd.