Turkije krijgt deel van Russische diesel uit deal met VS, zegt Turks minister
De Turkse minister van Energie Alparslan Bayraktar heeft gezegd dat Turkije een deel zal ontvangen van de Russische diesel die Moskou op de wereldmarkt zal brengen in het kader van een akkoord met de Verenigde Staten. De regeling, die op 9 oktober door Donald Trump werd aangekondigd, is scherp bekritiseerd door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en door senatoren van beide Amerikaanse partijen.
Hoofdpunten
- De Turkse minister van Energie Alparslan Bayraktar zei dat Turkije een deel krijgt van de Russische diesel die Moskou op de wereldmarkt brengt in het kader van een akkoord met de VS.
- Bayraktar noemde de regeling belangrijk voor de energiezekerheid van Turkije en maakte geen volumes bekend.
- Op 9 oktober kondigde Donald Trump aan dat hij met Vladimir Poetin overeenstemming had bereikt over leveringen van Russische diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkt; op 11 oktober volgde een energiebestand.
- Het Amerikaanse ministerie van Financiën kondigde een tijdelijke vergunning van OFAC aan voor de export van Russische diesel.
- President Volodymyr Zelensky zei dat de Oekraïense onderhandelingsdelegatie, die op dat moment in de VS was, als 'dekmantel' werd gebruikt en noemde Trumps verklaring oneerlijk en niet-partnerschappelijk.
- Senatoren van beide Amerikaanse partijen eisen dat Trump de dieseldeal met Rusland annuleert; Zelensky stelde voor de kwestie samen met Oekraïne te onderhandelen.
Waarom dit belangrijk is
Turkije is een grote afnemer van Russische energie en kan met deze regeling een bijzonder voordeel halen uit het Amerikaans-Russische akkoord, terwijl Oekraïne juist wordt gepasseerd. De brede kritiek — vanuit Oekraïne, Europa en een bipartisan blok in het Amerikaanse Congres — maakt duidelijk dat de aanpak van Washington tegenover Moskou binnen de eigen gelederen en bij bondgenoten ter discussie staat. Het feit dat hoge Amerikaanse functionarissen uiteenlopende redenen voor de deal geven, wijst op onenigheid binnen het Trump-kabinet over het nut en de strekking ervan.
Wat er is gebeurd
De Turkse minister van Energie Alparslan Bayraktar verklaarde op 18 oktober dat Turkije een deel zal ontvangen van de Russische diesel die Moskou op de wereldmarkt zal brengen onder een akkoord met de Verenigde Staten. Hij noemde de regeling belangrijk voor de energiezekerheid van Turkije en wees erop dat Rusland de dieseluitvoer de afgelopen maanden had beperkt vanwege eigen aanbodproblemen; volumes voor Turkije maakte hij niet bekend. Het akkoord was op 9 oktober door Donald Trump aangekondigd, kort gevolgd door de belofte van een energiebestand op 11 oktober. Het Amerikaanse ministerie van Financiën meldde dat OFAC een tijdelijke vergunning zou uitgeven voor de export van Russische diesel. De aankondiging viel samen met het verblijf van de Oekraïense onderhandelingsdelegatie in de Verenigde Staten, wat president Volodymyr Zelensky ertoe bracht te stellen dat zijn team als 'dekmantel' werd gebruikt en de verklaring van Trump oneerlijk en niet-partnerschappelijk te noemen. Zelensky stelde daarop voor de export van Russische diesel samen met Oekraïne te onderhandelen, terwijl Amerikaanse senatoren van beide partijen eisten dat Trump de deal annuleert.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De Oekraïense media plaatsen de regeling in het kader van een eenzijdige toegeving aan Moskou, waarbij juist Turkije profiteert van Russische diesel. De berichtgeving legt sterk de nadruk op de woorden van Zelensky, die het optreden van Washington als oneerlijk en niet-partnerschappelijk kwalificeert en stelt dat de Oekraïense onderhandelaars in de VS als dekmantel zijn gebruikt. Ook wordt benadrukt dat Rusland het aangekondigde energiebestand heeft geschonden door de Oekraïense energiesector intensief te blijven aanvallen, waardoor de redenering achter de Amerikaanse toegeving verder onder druk komt te staan. Het voorstel van Zelensky om de dieselkwestie samen met Oekraïne te onderhandelen wordt geplaatst naast de bipartisan eis in het Amerikaanse Congres om de deal te annuleren.
Waar de berichtgeving verschilt
Binnen het Trump-kabinet gaven de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio tegenstrijdige uitleg over het doel van de regeling: Wright omschreef de vergunning als een 'beloning' om Rusland richting beëindiging van de oorlog te duwen, Rubio stelde dat de Russische diesel toch op de markt zou zijn verkocht. Daarnaast schreef Axios, op basis van bronnen, dat Trump de Russische dieselexporten toestond omdat Zelensky weigerde de aanvallen op Russische raffinaderijen te stoppen — een lezing die op gespannen voet staat met de verklaringen van Wright en Rubio en met de eigen woorden van Zelensky.
Achtergrond
Rusland had de eigen dieseluitvoer de afgelopen maanden beperkt vanwege binnenlandse aanbodproblemen, waardoor naar schatting zo'n 4,8 miljoen ton aan voorraad was ontstaan. Turkije is voor een groot deel van zijn energie-imports afhankelijk van Rusland, Iran en Azerbeidzjan, en probeert tegelijkertijd te diversifiëren, onder meer door meer te kopen uit de Verenigde Staten. Ankara plant een tweede drijvend gasplatform in de Zwarte Zee, met als doel de dagelijkse gasproductie daar in 2028 op te voeren naar 45 miljoen kubieke meter, en voert met Moskou gesprekken over voortzetting van de gasaankopen na 2026.