Russische agent zou via Telegram Oekraïeners rekruteren voor sabotage in Londen
Een gezamenlijk onderzoek van de BBC en Hope not Hate concludeert dat één Russisch agentennetwerk via Telegram Oekraïeners rekruteerde voor zowel de brandstichting rond toenmalig premier Keir Starmer als anti-islamitische graffitia op moskeeën in Londen. De 21-jarige Ilya Bilyk bekende schuld aan vijf gevallen van racistisch en religieus gemotiveerde vernieling; zijn vonnis volgt op 19 oktober. De zaak wijst volgens de BBC naar de Russische diplomaat Yevheniy Liukshin als coördinator.
Hoofdpunten
- 21-jarige Oekraïener Ilya Bilyk bekende schuld aan vijf gevallen van racistisch en religieus gemotiveerde vernieling van moskeeën en islamitische gebouwen in Oost-Londen in januari 2025.
- Bilyk zegt via Telegram te zijn gerekruteerd door een Russisch sprekende opdrachtgever die doelen aanwees en betaalde na uitvoering.
- Vonnis in de zaak-Bilyk verwacht op 19 oktober bij de magistrates' court in Stratford.
- In juni 2025 werden Roman Lavrynovych en Stanislav Karpiuk veroordeeld voor de brandstichting rond woningen en een auto van toenmalig premier Keir Starmer; Lavrynovych kreeg zeven jaar cel.
- Onderzoek van BBC en Hope not Hate stelt dat dezelfde Russische agentennetwerk achter zowel de Starmer-brandstichting als de anti-islamitische graffitia in Londen zat.
- Volgens de BBC is 'EL' — die Lavrynovych en Bilyk rekruteerde — de Russische diplomaat Yevheniy Liukshin, getraind in 'informatieoorlogvoering'.
- Het netwerk gebruikte de fictieve extreemrechtse groep Direct Action UK als dekmantel; foto's van de graffitia verschenen in het Telegram-kanaal van die groep.
Waarom dit belangrijk is
Het onderzoek verbindt twee schijnbaar losstaande reeksen incidenten in het VK — de opvallende brandstichting bij de premier en islamofobe aanvallen op moskeeën — aan één Russische inlichtingenoperatie. Het laat zien hoe Russische actoren Telegram-rekruteringskanalen en een verzonnen extreemrechtse voorgrond ('Direct Action UK') gebruikten om sabotage en provocaties uit te besteden aan laagbetaalde buitenlandse uitvoerders. De BBC-identificatie van een vermeende coördinator — de Russische diplomaat Yevheniy Liukshin — wijst op betrokkenheid op staatsniveau.
Wat er is gebeurd
De 21-jarige Oekraïener Ilya Bilyk verspreidde in januari 2025 anti-islamitische graffitia op onder meer de Stratford Islamic Association, de Al-Birr-moskee, de Leyton Jamia Masjid, basisschool Noor Ul Islam en de Islamic Sharia Council in Oost-Londen. Bilyk bekende bij de magistrates' court van de Thames schuld aan vijf tellingen van racistisch en religieus gemotiveerde criminele schade. Een vonnis staat gepland voor 19 oktober bij de magistrates' court in Stratford. Bilyk verklaarde tegenover de politie dat hij via Telegram was gerekruteerd door een Russisch sprekende tussenpersoon die de doelen aanwees en hem na elke klus betaalde. Foto's van de graffitia werden geplaatst in het Telegram-kanaal van Direct Action UK, een groep die volgens het onderzoek door Russische agenten als dekmantel werd gebruikt. In juni 2025 werden de Oekraïeners Roman Lavrynovych en Stanislav Karpiuk veroordeeld voor de brandstichting bij woningen en een auto die gelinkt waren aan toenmalig premier Keir Starmer; Lavrynovych kreeg zeven jaar cel. Hij bleek ook betrokken bij anti-islamitische graffitia op een islamitisch gebouw in Zuid-Londen en werd volgens de FT gerekruteerd via een account dat banden had met de pro-Kremlin-hackergroep NoName057(16), door de VS aangemerkt als een 'door de Russische staat gesanctioneerd project'. Het gezamenlijke onderzoek van BBC en Hope not Hate concludeert dat dezelfde Russische netwerk achter beide reeksen incidenten zat, met de diplomaat Yevheniy Liukshin (in het Telegram-onderzoek aangeduid met de initialen 'EL') als centrale coördinator.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïenstalige media, die het verhaal framen als een op BBC-onderzoek gebaseerde onthulling van Russische inlichtingenrekruteringspraktijken die Oekraïeners misbruiken voor sabotage in het buitenland. De berichtgeving benadrukt de Oekraïense nationaliteit van de uitvoerders — Ilya Bilyk, Roman Lavrynovych en Stanislav Karpiuk — en het rekruteringsmechanisme via Telegram, met expliciete verwijzing naar de verantwoordelijkheid van de Russische staat. Verschillende Oekraïense media wijzen op de ironie dat Oekraïeners, aangetrokken via Russischtalige kanalen, werden ingezet tegen een Westerse leider (Starmer) en tegen moslimgemeenschappen in Groot-Brittannië — een framing die het Russische misbruik van Oekraïeners centraal stelt.
Waar de berichtgeving verschilt
De Oekraïense bronnen zijn het oneens over het jaar van de veroordeling van Lavrynovych en Karpiuk: één artikel plaatst die in 'juni van dit jaar' (wat zou neerkomen op 2025), terwijl drie andere artikelen juni 2026 noemen.
Achtergrond
De zaak past in een breder patroon van Russische inlichtingenoperaties waarbij laagbetaalde buitenlandse uitvoerders via sociale media en Telegram worden gerekruteerd voor sabotage, brandstichting en provocaties in Europa, dikwijls onder een verzonnen extremrechtse of activistische voorgrond. De BBC en Hope not Hate beschrijven het netwerk rond initialen 'EL' als op afstand aangestuurd, met Direct Action UK als nepgroep. De Financial Times meldde dat de rekruteerder van Lavrynovych banden had met de pro-Kremlin-hackergroep NoName057(16), die door de Verenigde Staten is aangemerkt als 'Russian state-sanctioned project'.