Finse en Noorse leiders bellen met Poetin over oorlog en vredesgesprekken

Waarom dit belangrijk is

Dit was het eerste directe contact tussen Poetin en vooraanstaande Europese leiders die Kyiv steunen sinds zijn gesprek met de Franse president Emmanuel Macron in juli van het vorige jaar. De oproep verbond de Europese steun voor Oekraïne met de voorbereiding van de geplande drielandige gesprekken in Abu Dhabi. Tegelijkertijd onthulde de reactie van Denemarken een verschil in benadering binnen de EU.

Wat er is gebeurd

De Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre namen op 27 oktober zelf het initiatief om Vladimir Poetin te bellen. De oproep vond plaats vanuit Helsinki en volgde op de ontmoeting in Oslo op 20 oktober met Volodymyr Zelenskyj, Stévens Witkoff en Jared Kushner. Finsland en Noorwegen hadden Oekraïne vooraf geraadpleegd.

Tijdens het gesprek bespraken de leiders de Russische oorlog tegen Oekraïne, de noodzaak om de oorlog te beëindigen en het herstel van onderhandelingen. Zij brachten ook de positie rond de toekomstige gesprekken in Abu Dhabi rechtstreeks over aan Poetin. Volgens de deelnemers ging het ook om de veiligheid en stabiliteit in het gebied van de Oostzee en Noord-Europa.

Na de oproep belden Stubb en Støre met Zelenskyj. Volgens hem bespraken zij de voorbereiding van een drielandige ontmoeting op commandoniveau met Oekraïne, de VS en Rusland, die voor november was gepland. Zelenskyj zei dat Stubb en Støre Poetin duidelijk hadden verteld dat concrete de-escalatiestappen voor de Oekraïense energie en infrastructuur nodig waren.

Het Kremlin meldde dat Poetin de 'oorsprongen' van de oorlog aan de orde stelde en dat een rechtvaardige, duurzame vrede volgens hem alleen mogelijk is wanneer alle belangen van Rusland volledig worden meegenomen. Volgens het Kremlin bleven de deelnemers van plan directe telefonische contacten onderhouden.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïense bronnen benadrukken dat Stubb en Støre bij hun oproep een reële de-escalatie voor Oekraïense energie en infrastructuur verlangden en dat zij de toekomstige drielandige ontmoeking met Zelenskyj bespraken. Zelenskyj bedankte beide leiders voor hun gedetailleerde briefing en hun steun aan de Oekraïense diplomatie. Ook wordt benadrukt dat de twee spraken als leiders van hun eigen landen, niet als vertegenwoordigers van heel Europa.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Internationale berichtgeving benadrukt de directe oproep, het belang van de nabijheid van Finland en Noorwegen tot Rusland en de inzet om het onderhandelingsproces voort te zetten. Finsland en Noorwegen presenteren het contact als ondersteuning van Oekraïne en voorbereiding op toekomstige gesprekken. De Deense kritiek richt zich op de gebrekkige coördinatie binnen de EU en op de noodzaak van een gezamenlijke Europese reactie.

Waar de berichtgeving verschilt

Finsland en Noorwegen presenteerden de oproep als een maatregel ter ondersteuning van Oekraïne en ter voorbereiding van toekomstige onderhandelingen. Denemarken stelde daarentegen dat het initiatief niet met de andere EU-lidstaten was afgestemd. Mette Frederiksen riep de EU op om eenheid te bewaren en gezamenlijk op te treden en zei geen tekenen te zien dat Rusland vrede met Europa wil.

Achtergrond

De oproep was een voortzetting van de bijeenkomst in Oslo op 20 oktober, waaraan naast Stubb en Støre ook Zelenskyj en de Amerikaanse afgevaardigden Stévens Witkoff en Jared Kushner deelnamen. Drielandige gesprekken tussen Oekraïne, de VS en Rusland werden voor de eerste helft van november in Abu Dhabi gepland, al was nog geen exacte datum vastgesteld. Het Kremlin had eerder gemeld dat Rusland bereid was de onderhandelingen na 4 november te hervatten. Volgens een verklaring van Poetins assistent Yuri Oesjakov zou de geplande ontmoeting voorbereidend zijn en не不应 worden overschat.