AfD wint verkiezingen in Saksen-Anhalt met 43,8%, mist alleen meerderheid
De extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) heeft de deelstaatverkiezing in Saksen-Anhalt op 6 september gewonnen met 43,8% van de stemmen. De partij behaalde 39 van de 83 zetels in de Landdag — drie tekort voor een absolute meerderheid. Het is de beste deelstaatuitslag ooit voor de AfD. Een theoretische combinatie van AfD en BSW zou met 44 zetels net een meerderheid vormen, al heeft BSW een regering onder leiding van AfD of CDU uitgesloten.
Hoofdpunten
- Verkiezingen in Saksen-Anhalt vonden plaats op 6 september 2026.
- AfD won 43,8% van de stemmen en 39 van de 83 Landdagzetels.
- Voor een absolute meerderheid zijn 42 zetels nodig; AfD bleef drie zetels tekort.
- CDU behaalde 17,2% en 15 zetels (tegen 40 in 2021); SPD 9,3% en 8 zetels, Groenen 8,9% en 8,3 zetels, Die Linke 8,6% en 8 zetels.
- BSW (Bündnis Sahra Wagenknecht) haalde met 5,3% de kiesdrempel en kreeg 5 zetels.
- AfD plus BSW zouden samen 44 zetels tellen, een minimale meerderheid; BSW sluit een regering onder AfD-leider Ulrich Siegmund of CDU'er Sven Schulze echter uit.
- Opkomst was 77,8%; AfD verdubbelde bijna haar stemmenaandeel ten opzichte van 2021 (20,8%).
Waarom dit belangrijk is
De AfD haalt met 43,8% ruimschoots haar beste deelstaatuitslag ooit binnen en verdubbelt haar aandeel ten opzichte van 2021. Samen met BSW (5 zetels) beschikt de partij over een theoretische meerderheid van 44 zetels, wat Saksen-Anhalt tot mogelijke eerste deelstaat met een AfD-premier kan maken. De CDU verloor meer dan de helft van haar zetels (van 40 naar 15), wat bondskanselier Friedrich Merz zelfs als een schok omschreef. Het AfD-programma — einde aan militaire steun aan Oekraïne, opheffing van sancties tegen Rusland en herstel van de banden met Moskou — geeft de uitslag directe implicaties voor het Europese veiligheids- en Oekraïnebeleid.
Wat er is gebeurd
Op 6 september vonden in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt verkiezingen voor de Landdag plaats. Volgens voorlopige officiële resultaten die rond 3 uur 's nachts werden gepubliceerd, won de Alternative für Deutschland (AfD) met 43,8% van de stemmen — dubbel zoveel als in 2021 (20,8%). De AfD behaalde 39 van de 83 zetels; voor een absolute meerderheid zijn er 42 nodig.
De CDU van premier Sven Schulze eindigde met 17,2% en 15 zetels als tweede, een verlies van 25 zetels ten opzichte van 2021. De SPD (9,3%, 8 zetels), de Groenen (8,9%, 8 zetels) en Die Linke (8,6%, 8 zetels, tegen 12 in 2021) volgden. Het Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) haalde met 5,3% nipt de kiesdrempel en kreeg 5 zetels. De VDP bleef onder de kiesdrempel.
Een theoretische coalitie van AfD en BSW zou op 44 zetels komen, een krappe meerderheid, maar BSW heeft laten weten geen regering te steunen onder AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund (35) of onder CDU-premier Schulze. AfD-co-voorzitter Tino Chrupalla kondigde aan dat Siegmund kandidaat-premier wordt. De opkomst bedroeg 77,8%.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De Oekraïense media plaatsen de uitslag nadrukkelijk in het kader van de risico's voor Oekraïne. Zij benoemen het AfD-programma expliciet als pro-Russisch: het einde van militaire steun aan Oekraïne, het opheffen van EU- en NAVO-toetredingsperspectief voor Oekraïne, het afschaffen van de sancties tegen Rusland en het herstellen van banden met Moskou. Ze wijzen op de uitspraak van AfD-co-voorzitter Alice Weidel — "We zullen alle steun aan Oekraïne stoppen — geen belastinggeld, geen wapens, geen Duitse soldaten" — en op plannen van Ulrich Siegmund voor gratis Russisch op scholen en massale deportaties, ook van Oekraïense vluchtelingen.
Ook noemen de Oekraïense bronnen het feit dat de AfD in 2024 de Boycot opriep van een toespraak van president Volodymyr Zelensky, het bezoek van AfD-buitenlandwoordvoerder Markus Frohnmaier aan Moskou voor gesprekken over Nord Stream en de uitspraak van Weidel dat Duitsland onder AfD-bewind van Oekraïne terugbetaling zou eisen van hulpgelden en compensatie voor Nord Stream-schade. Het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz classificeerde de AfD in 2025 als "bevestigd extreem-rechtse organisatie", een aanwijzing die in februari 2026 door de rechter tijdelijk werd geschorst.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De aangeleverde bronnen zijn uitsluitend Oekraïens, zodat een zelfstandige internationale framing niet beschikbaar is. De internationale dimensie in het materiaal bestaat uit reacties van Elon Musk (die op X "Good result" schreef onder een bericht van Alice Weidel), Viktor Orbán ("een onvergetelijke nacht"), Matteo Salvini ("triumfante overwinning"), Robert Fico ("soevereine beslissing van de kiezers") en Donald Tusk (die Poolse tegenstanders die de overwinning vierden, "idioten of verraders" noemde).
Waar de berichtgeving verschilt
Eén artikel meldt 44% voor de AfD, terwijl alle andere bronnen uitgaan van 43,8% uit de voorlopige officiële uitslag. Reuters en The Guardian worden eveneens aangehaald met het afgeronde percentage van 44%.
Daarnaast is er spanning in de positie van BSW: lijsttrekker Thomas Schulze in Saksen-Anhalt zei bereid te zijn te onderhandelen met alle partijen, inclusief de AfD, terwijl BSW tegelijkertijd verklaarde geen regering te steunen onder AfD'er Siegmund noch onder CDU'er Schulze.
Achtergrond
De Landdag van Saksen-Anhalt telt 83 zetels; voor een absolute meerderheid zijn 42 zetels nodig. De AfD werd in februari 2013 opgericht en kwam in 2017 voor het eerst in de Bondsdag — de eerste extreemrechtse vertegenwoordiging daar sinds de Tweede Wereldoorlog. In 2025 classificeerde het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz de partij als "bevestigd extreem-rechts"; de AfD betwist die kwalificatie en in februari 2026 verbood een rechtbank het gebruik ervan tijdelijk.
Op 20 september volgen nog twee deelstaatverkiezingen — in Mecklenburg-Vorpommern (waar de AfD in peilingen leidt) en in Berlijn — en de volgende Bondsdagverkiezing moet uiterlijk in 2029 plaatsvinden. Buitenlands beleid, inclusief steun aan Oekraïne, wordt in Duitsland federaal bepaald, zodat zelfs een AfD-regering in Saksen-Anhalt het federale Oekraïne-beleid niet eenzijdig kan wijzigen.