EU-ambassadeurs blijven in Kyiv na Russische dreigementen aan diplomaten
Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft buitenlandse diplomaten opgeroepen Kyiv te verlaten en nieuwe massale aanvallen op de Oekraïense hoofdstad aangekondigd. De EU-delegatie, alle 25 EU-lidstaten met ambassades in Kyiv, en meerdere afzonderlijke landen waaronder Polen, Estland en Italië hebben publiekelijk verklaard dat zij in de stad blijven. EU-ambassadeur Kateryna Maternova waarschuwde Moskou de Weense Conventies niet op de proef te stellen.
Hoofdpunten
- Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken riep op 3 oktober buitenlanders, inclusief diplomaten, op Kyiv te verlaten en dreigde met nieuwe massale aanvallen.
- EU-ambassadeur Kateryna Maternova verklaarde op 4 oktober dat de EU-delegatie in Kyiv blijft en dat alle 25 EU-lidstaten hun ambassedes daar operationeel houden.
- Polen, Estland en Italië bevestigden afzonderlijk dat hun ambassades in Kyiv blijven; Polen waarschuwde dat Rusland de Europese solidariteit niet zal breken.
- Oekraïens minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha bedankte de diplomatieke missies van onder meer België, Polen, Duitsland, Estland, Italië en de EU die in Kyiv zijn gebleven.
- The Guardian meldde op 2 oktober dat westerse diplomaten privégesprekken voeren over noodplannen om ambassades naar Lviv of Oost-Polen te verplaatsen; de Oekraïense MZV ontkende dergelijke verzoeken te hebben ontvangen.
- De EU heeft dit jaar defensie-aanschafplannen voor Oekraïne ter waarde van €28,3 miljard goedgekeurd, met €6,6 miljard extra voor militaire steun.
Waarom dit belangrijk is
Het publiekelijke Russische dreigement tegen buitenlandse diplomaten in Kyiv is een directe poging om de westerse politieke en symbolische aanwezigheid in de Oekraïense hoofdstad te breken. De gecoördineerde weigering van EU-instellingen en meerdere nationale ambassades om te vertrekken is een signaal van voortgezette westerse diplomatieke betrokkenheid. Tegelijkertijd wijzen berichten over besloten noodplannen op een discrepantie tussen de openbare positie en de interne risicobeheersing.
Wat er is gebeurd
Op 3 oktober waarschuwde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken buitenlanders, inclusief diplomatiek personeel, om Kyiv en Oekraïne te verlaten en kondigde het nieuwe "massale aanvallen" op de hoofdstad aan, naar eigen zeggen als vergelding voor Oekraïense aanvallen op Russische militaire doelen. De volgende dag, 4 oktober, publiceerde EU-ambassadeur in Oekraïne Kateryna Maternova een verklaring op X waarin zij stelde dat de EU-delegatie en alle 25 EU-lidstaten met ambassades in Kyiv in de stad blijven. Het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde dat het de werkregeling van de Poolse ambassade in Kyiv niet zal wijzigen, en Estland en Italië gaven afzonderlijk soortgelijke verklaringen af. De Italiaanse ambassadeur Carlo Formosa riep Moskou op de Weense Conventie na te leven. Oekraïens minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha bedankte de diplomaten die in Kyiv zijn gebleven, en merkte op dat een eerdere Russische intimidatiecampagne zes maanden geleden al was mislukt.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen plaatsen het Russische dreigement in het kader van een escalerende strijd op het slagveld. Minister Sybiha benadrukte dat de Russische campagne om diplomaten te intimideren al eerder is mislukt en opnieuw zal mislukken, en riep bondgenoten op de Oekraïense luchtverdediging te versterken en extra sancties op te leggen aan het Russische militair-industriële complex. Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken ontkende berichten over geplande evacuaties van ambassades naar Lviv of Oost-Polen en presenteerde de voortgezette diplomatieke aanwezigheid als bewijs dat de Russische informatiecampagne mislukt.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
EU-institutionele stemmen, waaronder woordvoerder Christian Wigand van de Europese Commissie en EU-ambassadeur Kateryna Maternova, omschrijven het dreigement als een poging Europa te intimideren om de steun aan Oekraïne te verminderen. Het Poolse en Estse ministerie van Buitenlandse Zaken, en de Italiaanse ambassadeur, gaven afzonderlijke verklaringen uit waarin zij het verblijf van hun ambassades bevestigden, Rusland waarschuwden de Weense Conventie niet op de proef te stellen, en verdere druk op Moskou toezegden. De berichtgeving wijst op een kloof tussen de publieke stellingname in Kyiv te blijven en de besloten voorbereiding van noodplannen die The Guardian meldde, wat een voorzichtiger diplomatiek beeld schetst naast de officiële weigering te vertrekken.
Waar de berichtgeving verschilt
Oekraïense bronnen zijn het oneens over de exacte datum waarop The Guardian over de besloten noodplannen van westerse diplomaten berichtte: de meeste bronnen noemen 2 oktober, terwijl enkele 3 oktober vermelden. Bronnen verschillen ook over de timing van een eerdere vergelijkbare Russische waarschuwing aan diplomaten — de ene groep dateert deze op eind mei 2025, een andere op mei 2026 — en over de vraag of diplomaten die waarschuwing afwezen of simpelweg niet vertrokken. Tot slot is er onenigheid over of de EU-sancties van 28 september specifiek verband hielden met de deportatie van Oekraïense kinderen, of dat dit verband alleen in dezelfde week in de berichtgeving werd gelegd.
Achtergrond
Rusland heeft eerder een vergelijkbare waarschuwing aan buitenlandse diplomaten uitgevaardigd, waarna ambassades in mei 2025 niet uit Kyiv vertrokken. Eerder in dezelfde week meldde The Guardian dat westerse diplomaten privégesprekken voerden over plannen om ambassades naar Lviv of Oost-Polen te verplaatsen. Op de dag van de Russische verklaring vertelde president Volodymyr Zelensky aan Reuters dat Oekraïne de aanvallen op Russische olieraffinaderijen zou opvoeren als reactie op de Russische escalatie. De EU veroordeelde eerder een apart Russisch document aan de NAVO waarin de mogelijke inzet van het volledige arsenaal, inclusief kernwapens, werd genoemd indien het bondgenootschap de regio Kaliningrad zou trachten te isoleren. Op 28 september legde de EU nieuwe sancties op aan Rusland in verband met de deportatie van Oekraïense kinderen.