Zelensky en Trump bespreken deelwapenstilstanden in New York; Moskou wijst energiebestand af

Waarom dit belangrijk is

De New Yorkse ontmoeting vormde het hoogste Oekraïens-Amerikaanse contactmoment tijdens de AVVN-week en bepaalt het verdere verloop van de bemiddelingsdiplomatie. Oekraïne committeerde zich publiekelijk aan drie nauw omschreven, wederkerige bestanden, wat de onderhandelingsruimte vernauwde. De afwijzing door Moskou en de analyse van ISW signaleren dat het Kremlin bij zijn maximalistische eisen blijft. Of Poetin daadwerkelijk naar de G20 in Miami komt, blijft een open vraag die zowel de diplomatieke agenda als de eenheid onder westelijke partners op de proef stelt.

Wat er is gebeurd

Op 22 september 2026, op de marge van de 81e Algemene Vergadering van de VN in New York, kwamen president Volodymyr Zelensky en de Amerikaanse president Donald Trump samen om mogelijke paden naar de-escalatie van de oorlog met Rusland te bespreken. Zelensky noemde het gesprek ‘positief’ en ‘productief’ en herhaalde dat Oekraïne bereid is tot elk formaat van energiebestand met Rusland, mits wederkerig, en dat daarnaast drie typen bestand worden besproken: energie, graan en maritiem. Hij verklaarde tevens dat Oekraïne bereid is de aanvallen op Russische olieraffinaderijen te staken indien Rusland de aanvallen op Oekraïense kritieke infrastructuur, voedselexport en de energiesector stopzet.

Een dag later, op 23 september, sprak Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio met zijn Russische ambtsgenoot Sergei Lavrov aan de rand van de AVVN. Rubio zei daarna dat zowel Oekraïne als Rusland interesse hadden getoond in een beperkt bestand rond graan en energie. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov noemde de westerse verklaringen over een energiebestand ‘absoluut’ retoriek, en Lavrov verklaarde tijdens een VN-Veiligheidsraadszitting dat Rusland zijn ‘SVO’ in geen enkel formaat zou pauzeren voor onderhandelingen. Het Institute for the Study of War (ISW) concludeerde dat het Kremlin niet bereid is tot een bestand dat niet aan zijn maximalistische eisen voldoet.

Zelensky stelde de G20-top in Miami op 14–15 december voor als mogelijk platform voor een drie-partijenontmoeting Oekraïne–VS–Rusland, mits daarover een akkoord is. Rubio bevestigde de officiële Amerikaanse uitnodiging aan Vladimir Poetin voor die top; Peskov zei dat Rusland de uitnodiging via diplomatieke kanalen zal bestuderen. Volgens Bloomberg is Poetin voornemens de G20 over te slaan en in plaats daarvan de APEC-top in China bij te wonen. Zelensky stelde voorts dat het zogeheten ‘Anchorage-akkoord’ — een ‘3+2’-formule die Russische soevereiniteit over de Krim en de bezette delen van Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizjië zou erkennen — niet langer deel uitmaakt van het onderhandelingsproces.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Zelensky presenteerde Oekraïne consequent als een partij die openstaat voor elk wederkerig, beperkt bestand op het gebied van energie, graan en de zee, terwijl hij Rusland afschilderde als onverenigbaar en vasthoudend aan maximale oorlogsdoelen. Hij benadrukte dat het ‘Anchorage-akkoord’ niet langer op tafel ligt en dat de strijdkrachten van Oekraïne de doorslaggevende rol speelden bij het verwijderen daarvan. Verder verklaarde hij dat Oekraïne zijn grondgebied, onafhankelijkheid en vrijheid niet zal inleveren voor een deal, en waarschuwde hij dat indien Rusland weigert te onderhandelen, Kyiv Trump zal vragen een nieuwe sanctiewet te gebruiken. De Oekraïense commentator Kostiantyn Jelisjejev stelde op Radio NV dat het gebrek aan concrete inhoud na de ontmoeting Zelensky–Trump en Trumps focus op de tussentijdse verkiezingen de uitkomst beperkten.

Waar de berichtgeving verschilt

Vier punten van meningsversil liggen open in het beschikbare materiaal. Ten eerste: of er op 24 september daadwerkelijk een drie-partijenoverleg in New York plaatsvond. ZN.UA meldde een geplande bijeenkomst met Budanov, Oemerov, Kushner, Witkoff en Dmitrijev op het programma, terwijl het kantoor van de Oekraïense president stelde dat de delegatie al onderweg naar huis was en dat de media ‘geen bronnen in de delegatie’ hadden.

Ten tweede: of de partijen een energiebestand waren overeengekomen. Trump zei op 14 september dat Oekraïne en Rusland hadden ingestemd met een wederzijdse staking van aanvallen op energie-installaties; Zelensky en andere berichten gaven aan dat Oekraïenes toezegging voorwaardelijk is en dat geen bindende afspraak bestaat.

Ten derde: of Rusland daadwerkelijk interesse toonde in een beperkt energie-/graanbestand. Rubio zei op 23 september dat beide partijen die interesse uitten, maar Peskov’ reactie en de ISW-analyse concludeerden dat Moskou het energiebestand in de praktijk afwees en aan maximalistische eisen vasthield.

Ten vierde: Poetin’ deelname aan de G20-top in Miami. Rubio sprak de hoop uit dat hij de uitnodiging zou aannemen; Peskov zei dat Rusland de kwestie via diplomatieke kanalen zal beslissen; volgens Bloomberg zal Poetin de top waarschijnlijk overslaan en naar de APEC-top in China gaan; andere berichten meldden dat Poetin een voorstel voor gesprekken op de marge van de G20 heeft afgewezen.

Achtergrond

De Algemene Vergadering van de VN vond op 22–23 september 2026 in New York plaats en vormde het decor voor de ontmoeting Trump–Zelensky en Rubio–Lavrov. Eerdere door de VS gefaciliteerde gespreksronden tussen Oekraïne, Rusland en de VS vonden begin 2026 in Abu Dhabi plaats; het laatste drie-partijenoverleg op delegatieniveau werd in februari gehouden, vóór de oorlog met Iran. De ‘Anchorage-akkoorden’ of ‘3+2’-formule verwijzen naar voorstellen die tijdens een top tussen Trump en Poetin in Anchorage in augustus 2025 werden besproken en die Russische soevereiniteit over de Krim, Donetsk, Loehansk en delen van Cherson en Zaporizjiï zouden erkennen.