Oekraïne vraagt EU om Patriots uit €90 miljard-lening te financieren

Waarom dit belangrijk is

Dit is het eerste officiële Oekraïense verzoek aan de EU om specifiek Amerikaanse PAC-3-raketten voor Patriot uit het €90 miljard-lening te financieren — een koerswijziging richting het inzetten van de lening voor niet-Europese luchtafweersystemen. Patriot-raketten zijn cruciaal voor de bescherming van Oekraïense steden en infrastructuur tegen Russische ballistische raketaanvallen, waaronder het toegenomen gebruik van Zircon- en S-400-raketten op ballistische trajecten. Het verzoek test de "Europees kopen"-regel van de EU-lening, aangezien PAC-3-raketten in de Verenigde Staten worden geproduceerd en een formele afwijking vereisen die de Commissie pas na raadpleging van een expertgroep en een positief advies van het programmacomité van de lidstaten kan verlenen. Het illustreert de groeiende rol van de EU als financier van Oekraïense luchtafweer in een periode waarin de Amerikaanse leveringen volgens Oekraïne tekortschieten: in de eerste helft van 2026 ontving Oekraïne volgens president Zelensky drie keer minder luchtafweerraketten dan het jaar ervoor.

Wat er is gebeurd

Oekraïne heeft de Europese Commissie formeel verzocht om enkele miljarden euro's uit de EU-steunverlening van €90 miljard te gebruiken voor de aankoop van PAC-3-interceptieraketten voor Patriot-luchtafweersystemen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen bevestigde op 2 september in Brussel de ontvangst van het verzoek, kort voorafgaand aan een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. De EU-lidstaten zijn het verzoek nu aan het beoordelen; von der Leyen stelde dat het proces "de goede kant op gaat".

Volgens bronnen van Suspilne bedraagt het gevraagde bedrag meer dan €2 miljard. PAC-3-raketten worden in de Verenigde Staten geproduceerd, waardoor financiering via de Europese lening een uitzondering vereist op de regel die voorrang geeft aan wapens geproduceerd in Oekraïne, de EU en de Europese Economische Ruimte. Een dergelijke afwijking moet door de Europese Commissie worden goedgekeurd na raadpleging van een expertgroep en een positief advies van het programmacomité van de lidstaten. De Commissie heeft volgens haar woordvoerder Balazs Ujvari op 3 september aangegeven het verzoek gezien de urgentie zo snel mogelijk te behandelen, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij de EU-lidstaten. Specifieke leveringstermijnen voor de Patriot-interceptors zijn niet bekendgemaakt en hangen af van contractvoorwaarden tussen Oekraïne en de fabrikanten.

Van de €90 miljard-lening voor 2026–2027 is ongeveer €60 miljard bestemd voor defensie-aankopen en circa €30 miljard voor begrotingssteun; in 2026 heeft Oekraïne tot maximaal €45 miljard tot zijn beschikking, waarvan €28,3 miljard voor defensie. Sinds juni is circa €8,5 miljard uit de lening toegekend voor drones en raketten voor Oekraïne, met een deel ook bestemd voor de aankoop van gevechtsvliegtuigen uit de Europese defensie-industrie. Dit is het eerste officiële Oekraïense verzoek aan de EU specifiek voor de financiering van PAC-3-raketten voor Patriot uit de €90 miljard-lening.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens (UA) en kaderen het verhaal vooral als bevestiging dat het eerste officiële Oekraïense verzoek om Patriot-raketten uit de EU-lening te financieren is ontvangen en door de Europese Commissie wordt versneld behandeld. De Oekraïense berichtgeving benadrukt de urgentie van de luchtafweerbehoeften, onder verwijzing naar uitspraken van hem dat de interceptorleveranties sterk zijn gedaald en naar het toegenomen Russische gebruik van ballistische raketten, en plaatst het EU-proces in een positief kader — als een stap die de goede kant op gaat.

Waar de berichtgeving verschilt

De bronnen verschillen over de exacte omvang van het verzoek: een aantal Oekraïense media (Суспільне Новини, Європейська правда, Бабель, hromadske, LIGA.net, Інтерфакс-Україна, НВ, ЛІГА.net LB.ua, Радіо Свобода) spreken alleen van "enkele miljarden euro's", terwijl Суспільне Новини op basis van eigen bronnen specifiek meldt dat Oekraïne meer dan €2 miljard vraagt voor de Patriot-raketten.

Achtergrond

De EU heeft een lening van €90 miljard voor Oekraïne goedgekeurd voor 2026–2027, waarvan circa €60 miljard bestemd is voor defensie-aankopen en circa €30 miljard voor begrotingssteun; in 2026 heeft Oekraïne tot €45 miljard tot zijn beschikking, met €28,3 miljard voor defensie. Sinds juni is ongeveer €8,5 miljard uit de lening uitbetaald voor drones en raketten voor Oekraïne, en is een extra €6,1 miljard goedgekeurd, deels voor luchtafweer. Oekraïne en de EU werken samen in het FREYA-project aan de ontwikkeling van een Europese antiballistische luchtafweer. President Zelensky heeft verklaard dat Oekraïne in de eerste helft van 2026 drie keer minder luchtafweerraketten heeft ontvangen dan het jaar ervoor, waarbij partners volgens hem de operaties in het Midden-Oosten als reden noemen. Op 29 juli zei Zelensky dat hij de Amerikaanse president Donald Trump had gevraagd om een nood-"winterpakket" van 300 Patriot-interceptors, dat Trump naar verluidt weigerde vanwege Amerikaanse tekorten. Op 13 augustus riep EU-Hoge Vertegenwoordiger Kaja Kallas EU-lidstaten met Patriot-raketten in opslag op deze aan Oekraïne over te dragen; op 1 september kondigde zij de oprichting aan van een high-level groep van voormalige Europese en Oekraïense politieke en militaire leiders die aan defensiecapaciteitskwesties moet werken.