Oekraïense graanexport via spoor en zee zwaar getroffen door Russische aanvallen op havens
In augustus 2026 is de Oekraïense graanexport sterk gekrompen door Russische aanvallen op haveninfrastructuur. Treinleveringen aan zeehavens daalden tot ongeveer 317.300 ton, tegenover 1,44 miljoen ton in juli. De export van graan en meelproducten per spoor viel met 58,5% terug, terwijl het transport via landgrensovergangen 2,4 keer zo groot werd. Analisten van Forbes Ukraine waarschuwen dat Oekraïne bij aanhoudende blokkade van de Zwarte Zee ruim 5 miljard dollar aan exportinkomsten en circa 24 miljoen ton graan kan verliezen.
Hoofdpunten
- Treinleveringen van graan aan zeehavens daalden in augustus tot circa 317.300 ton, tegen 1,44 miljoen ton in juli
- Exporthoeveelheden graan en meelproducten per spoor kelderden met 58,5% ten opzichte van juli, tot 672.200 ton
- Graantransport via landgrensovergangen in het westen vertienvoudigde bijna tot 501.800 ton in augustus, tegen 208.800 ton in juli
- Oekraïne exporteerde in augustus 981.000 ton graan, 2,5 keer minder dan in dezelfde maand van 2025
- In de eerste twee maanden van het marketingjaar 2026/27 bedroeg de graanexport 3,726 miljoen ton, 7,2% minder dan een jaar eerder
- De graanexport via zee viel stil nadat Rusland eind juli 2026 de aanvallen op haveninfrastructuur en civiele schepen opvoerde
- Forbes Ukraine schat dat Oekraïne bij aanhoudende Zwarte-Zee-belemmeringen ruim 5 miljard dollar aan exportinkomsten en circa 24 miljoen ton graan kan verliezen
Waarom dit belangrijk is
De scherpe daling van de Oekraïense graanexport via zee raakt niet alleen de exportopbrengsten, maar dwingt ook tot een fundamentele verschuiving van de logistieke stromen. Het transport via de Donau en landgrensovergangen kan het verlies aan Zwarte-Zee-capaciteit slechts gedeeltelijk opvangen, waardoor grote volumes graan onvervoerd blijven. Bij een langdurige blokkade lopen zowel de financiën van de agrarische sector als de voorjaarszaai in 2027 ernstig gevaar.
Wat er is gebeurd
In augustus 2026 stortten de spoorleveringen van graan aan de havens vrijwel in. Naar verluidt werd nog ongeveer 317.300 ton graan per spoor naar zeehavens vervoerd, inclusief interne aanvoer naar Izmajil, tegenover 1,44 miljoen ton in juli. Het totale spoorvervoer van graan daalde naar 1,297 miljoen ton, 34,7% minder dan in juli en 53,9% minder dan in augustus 2025. Het gemiddelde dagelijkse laadvolume liep terug tot 39.200 ton.
De exportvervoer van graan en maalproducten per spoor bedroeg in augustus 672.200 ton, een daling van 58,5% tegenover juli. Transport van plantaardige olie groeide met 15,4% tot 113.000 ton; veekoeken en schroot daalden met 9,3% tot 167.100 ton. Door de sluiting van de havens verschoof een belangrijk deel van de graanlogistiek naar de Donaurichting, terwijl het transport via landgrensovergangen in het westen in augustus met een factor 2,4 groeide tot 501.800 ton, vergeleken met 208.800 ton in juli.
Volgens cijfers van het Oekraïense ministerie van Landbouwbeleid en Voedsel voerde Oekraïne in augustus 981.000 ton graan uit — 2,5 keer minder dan in dezelfde maand van 2025 — waarvan 605.000 ton tarwe, 306.000 ton maïs, 69.000 ton gerst en 11.500 ton meel. In de eerste twee maanden van het marketingjaar 2026/27 bereikte de graan- en peulvruchtenexport 3,726 miljoen ton, 7,2% minder dan een jaar eerder. De tarwe-export daalde met 34,3% tot 1,6 miljoen ton, gerst met 34,5% tot 368.000 ton, terwijl de maïsexport bijna verdubbelde tot 1,62 miljoen ton.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen — het ministerie van Landbouwbeleid en Voedsel, de analytische afdeling van Forbes Ukraine en de makelaars van Spike Brokers — leggen de nadruk op de structurele verschuiving van de graanlogistiek en de mogelijke financiële schade door de Russische aanvallen op havens. Het ministerie van Landbouwbeleid wees er via minister Taras Vysotsky op dat in augustus door de blokkade slechts 33% van het benodigde volume aan landbouwproducten kon worden uitgevoerd; de levertermijnen voor agrarische export zouden met 40-50% zijn gestegen. Het kabinet van ministers breidde de lijst van goederen uit waarvoor het ministerie van Economie een beschikking kan afgeven die de door de Nationale Bank vastgestelde maximumafwikkelingstermijnen met maximaal 180 dagen verlengt — inclusief granen, oliezaden, oliën en veekoeken. Oleg Chomenko, directeur van de Association Ukrainian Club of Agrarian Business (UCAB), pleit voor de herinvoering van staatsverzekeringen via het reservefonds.
Achtergrond
In de eerste twee maanden van het marketingjaar 2026/27 lag de export van graan en peulvruchten 7,2% lager dan in dezelfde periode van het vorige marketingjaar. De tarwe-export daalde met 34,3% en de gerstexport met 34,5%, terwijl de maïsexport bijna verdubbelde. De verslechtering van de exportmogelijkheden hangt samen met de opvoering van Russische aanvallen op haveninfrastructuur en civiele schepen in de tweede helft van juli 2026, waardoor scheepvaart naar Oekraïense Zwarte-Zee-havens grotendeels tot stilstand kwam.