AfD stijgt in INSA-peiling naar record van 30%, CDU/CSU zakt naar dieptepunt van 18%
Een INSA-peiling in opdracht van Bild, gepubliceerd op 3 oktober, laat de extreemrechtse AfD voor het eerst uitkomen op 30% – het hoogste niveau ooit in INSA-onderzoek. De CDU/CSU van kanselier Friedrich Merz zakt naar een recordlager percentage van 18%, waardoor de kloof tussen beide partijen oploopt tot 12 punten, een verschil dat INSA niet eerder heeft gemeten. Tegelijk is 79% van de ondervraagden ontevreden over het werk van Merz en van de federale regering.
Hoofdpunten
- AfD behaalt in de INSA-peiling voor het eerst 30% – record in de reeks INSA-onderzoeken.
- CDU/CSU onder kanselier Friedrich Merz zakt naar 18%, het laagste niveau ooit in INSA-peilingen.
- Het verschil tussen AfD en CDU/CSU groeit naar 12 procentpunten – een gat dat INSA niet eerder registreerde.
- 79% van de respondenten is ontevreden over het werk van Merz; 79% oordeelt negatief over de federale regering.
- SPD en Groenen komen uit op 14%, Die Linke op 10%; FDP en BSW staan op 4% en zouden de kiesdrempel van 5% niet halen.
- De huidige 30% van de AfD ligt bijna tien punten boven het feitelijke resultaat van de partij bij de Bondsdagverkiezingen van februari 2025 (20,8%).
- De CDU/CSU staat nu ongeveer tien punten onder haar resultaat bij dezelfde verkiezingen van 2025 (28,5%).
Waarom dit belangrijk is
De peiling markeert een ongekende verschuiving in het Duitse politieke landschap: de AfD verdubbelt bijna haar kiesresultaat van 2025, terwijl de regeringsblok van Merz in elkaar zakt. Met 79% ontevredenheid over zowel de kanselier als de regering en twee kleinere partijen (FDP, BSW) onder de kiesdrempel wordt coalitievorming in een hypothetische verkiezing bijzonder lastig. Voor Oekraïne is het relevant omdat commentatoren in de Oekraïense media ervoor waarschuwen zich voor te bereiden op een mogelijke koerswijziging van Berlijn als de opmars van de AfD doorzet richting de Bondsdagverkiezingen van 2029.
Wat er is gebeurd
De peiling, uitgevoerd door INSA tussen 28 september en 2 oktober onder 1.202 respondenten en in opdracht van Bild op 3 oktober gepubliceerd, laat de AfD voor het eerst op 30% uitkomen. De CDU/CSU van kanselier Friedrich Merz valt terug naar 18% – het laagste niveau ooit in INSA-onderzoek – waardoor de kloof tussen beide partijen oploopt tot 12 punten, een verschil dat INSA niet eerder heeft gemeten. De statistische marge van de peiling bedraagt tot 2,9 procentpunt. Op de vraag naar het werk van de kanselier zegt 79% ontevreden te zijn; 15% is tevreden, een daling van één procentpunt ten opzichte van begin september. Over de federale regering oordeelt eveneens 79% negatief, met 14% tevreden – drie punten lager dan begin september en het laagste niveau ooit in INSA-peilingen. Bij de overige partijen komen de SPD en de Groenen uit op 14%, Die Linke op 10%, terwijl FDP en BSW op 4% blijven steken en de kiesdrempel van 5% niet zouden halen.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Beide aangeleverde bronnen zijn Oekraïense media die de Duitse INSA-peiling vooral bezien door de lens van de gevolgen voor de Oekraïense betrekkingen met Berlijn. Ze citeren de Duitse historicus en politieke expert Thomas Vahe, die stelt dat de Duitse steun aan Oekraïne op dit moment stabiel blijft, maar die de Oekraïense autoriteiten aanraadt zich nu al voor te bereiden op een mogelijke toekomstige koerswijziging. Vahe sluit niet uit dat de AfD bij de Bondsdagverkiezingen van 2029 genoeg stemmen haalt om deel te nemen aan een regering. De Oekraïense berichten plaatsen de opmars van de AfD ook tegen de achtergrond van de landdagverkiezing in Saksen-Anhalt van september 2026, waar de partij 43,8% behaalde, en van de Bondsdagverkiezingen van februari 2025, waarin de AfD met 20,8% de tweede politieke kracht van Duitsland werd. In het Oekraïens gebruiken beide media het etiket 'ultrapravа' (extreemrechts) voor de AfD.
Achtergrond
De INSA-peiling werd uitgevoerd tussen 28 september en 2 oktober onder 1.202 respondenten, met een opgegeven statistische marge van maximaal 2,9 procentpunt; de peiling was in opdracht van Bild en verscheen op 3 oktober. Bij de Bondsdagverkiezingen van februari 2025 behaalde de AfD 20,8% van de tweede stemmen en 152 zetels in de Bondsdag, waarmee zij de op een na grootste politieke kracht van het land werd; CDU en CSU samen kwamen uit op 28,5% en 208 zetels. In september 2026 won de AfD de landdagverkiezing in Saksen-Anhalt met 43,8% van de tweede stemmen – een stijging van 23 punten ten opzichte van 2021 – terwijl de CDU daar 17,2% haalde. In de jongste INSA-peiling staan SPD en Groenen op 14%, Die Linke op 10%, FDP en BSW op 4%. Experts die in de berichtgeving worden geciteerd, merken op dat een twee-partijencoalitie onder de huidige verhoudingen onmogelijk is, zodat een drie-partijencombinatie van CDU/CSU, SPD en Groenen als meest haalbare optie overblijft. De Duitse historicus en politieke expert Thomas Vahe zegt dat de Duitse steun aan Oekraïne op dit moment stabiel blijft, maar adviseert de Oekraïense autoriteiten zich voor te bereiden op een mogelijke toekomstige koerswijziging en sluit niet uit dat de AfD bij de Bondsdagverkiezingen van 2029 genoeg stemmen haalt om toe te treden tot een regering.