h.ua

Gepubliceerd · Bijgewerkt

Oekraïense drones raken drie Yandex-datacenters in Rusland; Zelensky ziet sociale media 'opluchten'

Tussen 8 en 11 oktober 2026 hebben Oekraïense drones drie van de vijf grootste datacenters van Yandex in Rusland getroffen: in Sasovo (oblast Rjazan), Kaloega en Vladimir. Volgens Cloudflare Radar-data die door Tom's Hardware werden aangehaald, stortte het botverkeer van het Yandex-netwerk in van circa 80-88% van het tweewekelijkse maximum naar ongeveer 57% na de eerste aanval en tot 0,3-0,4% na de derde aanval. President Zelensky noemde op het Warsaw Security Forum de afname van bots een teken dat 'Europa niet de bron van de problemen' is.

Hoofdpunten

  • 8 oktober: droneaanval op Yandex-datacenter in Sasovo, oblast Rjazan; brand op het terrein van de machinefabriek Sasta, twee supercomputers getroffen.
  • 9 oktober: Yandex-datacenter in Kaloega (oblast Kaloega) beschadigd.
  • Nacht van 11 oktober: Yandex-datacenter in Vladimir (oblast Vladimir) uitgeschakeld; Yandex bevestigt volledige stop.
  • Volgens NetBlocks daalde het Yandex Cloud-netwerkverkeer naar 30% van het normale niveau; het verkeer van Yandex LLC naar 63%.
  • Cloudflare Radar: botverkeer van het Yandex-netwerk (AS13238) zakte naar circa 57% na de eerste aanval en tot 0,3-0,4% van het tweewekelijkse maximum na de derde.
  • Statuspagina Yandex Cloud: minstens 84 diensten buiten werking; storingen gemeld in Rusland, Kazachstan, Kirgizië, Oezbekistan, Wit-Rusland en Armenië.
  • Drie Russische supercomputers — Chervonenkis (2021), Lyapunov (2020) en Galushkin (2021) — stonden in de getroffen datacenters.

Waarom dit belangrijk is

Drie van de vijf grootste Russische datacenters van Yandex werden in vier dagen uitgeschakeld, waardoor minstens 84 Yandex Cloud-diensten en afhankelijke diensten in zes landen werden getroffen. Cloudflare-data tonen een bijna volledige ineenstorting van het geautomatiseerde verkeer van het Yandex-netwerk, wat door Zelensky, Snyder en Zdechovský wordt uitgelegd als een aanwijzing dat Russische infrastructuur een rol speelt in door bots aangestuurde buitenlandse beïnvloeding. Factcheck-analyses waarschuwen dat die claim verder gaat dan de data ondersteunt. De schade raakt ook drie Russische supercomputers, en Russische IT-marktbronnen verwachten tot zes maanden voor vervangende apparatuur en verdere prijsstijgingen van clouddiensten.

Wat er is gebeurd

Tussen 8 en 11 oktober voerde Oekraïne droneaanvallen uit op drie van de vijf grootste datacenters van Yandex in Rusland. Op 8 oktober werd het datacenter in Sasovo (oblast Rjazan) getroffen, waar brand uitbrak op het terrein van machinefabriek Sasta en twee supercomputers stonden. Op 9 oktober volgde een aanval op het datacentercomplex in Kaloega (oblast Kaloega), en in de nacht van 11 oktober werd het datacenter in Vladimir (oblast Vladimir) geraakt, dat volgens Yandex volledig werd uitgeschakeld. Cloudflare Radar-data, aangehaald door Tom's Hardware, lieten zien dat het botverkeer van het Yandex-netwerk (AS13238) zakte van circa 80-88% van het tweewekelijkse maximum naar ongeveer 57% na de eerste aanval en tot 0,3-0,4% na de derde. NetBlocks meldde dat het Yandex Cloud-verkeer naar 30% van het normale niveau zakte en dat van Yandex LLC naar 63%. De statuspagina van Yandex Cloud rapporteerde minstens 84 niet-werkende diensten, en storingen werden gemeld in Rusland, Kazachstan, Kirgizië, Oezbekistan, Wit-Rusland en Armenië. In de getroffen datacenters stonden drie Russische supercomputers — Chervonenkis (gelanceerd 2021), Lyapunov (2020) en Galushkin (2021) — gebouwd op westerse, vooral NVIDIA-hardware. Op 8 oktober verwijderde Yandex zijn datacenters in vier Russische regio's uit zijn kaarten. Op de ochtend van 12 oktober draaide Yandex Cloud nog in noodmodus; het bedrijf kon geen hersteltermijn noemen.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

