Spanje opent strafzaak tegen pro-Russische blogger Anatoliy Shariy en zijn echtgenote wegens belastingfraude

Waarom dit belangrijk is

De zaak tegen een van de bekendste pro-Russische bloggers die vanuit de Europese Unie opereert, kan leiden tot een aanzienlijke strafrechtelijke veroordeling en een boete van circa 10,7 miljoen euro. Het onderzoek beperkt zich niet tot belastingfraude, maar onderzoekt ook een mogelijke band met Russische inlichtingendiensten — iets dat Spaanse strafrechtexperts ongewoon vinden voor een doorsnee belastingzaak. De procedure illustreert hoe Oekraïne en Spanje via wederzijdse rechtshulp samenwerken, terwijl Shariy in Oekraïne bij verstek tot vijftien jaar cel is veroordeeld wegens hoogverraad, wat de kwestie van mogelijke uitlevering actueel maakt.

Wat er is gebeurd

De Spaanse autoriteiten hebben een strafzaak geopend tegen de pro-Russische blogger Anatoliy Shariy en zijn echtgenote Olga Bondarenko. Het tweetal, sinds 2016 fiscaal inwoner van Spanje, wordt verdacht van belastingontduiking, witwassen, valsheid in geschrifte en het verbergen van vermogen. Het onderzoek werd gestart na een verzoek om internationale rechtshulp van Oekraïne.

Een rapport van de Guardia Civil van 12 juni 2025 wees op mogelijke misdrijven tegen de Schatkist, witwassen en valsheid in geschrifte. Belastingexperts die de rechtbank bijstaan, schatten de niet-betaalde belasting op 150.875 euro voor 2018 en 387.646 euro voor 2022 — samen circa 538.500 euro. Voor de jaren 2019, 2020 en 2021 identificeerde de Guardia Civil aanvullende inkomstenbronnen en buitenlandse vermogens, waaronder rekeningen in Litouwen en Rusland, P2P-betalingen uit Rusland en Luxemburg, cryptovaluta, overschrijvingen van particulieren in Kazachstan en inkomsten van onlineplatforms. De potentiële totale financiële aansprakelijkheid van het stel wordt geraamd op 10,7 miljoen euro. De Guardia Civil onderzoekt daarnaast de hypothese dat een deel van de middelen gelinkt zou kunnen zijn aan activiteiten ten behoeve van Russische inlichtingendiensten tegen Oekraïne.

De zaak bleef geclassificeerd vanaf 2024 tot juni 2026, toen een huiszoeking plaatsvond in de woning van Shariy en Bondarenko. Daarbij werden telefoons, computers en een Glock 19-pistool in beslag genomen, en werden circa 800.000 euro aan cryptovaluta, twintig goudstaven ter waarde van circa 150.000 euro, kunst, horloges en luxe goederen ter waarde van circa 400.000 euro, en een Porsche Cayenne aangetroffen. De rechtbank heeft de in beslag genomen sieraden, metalen, kunstwerken en cryptovaluta verbeurd verklaard. Een eerste verhoor van Shariy en Bondarenko als verdachten via videoverbinding moest wegens technische problemen worden uitgesteld.

De zaak wordt behandeld door onderzoeksrechtbank nr. 5 in El Vendrell, in samenwerking met de Information Group van de Guardia Civil in Tarragona, het provinciaal parket en de Belastingdienst. Spanje heeft rechtshulpverzoeken gestuurd naar Litouwen, Polen, Luxemburg, Frankrijk en Oekraïne. Shariy omschrijft het onderzoek als politiek gemotiveerd en kunstmatig in gang gezet door Oekraïne; Bondarenko noemt het belastingdeel een geschil dat zij willen oplossen.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïens-talige media omschrijven Shariy eenduidig als 'pro-Russisch' en plaatsen de zaak in het kader van ernstige financiële criminaliteit met een mogelijke band met Rusland. De berichtgeving benadrukt de eerdere Oekraïense verdenking van hoogverraad, de in absentia veroordeling tot vijftien jaar cel door het Vinnitsa-stadsgerecht, en de eerdere inbeslagneming van Spaans vastgoed en bankrekeningen door een Oekraïense rechtbank in 2021. Tegelijk vermelden de meeste Oekraïense bronnen het contranarratief van Shariy zelf — dat het zou gaan om een politiek gemotiveerde vervolging — waardoor het beeld niet eenzijdig wordt.

Waar de berichtgeving verschilt

In de bronnen wordt de echtgenote op verschillende plaatsen aangeduid als 'Olha Bondarenko' en als 'Olha Shariy'. Daarnaast variëren de redactiekaders: sommige Oekraïense media noemen Shariy 'pro-Russische blogger', andere 'pro-Russische propagandist'.

Achtergrond

De SBU stelde Shariy in februari 2021 in kennis van de verdenking van hoogverraad, waarbij Oekraïense onderzoekers beweren dat hij sinds 2012 Russische staats- en niet-staatsstructuren zou hebben bijgestaan in informatieoperaties tegen Oekraïne. In juli 2023 stuurde de SBU de tenlastelegging naar de rechtbank en voegde een nieuwe verdenking toe met betrekking tot informatieve-subversieve activiteiten ten behoeve van Russische inlichtingendiensten. Het Vinnitsa-stadsgerecht veroordeelde hem bij verstek tot vijftien jaar cel.

In 2021 legde een Oekraïense rechtbank beslag op vastgoed van Shariy in Spanje en op bankrekeningen in Spanje, Rusland en Luxemburg — waaronder een villa in Tarragona en rekeningen bij CaixaBank, de Russische Raiffeisenbank en het Luxemburgse East-West United Bank. In mei 2022 werd Shariy in Spanje aangehouden op verzoek van Oekraïne (één brontekst is op dat punt afgekapt). Shariy en Bondarenko zijn sinds 2016 fiscaal inwoner van Spanje en sinds 2019 in Spanje woonachtig; Shariy staat onder Oekraïense sancties en is op de opsporingslijst geplaatst.

Na het Oekraïense rechtshulpverzoek wordt de zaak onafhankelijk behandeld door Spaanse instanties — de Guardia Civil, het parket, de rechtbank en de Belastingdienst.