Kiel Instituut: slechts circa €41,7 miljard van Duitse €100 miljard steun bereikte Oekraïne daadwerkelijk
Het Ukraine Support Tracker van het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie concludeert dat van de €100 miljard die Duitsland als bilaterale steun aan Oekraïne opgeeft, slechts ongeveer €41,7 miljard daadwerkelijk in Oekraïne terechtkwam. Het overgrote deel van de civiele steun werd in Duitsland zelf uitgegeven, vooral aan Oekraïense vluchtelingen. Het rapport valt samen met nieuwe steunpakketten die Berlijn in oktober aankondigde.
Hoofdpunten
- Kiel Instituut: van €100 mld Duitse 'bilaterale steun' aan Oekraïne bereikte slechts ~€41,7 mld Oekraïne zelf.
- Duitse regering schatte haar steun per 30 juni 2026 op €100 mld: €43,3 mld civiel en €57,6 mld militair.
- Ongeveer €35,9 mld (~80%) van de civiele steun werd in Duitsland uitgegeven, waarvan €27,45 mld aan sociale uitkeringen (Bürgergeld) voor Oekraïense vluchtelingen.
- Slechts ~€7,4 mld civiele steun ging direct naar Oekraïne.
- 2022–2025: ~€22,7 mld militaire steun; voor 2026 nog eens €11,6 mld; €22 mld aan toekomstige verplichtingen.
- Kiel Instituut traceert €56,3 mld militaire steun — €1,3 mld minder dan de Duitse regering opgeeft.
- Sinds juni 2025 publiceert de Duitse regering geen gedetailleerde uitsplitsingen van militaire steun meer.
Waarom dit belangrijk is
Het onderzoek kwantificeert welk deel van de breed uitgemeten Duitse steun daadwerkelijk in Oekraïne terechtkomt versus wordt uitgegeven binnen Duitsland aan Oekraïense vluchtelingen. Het legt een transparantieprobleem bloot: de Duitse regering publiceert sinds juni 2025 geen gedetailleerde uitsplitsingen van militaire steun meer. Het rapport legt daarnaast een verschil van €1,3 miljard bloot tussen het militaire steuntotaal volgens de Bondsregering en het bedrag dat het Kiel Instituut kan traceren. Het verschijnt op een moment dat Duitsland nieuwe concrete pakketten en luchtverdedigingsleveranties aankondigt, wat context biedt voor de weging van die steun. Duitsland blijft de grootste Europese bilaterale donor van Oekraïne, waardoor de meetmethodiek politiek gewicht heeft.
Wat er is gebeurd
Het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie heeft in zijn Ukraine Support Tracker de bilaterale Duitse steun aan Oekraïne geanalyseerd. De Duitse regering schatte haar steun per 30 juni 2026 op €100 miljard: €43,3 miljard civiel en €57,6 miljard militair, inclusief reeds geleverde en voor komende jaren geplande bedragen. Volgens het Kiel Instituut ging slechts ongeveer €41,7 miljard daadwerkelijk naar Oekraïne. Van het civiele deel (€43,3 mld) werd circa €35,9 miljard (~80%) in Duitsland zelf uitgegeven — €27,45 miljard aan sociale uitkeringen (Bürgergeld) voor Oekraïense vluchtelingen, €7,15 miljard die de Bondsregering doorstuurde aan deelstaten en gemeenten voor huisvesting en opvang, en €1,3 miljard aan export- en investeringsgaranties voor Duitse bedrijven actief in Oekraïne. Slechts ~€7,4 miljard civiele steun bereikte Oekraïne direct: €6,3 miljard voor humanitaire hulp, noodsteun aan de energiesector en wederopbouw van Oekraïense staatsinstellingen, €1 miljard als bijdrage aan een door het IMF beheerd account voor de Oekraïense staat, en €0,1 miljard aan schuldenverlichting via opschorting van schuldendienst. De militaire steun bedroeg volgens de Bondsregering €57,6 miljard: ~€22,7 miljard in 2022–2025, €11,6 miljard voor 2026 en circa €22 miljard toekomstige verplichtingen (€10,1 mld reeds gegarandeerd, ~€12 mld budgettaire vastleggingen). Het Kiel Instituut kon €56,3 miljard militaire steun traceren — €1,3 miljard minder dan de opgave van de regering. Christoph Trebesch, hoofd van het Ukraine Support Tracker, stelde dat het label 'bilaterale steun aan Oekraïne' voor de €100 miljard misleidend is en dat de communicatie van de Bondsregering hierover toenemend ondoorzichtig en verwarrend wordt. Sinds juni 2025 publiceert de Duitse regering geen gedetailleerde militaire uitsplitsingen meer. Het onderzoek verschijnt te midden van concrete Duitse steunmaatregelen: op 8 september kondigde minister van Defensie Boris Pistorius de levering aan van PAC-2-ongeleidingsraketten voor Patriot uit Bundeswehr-voorraden vóór de winter; op 29 september sprak bondskanselier Friedrich Merz over versterking van de Oekraïense luchtverdediging; op 4 oktober volgde tijdens zijn bezoek aan Kyiv een nieuw pakket van meer dan €1,3 miljard — ruim €1 miljard militair, inclusief gezamenlijke productie van onderscheppingsdrones tegen Shaheds, en circa €350 miljoen voor herstel van de energiesector. Volgens president Volodymyr Zelensky werden die dag 15 overeenkomsten en documenten ondertekend ter waarde van meer dan €8,5 miljard.
Waar de berichtgeving verschilt
De Duitse regering waardeert haar bilaterale steun aan Oekraïne per 30 juni 2026 op €100 miljard (€43,3 mld civiel, €57,6 mld militair), terwijl het Kiel Instituut slechts circa €41,7 miljard als daadwerkelijk in Oekraïne terechtgekomen steun classificeert, en €56,3 miljard militaire steun kan traceren — €1,3 miljard minder dan de regering opgeeft. Christoph Trebesch noemt de €100 miljard misleidend wanneer die als 'bilaterale steun aan Oekraïne' wordt gepresenteerd; de Duitse overheidscommunicatie rekent uitgaven voor vluchtelingen binnen Duitsland daarentelen wél mee als steun aan Oekraïne. De federale overheid heeft volgens het Kiel Instituut onvoldoende informatie verstrekt om het verschil van €1,3 miljard in het militaire steuntotaal te verklaren.
Achtergrond
Het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie beheert het Ukraine Support Tracker, een bekende onafhankelijke boekhouding van internationale steun aan Oekraïne. Duitsland presenteert zijn steun als een combinatie van civiele en militaire componenten, waarbij het civiele deel ook uitgaven aan Oekraïense vluchtelingen binnen Duitsland omvat. In april 2026 sloten Duitsland en Oekraïne een strategisch partnerschap over gezamenlijke wapenproductie, luchtverdediging, drones en langeafstandssystemen. Sinds juni 2025 publiceert de Duitse regering nog wel totalen, maar geen gedetailleerde militaire uitsplitsingen meer. De nieuwe Kiel-analyse is een reactie op de Duitse regeringsopgave van €100 miljard steun per 30 juni 2026. Duitsland blijft volgens het Kiel Instituut de grootste Europese bilaterale donor van Oekraïne.