Europees Hof voor de Rechten van de Mens houdt hoorzitting over tien Oekraïense kinderen uit bezet Krim
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft op 22 september in Straatsburg een openbare hoorzitting gehouden in zaak 6719/23, aangespannen door de Oekraïense Helsinki-unie voor mensenrechten namens tien Oekraïense kinderen die in 2014 onder staatsvoogdij stonden in kindertehuizen op de Krim en van wie sindsdien elk spoor ontbreekt. De UHHRU stelt dat Rusland de kinderen het Oekraïense staatsburgerschap heeft ontnomen, hen Russisch burgerschap heeft opgelegd en hen in Russische adoptie- en voogdijregisters heeft geplaatst. Het Hof zal niet onmiddellijk een eindvonnis wijzen; de beslissing over ontvankelijkheid en grond van de zaak volgt later.
Hoofdpunten
- Openbare hoorzitting op 22 september in Straatsburg in zaak 6719/23 over tien Oekraïense kinderen uit kindertehuizen op de Krim
- De kinderen zijn geboren tussen 2009 en 2013 en waren bij de bezetting in 2014 tussen één en vijf jaar oud
- De UHHRU stelt dat Rusland hun het Oekraïense burgerschap heeft ontnomen en hen in Russische adoptie- en voogdijsystemen heeft geplaatst
- Volgens de UHHRU is van geen van de kinderen sinds 2014 een spoor, ondanks herhaalde Oekraïense verzoeken
- In 2023 wees het Hof een verzoek om een voorlopige maatregel onder regel 39 af; in april 2025 werd de Russische regering op de hoogte gesteld, maar Rusland diende geen opmerkingen in
- Oekraïne riep het Hof op om onder artikel 46 specifieke maatregelen voor Rusland te bepalen, waaronder openbaarmaking van informatie en terugkeer van de kinderen
- Het Hof benadrukt het enige internationale tribunaal te zijn dat sinds 2014 ernstige mensenrechtenschendingen door Rusland in Oekraïne behandelt
Waarom dit belangrijk is
Het is een van de eerste openbare hoorzittingen van het EHRM die specifiek gaat over individuele Oekraïense kinderen die uit instellingen op bezet Krim zijn weggehaald, een patroon dat volgens de UHHRU meer dan 4.000 minderjarigen zou treffen. De zaak toetst of het Hof Rusland na 2022, toen het geen partij meer was bij het Verdrag, toch via het Verdragskader verantwoordelijk kan stellen voor dit gedrag. Oekraïne gebruikt de zitting om onder artikel 46 specifieke maatregelen te eisen, zoals openbaarmaking van de identiteit van de kinderen en hun terugkeer. Het EHRM wijst er zelf op dat het het enige internationale hof is dat sinds 2014 ernstige mensenrechtenschendingen door Rusland in Oekraïne behandelt, wat aan de uitkomst aanzienlijke precedentwaarde geeft.
Wat er is gebeurd
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft op dinsdag 22 september in Straatsburg een openbare hoorzitting gehouden in zaak 6719/23, die door de Oekraïense Helsinki-unie voor mensenrechten (UHHRU) is aangespannen namens tien Oekraïense minderjarigen. De kinderen zijn geboren tussen 2009 en 2013 en werden in 2014, ten tijde van de Russische bezetting van de Krim, in Oekraïense staatsinstellingen ondergebracht; zij waren toen tussen één en vijf jaar oud.
Volgens de UHHRU heeft Rusland na het vestigen van zijn gezag over het schiereiland de kinderen het Oekraïense burgerschap ontnomen, hun het Russische burgerschap opgelegd en hen opgenomen in Russische adoptie- en voogdijregisters. De organisatie stelt dat in 2023 de namen van sommige kinderen plotseling verdwenen van Russische adoptiewebsites, wat volgens haar kan wijzen op adoptie. Sinds 2014 ontbreekt elk spoor van de tien kinderen, ondanks herhaalde verzoeken van de Oekraïense autoriteiten aan Rusland om medewerking; de UHHRU kwalificeert hun situatie als gedwongen verdwijning.
De zaak is gebaseerd op artikel 5 (recht op vrijheid en veiligheid) en artikel 8 (recht op eerbiediging van privé- en gezinsleven) van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. In 2023 vroegen de vertegenwoordigers van de kinderen onder regel 39 een voorlopige maatregel om mogelijke adoptie te stoppen; op 15 februari 2023 wees het Hof dit af, omdat de vermeende adoptie plaatsvond nadat Rusland geen partij meer was bij het Verdrag. In april 2025 stelde het Hof de Russische regering op de hoogte van de aanvraag, maar Rusland diende geen opmerkingen in.
Tijdens de zitting heeft Oekraïnes gemachtigde bij het EHRM, Maryta Sokorenko, de positie van de Oekraïense regering toegelicht. Zij riep het Hof op om onder artikel 46 specifieke maatregelen voor Rusland te formuleren: het bekendmaken van volledige informatie over de identiteit, juridische status en verblijfplaats van de kinderen, hun terugkeer naar Oekraïne, en samenwerking met de Oekraïense autoriteiten, het Comité van Ministers van de Raad van Europa en andere internationale mechanismen. De speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Raad van Europa voor de situatie van kinderen van Oekraïne, Þórdís Kolbrún Reykfjörd Gylfadóttir, riep voorafgaand aan de zitting op om de problematiek op de politieke agenda te houden en opheldering te eisen over het lot van de kinderen. Het EHRM heeft na de hoorzitting geen eindbeslissing bekendgemaakt; het vonnis over ontvankelijkheid en grond van de zaak volgt later.
Waar de berichtgeving verschilt
Eén bron, Suspilne Novyny, geeft een andere timing voor de kennisgeving van Rusland door het EHRM en plaatst die in maart 2025 met een vervolg van vragen in maart 2026, terwijl andere berichtgeving consistent april 2025 noemt als moment van kennisgeving aan de Russische regering.
Achtergrond
Rusland is in 2022 geen partij meer bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens; in februari 2023 wees het Hof in deze zaak een verzoek om een voorlopige maatregel onder regel 39 af, op grond van het feit dat de vermeende adoptie plaatsvond na het Russische uittreden. Volgens de UHHRU werden na de Russische machtsovername op de Krim meer dan 4.000 wezen en kinderen zonder ouderlijke zorg automatisch tot Russische staatsburger verklaard en in Russische adoptie- en voogdijregisters opgenomen. Rusland breidde na 2014 zijn eigen wetgeving, waaronder adoptieregels, uit naar het schiereiland, en Oekraïne verloor de toegang tot informatie over kinderen in tehuizen daar.