Ukraïense specialisten herstellen stroomtoevoer naar kerncentrale Zaporizja
Op 7 september 2026 hebben Oekraïense specialisten de externe stroomtoevoer naar de tijdelijk bezette kerncentrale van Zaporizja (ZNPP) hersteld via de 330 kV-hoogspanningslijn "Ferosplavna-1". De centrale was sinds 20 augustus aangewezen op dieselgeneratoren, terwijl de IAEA waarschuwde dat de brandstofreserves opraken. De herstelwerkzaamheden werden mogelijk gemaakt door een lokaal staakt-het-vuren dat op 5 september onder IAEA-bemiddeling in werking trad.
Hoofdpunten
- Externe stroomvoorziening hersteld op 7 september om 19:02 via de 330 kV-lijn "Ferosplavna-1"
- ZNPP was sinds 20 augustus aangewezen op dieselgeneratoren; bij hervatting was het verbruik 11 MW
- Lokaal staakt-het-vuren trad in werking op zaterdag 5 september, mogelijk gemaakt door IAEA-bemiddeling
- IAEA-directeur Rafael Grossi noemde de heraansluiting een belangrijke stap om een nucleair ongeluk te voorkomen
- IAEA waarschuwde dat de dieselreserves van de centrale opraken en dat zonder stroom of extra brandstof volledige stroomuitval dreigde
- Alle zes reactorblokken van ZNPP verkeren in 'cold shutdown' en hebben continu externe stroom nodig
- Energoatom stelt dat volledige nucleaire veiligheid alleen mogelijk is na de-occupatie en terugkeer onder Oekraïens beheer
Waarom dit belangrijk is
De kerncentrale van Zaporizja is de grootste kerncentrale van Europa. Volledig verlies van stroom zou een risico op een nucleair ongeluk betekenen. Sinds 20 augustus draaide de centrale op noodstroom via dieselgeneratoren, waarvan de brandstofreserves volgens de IAEA opraken. Alle reactorblokken staan in cold shutdown, een toestand die alleen met continue externe stroomtoevoer veilig kan worden volgehouden. De heraansluiting kwam tot stand dankzij een zeldzaam voorbeeld van lokale de-escalatie rond de centrale, mogelijk gemaakt door IAEA-bemiddeling. Tegelijk benadrukt Energoatom dat alleen de-occupatie en terugkeer onder Oekraïens beheer de nucleaire en radiologische veiligheid volledig kan garanderen.
Wat er is gebeurd
Op 7 september 2026 om 19:02 herstelden Oekraïense specialisten de externe stroomvoorziening van de tijdelijk bezette kerncentrale van Zaporizja door de centrale opnieuw aan te sluiten op de 330 kV-hoogspanningslijn "Ferosplavna-1". Op het moment van heraansluiting was het eigen verbruik van de centrale 11 MW. De ZNPP was sinds 20 augustus volledig aangewezen op dieselgeneratoren, nadat een eerdere stroomuitval was opgetreden. De reparatiewerkzaamheden aan de beschadigde lijn werden uitgevoerd door Oekraïense technici onder bescherming van een lokaal staakt-het-vuren dat op zaterdag 5 september onder bemiddeling van de IAEA en IAEA-directeur Rafael Grossi in werking was getreden. Volgens de IAEA waren de brandstofreserves voor de dieselgeneratoren uitgeput geraakt en dreigde zonder externe stroom of aanvullende brandstofleveringen volledige stroomuitval voor de centrale, die zich in een actieve gevechtszone bevindt.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De Oekraïense berichtgeving plaatst Oekraïense energiespecialisten centraal als de actoren die de reparatie en heraansluiting hebben uitgevoerd. De centrale wordt consequent aangeduid als gelegen op tijdelijk bezette grondgebied. Het standpunt van Energoatom wordt benadrukt: volledige nucleaire en radiologische veiligheid vereist de-occupatie en terugkeer van de centrale onder Oekraïens beheer, met Energoatom als legitieme exploitant. De periode op dieselgeneratoren wordt omschreven als een extra risico voor de nucleaire en radiologische veiligheid van ZNPP, veroorzaakt door de bezetting en gevechtsomstandigheden. Eén Oekraïense medium omschrijft het einde van de stroomuitval als de afsluiting van de '27e black-out' van de centrale.
Waar de berichtgeving verschilt
De duur van de stroomonderbreking zonder externe voeding wordt in de bronnen verschillend omschreven. Het ene medium karakteriseert de periode als 'meer dan twee weken', terwijl een ander medium, verwijzend naar IAEA-directeur Rafael Grossi, spreekt van 'bijna drie weken'.
Achtergrond
Rusland bezette de kerncentrale van Zaporizja begin maart 2022 en exploiteert de centrale sindsdien onder Russische controle. De black-out die op 20 augustus begon, wordt beschreven als het 15e incident van dat jaar in 2026 en het 27e sinds het begin van de grootschalige invasie. Beschietingen in de buurt van de centrale hebben herhaaldelijk transmissielijnen beschadigd, waardoor de centrale moest terugvallen op dieselgeneratoren die oorspronkelijk alleen voor noodsituaties zijn bedoeld. Alle reactorblokken van ZNPP verkeren zich in 'cold shutdown' — een toestand waarin de reactor geen elektriciteit opwekt maar voor onbepaalde tijd externe stroom nodig heeft om in die veilige toestand te blijven.