EBRD en andere instellingen verlagen groeiprognose Oekraïne voor 2026 fors

Waarom dit belangrijk is

Meerdere grote voorspellers hebben hun prognose voor de Oekraïense economie in 2026 tegelijk fors neerwaarts bijgesteld, wat aangeeft dat er brede consensus is dat het land is afgegleden van langzaam herstel naar nabij-stagnatie. De neerwaartse bijstellingen worden direct gedragen door Russische aanvallen op energie-infrastructuur, logistiek en de Zwarte-Zeescheepvaart, waardoor militaire escalatie en economische schade direct aan elkaar gekoppeld zijn. De prognoses lopen uiteen van circa 0,5% (intern scenario ministerie van Economie) tot 1,6% (regering), wat wijst op grote onzekerheid over de diepte van de vertraging en de omvang van de financieringstekort. In combinatie met een geraamd tekort van circa 15% van het bbp in de ontwerpbegroting voor 2027 onderstreept dit de oplopende budgettaire druk en de afhankelijkheid van externe financiering. Omdat Oekraïne en Rusland samen circa een kwart van de wereldwijde tarwe-export leveren, kunnen langdurige verstoringen de wereldwijde voedselprijzen opdrijven.

Wat er is gebeurd

Op 24 september 2026 publiceerde de EBRD haar kwartaalprognose, getiteld "Running dry" ("à sec"). De bank verlaagde haar prognose voor de Oekraïense bbp-groei in 2026 van 2,2% naar 1,5% — een neerwaartse bijstelling van 0,7 procentpunt ten opzichte van juni. Voor 2027 werd de prognose met 1,5 procentpunt verlaagd naar 2,5%. De EBRD beschrijft de Oekraïense economie als nabij stagnatie door escalatie van Russische luchtaanvallen op energie- en transportinfrastructuur en de blokkade van de Zwarte Zee. Als belangrijkste neerwaartse risico's noemt de bank langdurige verstoring van de Zwarte-Zeescheepvaart, nieuwe aanvallen op de energie-infrastructuur en een mogelijk tekort aan externe financiering.

Het Oekraïense ministerie van Economie liet via minister Oleksandr Kravchenko weten dat de reële bbp-groei dit jaar lager zal uitvallen dan de huidige prognose van 1,6%. Binnen het ministerie wordt een scenario van circa 0,5% overwogen. Kravchenko wees op de jaar-op-jaargroei van circa 4% in juli die in augustus terugzakte naar rond 0%, en op de verwachting dat de druk op de export en logistiek in de tweede helft van het jaar verder zal toenemen. Het Oekraïense bbp kromp in het eerste kwartaal van 2026 met 0,6% jaar-op-jaar — de eerste krimp sinds 2023. De Staatsdienst voor de Statistiek herzag haar raming voor de groei in het tweede kwartaal neerwaarts van 0,6% naar 0,4%. De Nationale Bank verlaagde haar prognose in augustus van 1,8% naar 1,1–1,2%, na in juli nog een verhoging naar 1,8% te hebben doorgevoerd. Het IMF kwam in juni–juli uit op 1,0–1,6%, tegenover 2% in de World Economic Outlook van april. De regering verlaagde de prognose van 2,4% (waarop de begroting voor 2026 was gebaseerd) naar 1,6%. De ontwerpbegroting voor 2027 gaat uit van 1,3% groei en een begrotingstekort van 15% van het bbp.

De EBRD stelde verder dat het Oekraïense handelstekort in goederen is opgelopen door gestegen importen van energiedragers en defensieproducten, terwijl de export lijdt onder Russische aanvallen op Zwarte-Zeehavens, burgerlijke schepen en transportinfrastructuur. Alternatieve routes over land en via rivieren kunnen het verlies aan deepwater-capaciteit slechts gedeeltelijk compenseren, mede door lage waterstanden op de Donau, aanvallen op Donau-infrastructuur en een tekort aan rollend materieel. De inflatie in Oekraïne versnelde in juli tot 7,7% door hogere brandstof- en energieprijzen, doorwerking van de wisselkoers, krapte op de arbeidsmarkt en grotere aanvoerverstoringen; de centrale bank verhoogde haar beleidsrente naar 15,5%. De reserves bleven in augustus met circa 49 miljard dollar (43 miljard euro) relatief stabiel dankzij officiële financiering.

Waar de berichtgeving verschilt

De prognoses voor de Oekraïense reële bbp-groei in 2026 lopen sterk uiteen tussen instellingen: een intern scenario van het ministerie van Economie komt uit op circa 0,5%, het kabinet van ministers hanteert 1,6%, het IMF 1,0–1,6%, de EBRD 1,5%, de Nationale Bank in augustus 1,1–1,2%, en de ontwerpbegroting voor 2027 gaat uit van 1,3%. De verschillen weerspiegelen onzekerheid over hoe hard de Russische aanvallen op energie, logistiek en Zwarte-Zeescheepvaart zullen doorzetten en hoeveel externe financiering Oekraïne daartegenover kan mobiliseren.

Achtergrond

De Oekraïense begroting voor 2026 was oorspronkelijk op een groeiveronderstelling van 2,4% gebaseerd; halverwege het jaar werd die bijgesteld naar 1,6%, en diverse instellingen hebben de raming sindsdien verder verlaagd. In het eerste kwartaal van 2026 noteerde Oekraïne de eerste jaar-op-jaarkrimp sinds 2023 (-0,6%), en de jaar-op-jaargroei zakte van circa 4% in juli naar rond 0% in augustus. De EBRD heeft haar prognose voor 2026 voor Oekraïne verlaagd van 2,2% naar 1,5% en ook die voor 2027 neerwaarts bijgesteld; tegelijk werd de Russische prognose verlaagd (0,5% in 2026, 0,7% in 2027). De EBRD verhoogde haar regionale prognose voor 2027 naar 4% terwijl die voor 2026 werd verlaagd naar 2,5%, wat suggereert dat de bank een deel van de Oekraïense tegenwind als tijdelijk ziet.