Explosie en brand op EMCO-wapendepot in Bulgarije, autoriteiten sluiten sabotage niet uit

Waarom dit belangrijk is

De brand treft een Bulgaars defentiebedrijf waarvan de eigenaar, Emilian Gebrev, eerder doelwit was van aanvallen die Bulgaarse aanklagers in verband brengen met Russische agenten. EMCO-magazijnen hebben historisch munitie opgeslagen die bestemd was voor export naar Oekraïne, waardoor elke verstoring potentieel relevant is voor Oekraïense defensietoevoerketens. Het is de tweede brand op een EMCO-locatie in enkele weken, terwijl de autoriteiten sabotage en externe inmelding niet uitsluiten. De gebeurtenis volgt op recente explosies bij Europese defentiebedrijven, waaronder in Italië, wat vragen oproept over gecoördineerde targeting van dit soort faciliteiten.

Wat er is gebeurd

In de nacht van 12 september vond een explosie plaats op een wapen- en munitiedepot van EMCO nabij het dorp Tsareva Livada in de Bulgaarse regio Gabrovo, waarna een grote brand uitbrak. De gouverneur van Gabrovo, Kristina Sidorova, verklaarde dat het vuur zich over het terrein van de magazijnenbasis van de fabriek verplaatste van gebouw naar gebouw. Volgens de directeur van EMCO, Slavtsjo Dimiev, bevestigde hij tegenover de Bulgaarse nationale televisie dat het getroffen magazijn munitie en buskruit bevatte. De dichtstbijzijnde nederzetting ligt op ruim een kilometer afstand; het gebied werd volledig door brandweerlieden omsingeld. Er vielen geen gewonden: twee bewagers konden het terrein veilig verlaten.

De Bulgaarse minister van Binnenlandse Zaken, Ivan Demerdzhiev, liet weten dat de autoriteiten verschillende versies onderzoeken, waaronder mogelijke sabotage en een verband met de brand in augustus op een andere EMCO-locatie. Onderzoekers zullen eerdere soortgelijke branden bij het bedrijf en andere ondernemingen bestuderen om eventuele verbanden of overeenkomstige scenario's te identificeren. Demerdzhiev sloot externe inmenging niet uit, hoewel hij na de brand in augustus aanvankelijk had verklaard dat die voorlopig niet aan externe factoren werd gelinkt.

EMCO is eigendom van de Bulgaarse wapenhandelaar Emilian Gebrev. Het is de tweede brand op een EMCO-locatie in enkele weken: op 10 augustus vonden explosies en brand plaats bij een andere EMCO-fabriek in het Tryavna-gebied.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

De incidenten passen in een patroon van vermoedelijke Russische activiteit tegen Europese defentiebedrijven. In 2024 vaardigde Bulgarije arrestatiebevelen uit tegen zes Russische staatsburgers die worden beschuldigd van betrokkenheid bij de vernietiging van EMCO-magazijnen waar tussen 2011 en 2020 munitie lag opgeslagen die bestemd was voor export naar Oekraïne en Georgië. Bulgaarse aanklagers brachten eerdere aanvallen op Gebrevs faciliteiten en de poging tot vergiftiging van Gebrev in 2015 in verband met Russische agenten, en achten een verband met de explosies in Vrbětice in Tsjechië in 2014 aannemelijk. Eind augustus meldde de Britse krant The Telegraph op basis van westerse inlichtingenbronnen dat Rusland een nieuwe golf van aanvallen op Europese defentiebedrijven was begonnen, met gebruik van lokale criminele groepen. In augustus vond ook een explosie plaats bij de voormalige Simmel Difesa-fabriek in Italië, eigendom van KNDS Ammo Italy; de Italiaanse minister van Defensie Guido Crosetto verklaarde dat de Italiaanse regering geen aanwijzingen had voor Russische betrokkenheid.

Waar de berichtgeving verschilt

Over de exacte locatie van de brand lopen de berichten uiteen: ZN.UA plaatst het incident nabij het dorp Tsareva Livada, terwijl Babel en Radio Svoboda spreken van een EMCO-magazijn in de omgeving van Gorni Vyrpisjta; volgens de synthese gaat het om naburige dorpen bij dezelfde EMCO-locatie. Een tweede verschil betreft de inschatting van de Bulgaarse autoriteiten: na de brand in augustus op de EMCO-locatie in Tryavna verklaarde minister Demerdzhiev aanvankelijk dat die volgens een voorlopige versie niet aan externe factoren was gelinkt, terwijl hij na de brand op 12 september stelde dat sabotage en externe inmelding niet worden uitgesloten. Ten derde contrasteert de Italiaanse minister van Defensie Crosetto, die zei geen gegevens te hebben over Russische betrokkenheid bij de explosie in Italië, met de Bulgaarse aanklagers die de eerdere aanvallen op EMCO-faciliteiten wél aan Rusken toeschrijven.

Achtergrond

EMCO is een Bulgaars defentiebedrijf dat eigendom is van Emilian Gebrev. In 2020 beschuldigden Bulgaarse aanklagers drie Russen van de poging tot vergiftiging van Gebrev in 2015. In 2024 vaardigde Bulgarije arrestatiebevelen uit tegen zes Russische staatsburgers voor hun vermeende betrokkenheid bij de vernietiging van EMCO-magazijnen met munitie bestemd voor Oekraïne en Georgië. Bulgaarse aanklagers achten een verband aannemelijk tussen de explosies in Bulgarije, de vergiftigingspoging van 2015 en de explosies op munitiedepots in de Tsjechische Republiek in 2014 (Vrbětice). The Insider, Bellingcat en Der Spiegel deden gezamenlijk onderzoek naar de vermeende GRU-betrokkenheid bij de vergiftiging van Gebrev en de daaropvolgende explosies bij munitiedepots bestemd voor Oekraïne.