De Oekraïense berichtgeving plaatst de aanvallen in het kader van een spiegelreactie op Russische droneaanvallen op Oekraïense datacenters sinds de late zomer van 2025; volgens Oekraïense en analystische bronnen werden 17 Oekraïense datacenters getroffen, sommige herhaaldelijk. Zelensky verbond de aanvallen op het Warsaw Security Forum met een opluchting op sociale media en stelde dat 'Europa niet de bron van het probleem is'. Andrij Kovalenko, voormalig hoofd van het Centrum voor Tegeninformatie, bevestigde de aanval van 8 oktober op het datacenter in Sasovo met de woorden 'dit spel kan door twee worden gespeeld'. Verschillende Oekraïense media benadrukten de beweringen van Snyder en Zdechovský over bots rond Trump en de AfD op Russische servers als een belangrijke politieke consequentie.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Het Engelstalige Azerbeidzjaanse agentschapsbericht beperkte zich tot de bevestigde feiten — Yandex' bevestiging van de stop in Vladimir en de aanvallen op Kaloega en Rjazan — en vermeed de politieke extrapolaties. Factcheck- en analyseartikelen, waaronder Tom's Hardware en de Duitse techportaal Roxtext, waarschuwen dat Cloudflares 'botverkeer'-metriek niet hetzelfde is als fake socialemedia-accounts en verwijst naar crawlers en eigen geautomatiseerde verzoeken van Yandex. Het wijdverspreide diagram dat een daling van 56% in AfD-activiteit toonde, bleek geen traceerbare bron, methodologie of intern consistente datering te hebben (de figuur verwees naar data van 13 oktober in een bericht van 11 oktober).

Waar de berichtgeving verschilt

Zelensky, Snyder, Zdechovský en de Poolse commentator Jarosław Wolski presenteren het verband tussen de daling van het Yandex-verkeer en het verdwijnen van bots rond Trump en de AfD als feit of sterke waarschijnlijkheid. Factcheck-analyses stellen daar tegenover dat Cloudflares definitie van 'botverkeer' vooral crawlers en eigen geautomatiseerde verzoeken van Yandex omvat en niet specifiek socialemedia-accounts, en dat het AfD-diagram geen traceerbare bron, methodologie of zelfs een geldige datering heeft — de genoemde daling van 56% verwijst naar 13 oktober terwijl het bericht op 11 oktober werd geplaatst. Zdechovský bevestigde het verband met AfD zelf niet, en Wolski deed het wel als feit voorkomen.

Achtergrond

Yandex wordt doorgaans het Russische equivalent van Google genoemd. De drie aangevallen locaties — Sasovo in de oblast Rjazan, Kaloega en Vladimir — behoren tot de vijf grootste datacenters van het bedrijf; de overige twee in Mytisjtsji (oblast Moskou) en Ivantejevka zijn volgens berichten niet geraakt. De aanvallen volgen op een patroon van Russische aanvallen op Oekraïense data-infrastructuur sinds eind zomer 2025, waarbij volgens Oekraïense en analystische bronnen 17 Oekraïense datacenters werden getroffen, waaronder Omega Telecom, DLine.ua en Cosmonova in Kyiv. Op de dag van de eerste aanval verwijderde Yandex zijn datacenters in vier Russische regio's uit zijn kaarten, en de Russische autoriteiten hebben niet officieel gereageerd. Starlink is niet beschikbaar in Rusland, en het concurrerende Russische 'Rassvet'-satellietconstellatie zou een aanzienlijk aantal satellieten hebben verloren die na lancering naar de aarde terugvielen.