Fico: Slowakje niet verplicht tot verdediging van NAVO-bondgenoten bij aanval
De Slowaakse premier Robert Fico heeft in een toespraak in Prešov verklaard dat hij niet van plan is de verplichtingen van artikel 5 van de NAVO na te komen en Slowakje niet zal laten deelnemen aan de verdediging van bondgenoten in het geval van een Russische aanval. Hij riep op tot diplomatie om de oorlog te beëindigen en zei dat hij de volgende dag naar Kyiv zou reizen voor ontmoetingen met president Zelensky en premier Koretsky.
Hoofdpunten
- Fico verklaarde niet van plan te zijn verplichtingen onder artikel 5 van de NAVO na te komen.
- De uitspraken werden gedaan tijdens een toespraak voor studenten en personeel van een ziekenhuis in Prešov op 17 september.
- Fico zei niet te willen dat Slowakje via artikel 5 in een militair conflict wordt meegetrokken en riep op tot diplomatie.
- In zijn toespraak noemde Fico Rusland geen enkele keer als agressor of bron van militaire dreiging voor Europa en beschuldigde hij Europese leiders van 'oorlogszuchtige retoriek'.
- Fico kondigde aan op 18 september Kyiv te bezoeken voor ontmoetingen met president Volodymyr Zelensky en premier Serhiy Koretsky.
Waarom dit belangrijk is
De verklaring komt van de premier van een NAVO-lidstaat die vooraf openlijk weigert de centrale collectieve-verdedigingsverbintenis van de alliantie na te komen. Ze werd afgelegd tegen de achtergrond van recente Russische drone-incidenten en vermoede sabotageoperaties op NAVO-grondgebied in de weken voorafgaand aan de uitspraken. De weigering om Rusland bij naam te noemen als dreiging, gecombineerd met beschuldigingen van 'oorlogszuchtige retoriek' aan het adres van Europese leiders, werd door Oekraïense media geframed als teken van Moskougetrouwheid. Fico deed de uitspraken kort voor zijn reis naar Kyiv.
Wat er is gebeurd
De Slowaakse premier Robert Fico hield op 17 september een toespraak voor studenten en personeel van een ziekenhuis in Prešov, waarin hij verklaarde niet van plan te zijn de verplichtingen onder artikel 5 van het NAVO-verdrag na te komen. Hij riep op tot meer diplomatie om de oorlog in Oekraïne te beëindigen en benadrukte dat hij Slowakje niet in een militair conflict wil laten meesleuren, ook niet via de collectieve-verdedigingsclausule. Fico stelde dat hij zich niet kan voorstellen dat Slowakje zou worden opgedragen 5.000 of 10.000 soldaten te sturen om ergens te vechten zonder te weten met wie, waarom en voor wat. Tegelijkertijd benadrukte hij dat Slowakje het NAVO-lidmaatschap waardeert en zijn verplichtingen binnen de alliantie naleeft. Tijdens de toespraak noemde Fico Rusland geen enkele keer als agressor of bron van militaire dreiging voor Europa; in plaats daarvan beschuldigde hij Europese leiders van 'oorlogszuchtige retoriek'. Fico kondigde aan dat hij op 18 september naar Kyiv zou reizen voor ontmoetingen met president Volodymyr Zelensky en premier Serhiy Koretsky, en wees op een Slowaaks programma van circa 100 miljoen euro voor het herstel van Oekraïense energie-infrastructuur.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle zeven aangeleverde artikelen zijn afkomstig van Oekraïense media en belichten het verhaal als dat van een NAVO-bondgenoot die openlijk weigert andere leden tegen Rusland te verdedigen. De koppen benadrukken Fico's afwijzing om bondgenoten te verdedigen bij een Russische aanval en citeren zijn retoriek die het idee van collectieve verdediging wegwuift, in een framing die als pro-Russisch wordt gepresenteerd. De berichtgeving koppelt de toespraak aan Fico's aangekondigde reis naar Kyiv en plaatst deze in de context van zijn eerdere stopzetting van Slowaakse militaire steun aan Oekraïne, zijn verzet tegen Oekraïens NAVO-lidmaatschap en zijn verzet in juni 2026 tegen verdere steun vóór de top in Ankara. Verschillende stukken wijzen erop dat Fico Rusland tijdens de toespraak geen enkele keer als agressor noemde en in plaats daarvan Europese leiders van 'oorlogszuchtige retoriek' beschuldigde, en presenteren deze omissie als onderdeel van een breder patroon van uitspraken die de Russische invasie rechtvaardigen.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen verschillen in de vraag of Fico zijn weigering framed als verwerping van NAVO-verplichtingen dan wel als verdediging van de Slowaakse vrijheid om zelf te kiezen hoe deze worden nageleefd. Daarnaast bestaan er transliteratievarianten van de naam van de Oekraïense premier (Koretsky, Koreckyi, Koretskyi) zoals vermeld voor de aanstaande ontmoeting in Kyiv.
Achtergrond
Artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag stelt dat een gewapende aanval op een of meer NAVO-leden wordt beschouwd als een aanval op alle bondgenoten, hoewel de specifieke vorm van bijstand door elke lidstaat zelf wordt bepaald. Sinds zijn terugkeer als Slowaaks premier in het najaar van 2023 heeft Fico de militaire steun aan Oekraïne stopgezet en herhaaldelijk uitspraken gedaan die volgens Oekraïense bronnen de Russische invasie rechtvaardigen. In de weken vóór de toespraak werden meerdere Russische drone-incidenten en vermoede sabotageactiviteiten op NAVO-grondgebied gemeld, waaronder een drone-inslag bij het treinstation van Yahodyn nabij de Poolse grens op 13 september, nog een Russische drone nabij de Yahodyn-Dorohusk-grensovergang op 17 september, het beschieten van een Deense militaire helikopter met seinraketten vanaf een Russische fregat op 14 september, en het neerschieten van een Russische drone boven Litouwen op 15 september. De Slowaakse politie maakte in augustus bekend een aanslag op de Skyeton UAV-fabriek in Oost-Slowakije te hebben verijdeld en drie verdachten te hebben aangehouden; het bedrijf legt een link met Rusland.