Europese leiders waarschuwen publiek voor mogelijke Russische aanvallen op NAVO-grondgebied

Waarom dit belangrijk is

Verschillende Europese staatshoofden en regeringsleiders stellen openlijk dat een Russische militaire aanval of hybride operatie tegen NAVO-grondgebied plausibel is. Tegelijkertijd kondigen overheden concrete voorzorgsmaatregelen aan — paraatheid van ziekenhuizen, evacuatiplannen, bescherming van infrastructuur en gezamenlijke militaire oefeningen — wat wijst op een verhoogde staat van waakzaamheid in een aantal lidstaten. De waarschuwingen volgen op recente Amerikaanse inlichtingenrapporten over een mogelijke beperkte Russische aanval op een NAVO-land.

Wat er is gebeurd

De Poolse premier Donald Tusk waarschuwde dat Moskou op korte termijn drones of raketten kan lanceren tegen NAVO-landen die Oekraïne steunen. De Franse president Emmanuel Macron riep op 18 september partijleiders en presidentskandidaten voor 2027 bijeen voor een spoedberaad over Oekraïne, Iran en de energiecrisis, en kondigde een nieuw plan aan voor de bescherming van kritieke infrastructuur. Macron bestempelde Tusk's waarschuwing als 'gegrond en goed onderbouwd met feiten'. Eerder, op 17 september, had de Finse president Alexander Stubb burgers opgeroepen zich 'moreel voor te bereiden op het feit dat er iets kan gebeuren', met inbegrip van sabotage en Russische drones. De Nederlandse premier Rob Jetten sloot zich daarbij aan en zei dat de Poolse waarschuwing zeer serieus genomen moet worden.

Inmiddels voeren NAVO-troepen oefeningen uit in de Baltische regio, en Duitse en Zweedse eenheden trainden gezamenlijk bij het strategische Zweedse eiland Gotland. NAVO-vliegtuigen schoten een Russische drone neer boven Litouwen, en een Russisch schip vuurde signaalraketten af op een Deense militaire helikopter. Duitsland beschuldigde een vermoedelijke Russische spion van een poging tot drone-aanval op de luchthaven van Leipzig. Duitsland bereidt ziekenhuizen voor op een mogelijke Russische dreiging, en Litouwen heeft zijn evacuatieplannen bijgewerkt. Volgens Litouws minister van Buitenlandse Zaken Kęstutis Budrys beschikt Vilnius over juli-inlichtingen over een mogelijke 'operatie onder valse vlag'. Twee NAVO-diplomaten zeiden echter dat bondgenoten geen officiële nieuwe inlichtingen hebben ontvangen en dat de dreigingsinschatting niet is veranderd. De waarschuwingen komen tegen de achtergrond van een verhoogde oorlogszuchtige retoriek uit Moskou in aanloop naar de Russische parlementsverkiezingen.

Waar de berichtgeving verschilt

Tusk waarschuwde voor een mogelijke onmiddellijke Russische aanval op NAVO-grondgebied, en de Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Kęstutis Budrys verwees naar inlichtingen over een mogelijke 'operatie onder valse vlag' uit juli. Daarentegen zeiden twee NAVO-diplomaten dat bondgenoten binnen de Alliantie geen officiële nieuwe inlichtingen hebben ontvangen, en dat de NAVO haar dreigingsinschatting niet heeft aangepast en geen aanvullende multilaterale maatregelen heeft genomen.

Achtergrond

De spanningen tussen Rusland en de NAVO zijn de afgelopen weken opgelopen. De Finse president Alexander Stubb riep op 17 september burgers op zich mentaal voor te bereiden op mogelijke incidenten, inclusief sabotage en Russische drones. Een dag later, op 18 september, riep de Franse president Emmanuel Macron partijleiders en presidentskandidaten voor 2027 bijeen voor een spoedberaad over Oekraïne, Iran en de energiecrisis, en kondigde hij een nieuw plan aan voor de bescherming van kritieke infrastructuur. CIA-directeur John Ratcliffe zou tijdens een bezoek eind augustus aan Moskou Russische functionarissen hebben gewaarschuwd tegen escalatie. Het Wit-Russische leger voerde grootschalige oefeningen uit nabij Litouwen. Deze ontwikkelingen volgen op een Amerikaanse inlichtingenwaarschuwing in augustus dat Moskou een beperkte aanval op een NAVO-land zou plannen, en vinden plaats tegen de achtergrond van verhoogde oorlogszuchtige retoriek uit Moskou in aanloop naar de Russische parlementsverkiezingen.