Fins hof van beroep verlaagt straf Rusich-medestichter Torden van levenslang naar 12,5 jaar

Waarom dit belangrijk is

De zaak is een zeldzame strafrechtelijke vervolging van een Rusland-gelieerde strijder voor oorlogsmisdrijven in Oekraïne, en de uitkomst kan beïnvloeden hoe rechtbanken in derde landen vergelijkbare zaken behandelen. De verlaging van levenslang naar 12,5 jaar — met het afwijzen van bepaalde aanklachten en het niet kwalificeren van het ingebrande Rusich-symbool als oorlogsmisdrijf — wordt door Oekraïne waarschijnlijk als een tegenslag gezien voor de accountability-inspanningen. Tegelijkertijd leveren de gerechtelijke bevindingen gedocumenteerde informatie op over de activiteiten en tactieken van Rusich, inclusief de banden met de Wagner-huursoldaatgroep.

Wat er is gebeurd

Het Hof van Beroep van Helsinki heeft de straf voor Voislav Torden (geboren als Yan Petrovsky), medeoprichter van de Russische neonazistische groepering Rusich, verlaagd van levenslang naar 12,5 jaar gevangenisstraf. Torden was in maart 2025 door de districtsrechtbank Helsinki veroordeeld tot levenslang voor vier oorlogsmisdrijven die in 2014 in Oekraïne waren gepleegd.

In hoger beroep eiste Torden dat de aanklachten werden ingetrokken of de straf verlaagd; de aanklager eiste bestraffing voor vijf oorlogsmisdrijven. Het hof oordeelde dat het bewijs niet ondubbelzinnig vaststelt dat Torden persoonlijk gewonde Oekraïense militairen heeft doodgeschoten, noch dat hij als hoofdverantwoordelijke voor die moorden kan worden beschouwd. Het hof verwierp ook het commando-verantwoordelijkheidspunt, hoewel het Torden als deelnemer aan de gebeurtenissen deels verantwoordelijk achtte.

Het hof stelde wel vast dat Torden een machinegeweer afvuurde op Oekraïense militairen — wat als oorlogsmisdrijf werd erkend — maar vond onvoldoende bewijs dat hij of twee andere Rusich-leden de gewonde soldaten hebben doodgeschoten. Als oorlogsmisdrijven werden bevestigd: het fotograferen van de Rusich-commandeur voor het ernstig verbrande lichaam van een dode Oekraïense soldaat en het verspreiden van die foto via sociale media, en de online verklaringen van Torden dat Rusich geen krijgsgevangenen maakt.

Opvallend was dat het hof het inbranding van een Rusich-symbool op de wang van een Oekraïense militair niet als oorlogsmisdrijf kwalificeerde, omdat de wond oppervlakkig zou zijn geweest zonder bloeding en slechts kortdurende schade zou hebben veroorzaakt.

Volgens de aanklacht doodden Torden en Rusich-strijders in de herfst van 2014 22 Oekraïense militairen en verwondden er vier ernstig. Bij een hinderlaag in september 2014 lokten de Russen militairen van het Aidar-bataljon met een Oekraïense vlag.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Beide Oekraïense bronnen (Бабель en hromadske) presenteren de uitkomst als een verlaging of 'opheffing' van de levenslange straf en benadrukken specifieke uitspraken die de misdaden lijken te minimaliseren — het afwijzen van commando-verantwoordelijkheid, het niet erkennen van het in gebrande kindermarkering op de wang van een soldaat als oorlogsmisdrijf, en het verwerpen van de zwaarste persoonlijke doodslag-aanklacht. De Oekraïense berichtgeving legt de nadruk op details die specifiek de slachtoffers betreffen: de hinderlaag voor het Aidar-bataljon, het lokken met een Oekraïense vlag en het verspreiden van foto's van een verbrand Oekraïens lichaam op sociale media.

Waar de berichtgeving verschilt

De twee Oekraïense artikelen kiezen een verschillend zwaartepunt: de een benadrukt de verlaging van levenslang naar 12,5 jaar als de kern van het nieuws, terwijl de ander de aandacht vestigt op de specifieke bevinding van het hof dat het in gebrande Rusich-symbool op de wang van een Oekraïense militair geen oorlogsmisdrijf was.

Achtergrond

De groepering Rusich vocht vanaf 2014 in Oekraïne aan de zijde van Rusland-gesteunde strijders en opereerde later samen met het Russische leger. Oekraïnes NAZK (Nationaal Agentschap voor Corruptiepreventie) heeft verklaard dat de groep banden heeft met de Wagner-huursoldaatgroep en mogelijk als onderdeel daarvan opereert. Rusich-strijders werden in 2015 beschuldigd van gruweldaden tegen dode en gevangengenomen Oekraïense soldaten.

Torden, voorheen bekend als Yan Petrovsky, woonde vanaf 2004 in Noorwegen en was actief in extreemrechtse organisaties in Noorwegen en Zweden voordat hij in 2014–2015 in Oekraïne vocht. In Oekraïne werd Petrovsky in staat van beschuldiging gesteld op grond van artikel 258-3, deel 1 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht en werd op een opsporingslijst geplaatst. Hij staat op EU- en Amerikaanse sanctielijsten en mag de Schengenzone niet in.

Torden werd op 20 juli 2023 op de luchthaven Helsinki-Vantaa aangehouden toen hij op het punt stond naar Nice te vliegen, met een Russisch paspoort en een Finse verblijfsvergunning op naam van Voislav Torden. Oekraïne verzocht Finland om uitlevering, maar het Finse Hooggerechtshof wees dit af met een beroep op 'onvoldoende omstandigheden' in Oekraïense gevangenissen, wat betekent dat hij eventuele straf in Finland zal uitzitten.