Russische olie- en gasinkorten dalen met 17% in 2026, ondanks hogere Urals-prijs

Waarom dit belangrijk is

De inkomsten uit de energiesector vormen een van de weinige directe aanvoerlijnen van Kremlin-oorlogsfinanciering. Een daling van 17% op jaarbasis, in combinatie met een tekort dat naar schatting dubbel zo hoog uitvalt als gepland, verkleint de manoeuvreerruimte van de Russische begroting op een moment dat de oorlogskosten juist stijgen. Tegelijk laten de cijfers zien dat hogere olieprijzen het verlies aan volume niet compenseren: de productie staat op een 17-jarig dieptepunt en meer dan de helft van de raffinagecapaciteit is volgens Oekraïne buiten werking. De gelijktijdige invoering van een informatieverbod in de energiesector wijst erop dat het Kremlin de cijfers zelf als politiek gevoelig beschouwt.

Wat er is gebeurd

Uit cijfers over de eerste negen maanden van 2026 blijkt dat de Russische belastinginkomsten uit olie en gas met 17% zijn gedaald ten opzichte van een jaar eerder, naar 5,47 biljoen roebel ($64,43 mrd) tegenover 6,61 biljoen roebel. De sector levert ongeveer 20% van de Russische begrotingsinkomsten, waardoor de krimp direct doorwerkt in de algehele begroting: het tekort voor 2026 wordt nu geraamd op 3% van het bbp, bijna twee keer zo hoog als de oorspronkelijke planning.

De daling is opvallend omdat de Urals-prijs juist sterk is gestegen — eind september tot boven $92 per vat, meer dan twee keer het niveau van vóór het conflict van circa $45. Het prijsplafond van $44,10 dat het Westen heeft ingesteld, is daarmee al lang achterhaald. De gemiddelde prijs die voor de Russische belastingheffing wordt gebruikt, steeg naar $66,70 per vat over januari–augustus, van $59,12 een jaar eerder.

De verklaring ligt aan de aanbodkant. Volgens OPEC-data daalde de Russische olieproductie in augustus met meer dan 5,6% tot 8,718 miljoen vaten per dag, tegenover 9,240 miljoen in januari. Rusland heeft vorige maand zijn productie- en exportprognose voor 2026 verlaagd; het herziene productiecijfer is het laagste in zeventien jaar. De Zwarte-Zeehaven Novorossiysk draait onder zijn capaciteit door veiligheidsrisico's na Oekraïense aanvallen en een tekort aan tankers.

Daarnaast wijst Oekraïne op de eigen militaire druk. Minister van Defensie Jevheni Chmara stelde dat langeafstandsdroneaanvallen meer dan 51% van de Russische raffinagecapaciteit hebben uitgeschakeld. Het Oekraïense ministerie van Defensie zegt dit jaar de productie en inkoop van langeafstandsdrone's te hebben verdrievoudigd. Op 28 september ondertekende Poetin een decreet dat de toegang tot informatie over de brandstoffen- en energiesector beperkt — een maatregel die samenvalt met de teruglopende cijfers.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïense bronnen leggen de nadruk op de militaire campagne tegen de Russische energiesector. Minister van Defensie Jevheni Chmara stelt dat langeafstandsdroneaanvallen van de Oekraïense Strijdkrachten voor Veiligheid en Defensie meer dan 51% van de Russische raffinagecapaciteit hebben uitgeschakeld. Bij de genoemde installaties horen de raffinaderijen van Moskou, Jaroslavl, KINEF, Novatek-Oest-Loecha, Perm, Ilysk, Saratov en Syzran. Het Oekraïense ministerie van Defensie benadrukt dat de productie en inkoop van langeafstandsdrone's dit jaar zijn verdrievoudigd.

De terugval in de begrotingsinkomsten wordt in Oekraïense berichtgeving gepresenteerd als bewijs dat de aanvallen op de Russische energie-infrastructuur de oorlogsfinanciering van het Kremlin tastbaar inperken. De combinatie van dalende volumes en stijgende prijzen wordt uitgelegd als een structureel probleem dat Moskou niet langer met hogere exportopbrengsten kan maskeren.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Internationale berichtgeving, met name van Reuters, plaatst de cijfers in een macro-economisch kader. Centraal staat de combinatie van een daling van de belastinginkomsten met 17% op jaarbasis en een begrotingstekort van naar schatting 3% van het bbp — een verdubbeling ten opzichte van de oorspronkelijke planning. De berichtgeving benadrukt de divergentie tussen hogere Urals-prijzen en lagere volumes.

Naast de oorlog noemen internationale bronnen structurele factoren: het laagste productiecijfer in 17 jaar, de productiedaling volgens OPEC-data en de beperkte capaciteit van Novorossiysk. Ook het sterker wordende roebel — gemiddeld 9% boven het niveau van een jaar eerder over januari–augustus — werkt mechanisch door in de roebelopbrengst van in dollars geprijsde olie, los van fysieke verstoringen. De westerse prijsgrens van $44,10 en de Urals-prijs van vóór het conflict rond $45 worden daarbij als ijkpunten gebruikt.

Achtergrond

Op 8 april bereikte de Urals-prijs $113,89 per vat, het hoogste niveau sinds 2013, mede door leveringsverstoringen in het Midden-Oosten; eind september lag de prijs nog altijd boven $92. Vóór het conflict noteerde Urals op FOB-basis vanuit de Baltische haven Primorsk ongeveer $45 per vat. Het westerse prijsplafond op Russische olie is vastgesteld op $44,10 per vat, ver onder de huidige marktprijzen.

Volgens OPEC-data daalde de Russische olieproductie in augustus met meer dan 5,6% tot 8,718 miljoen vaten per dag, tegenover 9,240 miljoen in januari. Rusland heeft vorige maand zijn productie- en exportprognose voor 2026 verlaagd; het herziene productiecijfer is het laagste in zeventien jaar. De Zwarte-Zeehaven Novorossiysk werkte onder zijn capaciteit door veiligheidsrisico's na Oekraïense aanvallen en een tekort aan tankers.

Over januari–augustus 2026 was de roebel gemiddeld 9% sterker tegenover de dollar dan in dezelfde periode van 2025, wat de roebelopbrengst van in dollars geprijsde olie drukte. De gemiddelde olieprijs die de Russische belastingheffing als grondslag hanteert, steeg naar $66,70 per vat over januari–augustus, van $59,12 een jaar eerder.