IAEA meldt drone-aanvallen nabij kerncentrale Zaporizja en bemiddelt nieuw staakt-het-vuren
Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft de afgelopen weken drone-aanvappen gemeld nabij de bezette kerncentrale van Zaporizja. Bij de nabijgelegen thermische centrale werden op 19, 20 en 27 september transformatoren beschadigd die cruciaal zijn voor de externe stroomvoorziening van de kerncentrale. IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi onderhandelt met beide partijen over een achtste gelokaliseerd staakt-het-vuren om herstelwerkzaamheden mogelijk te maken.
Hoofdpunten
- IAEA meldde aanvallen op 19, 20 en 27 september nabij de thermische centrale van Zaporizja (ZTES).
- De aanvallen beschadigden transformatoren die cruciaal zijn voor de externe stroomvoorziening van de kerncentrale van Zaporizja (ZNPP).
- Op 22 september werd een stralingsmonitoringsstation buiten de ZNPP buiten werking gesteld, waardoor de mogelijkheid om stralingsniveaus nabij de centrale te meten afnam.
- IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi onderhandelt met beide partijen over een nieuw gelokaliseerd staakt-het-vuren om reparatiewerkzaamheden aan de ZTES mogelijk te maken.
- Dit zou het achtste door IAEA bemiddelde gelokaliseerde staakt-het-vuren zijn om de externe stroomvoorziening van de ZNPP te herstellen.
- Grossi noemde aanvallen die de nucleaire veiligheid bedreigen volstrekt onaanvaardbaar en riep op tot maximale militaire terughoudendheid nabij de centrale en haar energie-infrastructuur.
- Tijdens aanvallen op Energodar kwam een medewerker van de ZNPP om het leven.
Waarom dit belangrijk is
De beschadigde transformatoren bij de thermische centrale van Zaporizja zijn van kritiek belang voor de externe stroomvoorziening van de bezette kerncentrale, die tijdens de oorlog al herhaaldelijk externe stroom heeft verloren. Het buiten werking stellen van een stralingsmonitoringsstation vermindert het vermogen van het IAEA om stralingsniveaus rond de centrale te monitoren. Het feit dat het IAEA voor de achtste keer een gelokaliseerd staakt-het-vuren moet bemiddelen om de stroomvoorziening te herstellen, onderstreept hoe structureel dit risico is.
Wat er is gebeurd
Het IAEA rapporteerde dat de bezette kerncentrale van Zaporizja in de afgelopen weken is getroffen door een reeks drone-aanvallen die de nucleaire veiligheid bedreigden. Op 19, 20 en 27 september werd de nabijgelegen thermische centrale van Zaporizja (ZTES) getroffen, waarbij transformatoren werden beschadigd die essentieel zijn voor de externe stroomvoorziening van de kerncentrale (ZNPP). Op 22 september werd een stralingsmonitoringsstation buiten het terrein van de ZNPP door een aanval uitgeschakeld, wat de mogelijkheid om stralingsniveaus rond de centrale te meten beperkte. IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi voert gesprekken met beide partijen over een nieuw gelokaliseerd staakt-het-vuren om reparatiewerkzaamheden aan de ZTES mogelijk te maken. Dit zou het achtste door IAEA bemiddelde staakt-het-vuren van deze aard zijn. Tijdens aanvallen op Energodar, de stad waar de centrale ligt, kwam een medewerker van de ZNPP om het leven.
Waar de berichtgeving verschilt
De toewijzing van verantwoordelijkheid voor de afzonderlijke aanvallen nabij de ZNPP en ZTES wordt door de aangeleverde feiten niet vastgesteld. Het IAEA meldt de aanvallen en de schade, maar wijst in de genoemde incidenten geen eigenaar van de drones aan. In een eerder incident op 30 mei beweerde Rosatom dat Oekraïense troepen de machinehal van eenheid 6 van de ZNPP met een drone hadden getroffen; de Oekraïense militaire 'Zuid'-groepering ontkende dit, en het IAEA voerde een inspectie uit, vond schade en drone-fragmenten, maar wees geen eigenaar toe.
Achtergrond
Rusland bezet de kerncentrale van Zaporizja sinds begin maart 2022 en controleert de faciliteit sindsdien. Een IAEA-missie is sinds september 2022 aanwezig in de centrale. Op 7 september herstelden Oekraïense energietechnici de werking van de stroomleiding 'Ferosplavna-1', die externe stroom levert aan de kerncentrale. Volgens de aangeleverde rapportage heeft de ZNPP sinds het begin van het jaar 15 blackouts meegemaakt waarbij de externe stroom uitviel en de centrale op dieselgeneratoren draaide. De langste blackout duurde ongeveer een maand, van 23 september tot 23 oktober 2025, veroorzaakt door een Russische aanval.