VS plannen in oktober tripartiete ontmoeting Oekraïne–Rusland in Abu Dhabi over beperkt staakt-het-vuren
De Verenigde Staten willen in oktober een tripartiete ontmoeting tussen Oekraïne en Rusland organiseren in Abu Dhabi om een beperkt staakt-het-vuren te bespreken. Mogelijke afspraken gaan over wederzijdse terughoudendheid bij aanvallen op energie-infrastructuur en, apart, via bemiddeling van Egypte over het niet aanvallen van vrachtschepen in de Zwarte Zee. De informatie is afkomstig van The Atlantic, die zich baseert op Oekraïense onderhandelaars.
Hoofdpunten
- De VS willen in oktober een ontmoeting organiseren tussen vertegenwoordigers van Oekraïne en Rusland over een beperkt staakt-het-vuren.
- Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten, is het meest waarschijnlijke decor voor de gesprekken.
- Een mogelijke afspraak is een wederzijdse stop op aanvallen op energie-infrastructuur, waaronder energiecentrales en olieraffinaderijen.
- Met bemiddeling van Egypte kan een aparte regeling worden gesloten om aanvallen op vrachtschepen in de Zwarte Zee, met name graantransporten, te stoppen.
- De VS streven ernaar zo snel mogelijk een ontmoeting tussen Donald Trump, Volodymyr Zelensky en Vladimir Putin te organiseren.
- De VS hebben Poetin uitgenodigd voor de G20-top in december in Miami; Poetin heeft die uitnodiging nog niet aanvaard.
- Oekraïne is tegen versoepeling van sancties tegen Rusland voor het einde van de oorlog.
- Oekraïense overheidsbronnen verwachten niet dat Poetin vóór de lente serieus aan vredesonderhandelingen zal deelnemen.
Waarom dit belangrijk is
De voorgestelde bijeenkomst in Abu Dhabi zou de eerste bekende tripartiete ontmoeting tussen de VS, Oekraïne en Rusland zijn die gewijd is aan een gedeeltelijk staakt-het-vuren. Aanvallen op energie-infrastructuur zijn een grote bron van humanitair leed in Oekraïne, dus een wederzijdse beperkingsdeal zou directe gevolgen hebben voor burgers. Daarnaast overweegt de VS een ruil waarbij Rusland politieke gevangenen vrijlaat in ruil voor Amerikaanse sanctieverlichting, iets waar Oekraïne zich tegen verzet. Een aparte, door Egypte bemiddelde regeling over graantransporten via de Zwarte Zee zou de voedselvoorziening in het Midden-Oosten en Afrika raken.
Wat er is gebeurd
Volgens The Atlantic, dat zich baseert op Oekraïense onderhandelaars, plannen de Verenigde Staten een bijeenkomst in oktober in Abu Dhabi tussen vertegenwoordigers van Oekraïne en Rusland om een beperkt staakt-het-vuren te bespreken. Op tafel ligt onder meer een wederzijdse afspraak om aanvallen op energie-infrastructuur — energiecentrales, olieraffinaderijen en dergelijke — te staken. Via Egypte kan een afzonderlijke regeling worden uitgewerkt over het niet aanvallen van vrachtschepen in de Zwarte Zee die graan naar markten in het Midden-Oosten en Afrika vervoeren. De Verenigde Staten proberen bovendien zo snel mogelijk een ontmoeting tussen president Donald Trump, Volodymyr Zelensky en Vladimir Putin te organiseren, en hebben Poetin uitgenodigd voor de G20-top in december in Miami; Poetin heeft die uitnodiging nog niet aanvaard. De Amerikaanse aanpak is erop gericht de vijandelijkheden stapsgewijs terug te dringen, te beginnen met beperkte afspraken over specifieke categorieën aanvallen die later de basis kunnen vormen voor een breder staakt-het-vuren.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De Engelstalige berichtgeving — een door een Azerbeidzjaans persbureau overgenomen versie — volgt grotendeels de framing van The Atlantic en legt de nadruk op de door de VS geleide diplomatieke spoor, met name op de rol van Steve Witkoff, Jared Kushner, John Cole en Donald Trump. De mogelijke ruil van politieke gevangenen tegen sanctieverlichting, met als precedent de eerdere Amerikaans-Wit-Russische deal rond potas, krijgt daarbij relatief veel ruimte. De zorgen aan Oekraïense kant over sanctieverlichting voor het einde van de oorlog komen in dit kader minder prominent naar voren.
Waar de berichtgeving verschilt
Tussen de berichtgeving zit een duidelijke tegenstelling over de status van een eventuele energie-staakt-het-vuren. Donald Trump stelde op 14 september dat Oekraïne en Rusland al zouden hebben ingestemd met een wederzijdse stop op aanvallen op elkaars energie-installaties; Volodymyr Zelensky noemde het Oekraïense standpunt daarentegen een voorwaardelijk voorstel dat pas geldt als partners ook Rusland laten stoppen, en een voor 24 september geplande ontmoeting hierover werd door het Kabinet van de Oekraïense president niet bevestigd. Daarnaast meldt The Atlantic dat de VS een gefaseerde aanpak nastreven waarbij sanctieverlichting kan worden geruild tegen vrijlating van Russische politieke gevangenen, met mogelijke Amerikaans-Russische handelsafspraken over olie, diesel en zeldzame metalen nog vóór het einde van de oorlog; de in datzelfde stuk geciteerde Oekraïense onderhandelaars zijn tegen elke sanctieverlichting voor het einde van de oorlog en waarschuwen dat hervatting van westerse handel Moskou extra middelen zou geven om door te vechten.
Achtergrond
De Amerikaanse aanpak is gericht op een stapsgewijze vermindering van de vijandelijkheden, te beginnen met beperkte, categorie-specifieke afspraken voordat een breder staakt-het-vuren aan de orde komt. De Amerikaanse speciale gezant John Cole paste eerder een vergelijkbaar model toe bij Wit-Rusland, waar de VS de vrijlating van circa 500 politieke gevangenen verkreeg in ruil voor gedeeltelijke sanctieverlichting en werk aan een deal rond de aankoop van Wit-Russische potas. Op 14 september beweerde Donald Trump publiekelijk dat zowel Oekraïne als Rusland akkoord zou gaan met het niet langer aanvallen van elkaars energie-installaties; Zelensky presenteerde dit als een voorwaardelijk Oekraïens voorstel in plaats van een gesloten akkoord. Op 24 september meldde ZN.UA dat er die dag een ontmoeting tussen Oekraïense, Amerikaanse en Russische vertegenwoordigers over een energie-staakt-het-vuren gepland zou zijn, maar het Kabinet van de Oekraïense president bevestigde dit niet. Oekraïense overheidsbronnen verwachten niet dat Vladimir Putin voor de lente serieus aan vredesonderhandelingen zal deelnemen. Rusland zou ondertussen raketten aan het verzamelen zijn voor aanvallen komende winter.