Zelensky: Zwarte-Zeecorridor voor voedsel feitelijk volledig geblokkeerd
President Zelensky heeft op de YES-conferentie gewaarschuwd dat de Zwarte-Zeecorridor voor voedsel feitelijk van beide kanten is geblokkeerd. Hij noemde voedselzekerheid en energie de twee grote mondiale uitdagingen en zei dat zelfs zonder volledige vrede besluiten mogelijk zijn over een ‘energiewapenstilstand’ of het deblokkeren van de voedselcorridor. Hij voerde gesprekken met leiders uit Egypte, India, Turkije, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten over een oplossing.
Hoofdpunten
- Zelensky: Zwarte-Zeecorridor voor voedsel is feitelijk geblokkeerd van zowel Oekraïense als Russische zijde.
- Hij besprak de kwestie met leiders van Egypte, India, Turkije, Saoedi-Arabië en de VAE; Rusland voert met dezelfde landen gesprekken.
- Oekraïners komen ook bij volledige exportblokkade niet zonder voedsel te zitten, maar agrariërs en bedrijven lijden eerst onder dalende prijzen en dure logistiek.
- Landen in Afrika en Azië die geen toegang meer hebben tot Oekraïens en Russisch graan krijgen een aanzienlijk slechtere situatie, aldus Zelensky.
- Voedsel- en energiezekerheid zijn volgens hem de twee uitdagingen voor de hele wereld.
- Zelfs zonder volledige vrede zijn volgens hem besluiten mogelijk over een ‘energiewapenstilstand’ of het deblokkeren van de voedselcorridor.
- Op 9 september doodden Russische drones twee Azerbeidzjaanse opvarenden van het vrachtschip TEDY in de Zwarte Zee.
Waarom dit belangrijk is
Zelensky plaatst de blokkade van de Zwarte-Zeecorridor op het niveau van een wereldwijde voedselzekerheidscrisis die vergelijkbaar is met de energiecrisis. Zijn waarschuwing dat Afrika en Azië harder geraakt dreigen te worden, geeft de kwestie een internationaal humanitaire dimensie. Door de mogelijkheid van een ‘energiewapenstilstand’ of het deblokkeren van de corridor zonder volledige vrede te noemen, houdt hij een diplomatiek spoor open op een moment dat de schade aan de Oekraïense economie en agrarische sector al concreet is.
Wat er is gebeurd
Tijdens de YES-conferentie, een online discussie op de Yalta European Strategy op vrijdag 11 september, verklaarde president Volodymyr Zelensky dat de Zwarte-Zeecorridor voor voedsel feitelijk is geblokkeerd van zowel Oekraïense als Russische zijde. Hij zei gesprekken te voeren met de leiders van Egypte, India, Turkije, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten over een oplossing, en merkte op dat Rusland met dezelfde landen onderhandelt omdat ook voor Moskou de situatie nijpend is. Zelensky verzekerde dat Oekraïners ook bij een volledige exportblokkade niet zonder voedsel zullen komen te zitten, maar waarschuwde dat de prijzen op de binnenlandse markt zullen dalen en de export onrendabel wordt door de hoge logistieke kosten. Volgens hem lijden Oekraïense agrariërs en het bedrijfsleven het eerst onder de problemen, terwijl landen in Afrika en Azië zonder toegang tot zowel Oekraïens als Russisch graan een aanzienlijk slechtere situatie tegemoet gaan. Hij noemde voedsel- en energiezekerheid de twee mondiale uitdagingen van dit moment en stelde dat zelfs zonder volledige vrede besluiten mogelijk zijn over een ‘energiewapenstilstand’ of het deblokkeren van de voedselcorridor.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media leggen de nadruk op de Russische aanvallen op haveninfrastructuur en civiele schepen als directe oorzaak van de verstoring. Ze vermelden concrete slachtoffers, zoals tien doden bij de aanval op het schip Golden Leo en twee omgekomen Azerbeidzjaanse opvarenden van het vrachtschip TEDY op 9 september. De diplomatieke activiteit wordt als intens en gecoördineerd gepresenteerd: naast de gesprekken met de vijf importlanden wordt verwezen naar het Oekraïense voorstel van 13 augustus om aanvallen op civiele objecten wederzijds te beëindigen en naar het Turkse plan voor veilige graandoorvoer. De directe schade voor Oekraïense agrariërs en bedrijven — dalende prijzen, dure logistiek, opgeschorte toegang tot havens — wordt als acute binnenlandse kwestie belicht.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen zijn het oneens over de mate van blokkade van de Zwarte-Zeecorridor: Zelenky’s uitspraken op de YES-conferentie noemen de corridor feitelijk volledig geblokkeerd, terwijl hij op 24 augustus nog stelde dat Rusland er niet in was geslaagd de corridor totaal te blokkeren. Daarnaast beschrijven de bronnen het podium van zijn optreden wisselend: de ene bron spreekt van een online discussie op de YES-conferentie, de andere specifiek van een bijeenkomst van de Yalta European Strategy op vrijdag 11 september.
Achtergrond
Sinds 22 juli is de toegang van schepen tot Oekraïense havens tijdelijk opgeschort na Russische aanvallen op haveninfrastructuur en civiele scheepvaart. In juli registreerde Oekraïne 35 Russische aanvallen op schepen in havens, 22 op schepen op zee en 67 aanvallen op haveninfrastructuur; Bloomberg schatte de schade op ongeveer 2 procent van het bbp. Op 13 augustus stuurde Oekraïne via een derde partij een voorstel naar Rusland om aanvallen op civiele objecten in de Zwarte Zee wederzijds te beëindigen; een dag later verklaarde de Russische woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zakharova, dat Moskou een terugkeer naar de Zwarte-Zee-initiatief van 2022-2023 of een opschorting van vijandelijkheden niet opportuun vindt. Op 31 augustus meldde de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan dat Ankara een plan heeft voorbereid voor veilige graandoorvoer, en op 4 september zei Zelensky dat Oekraïne samen met partners aan een oplossing werkt voor veilige voedselexport via de Zwarte Zee.