EU-leiders willen Zelenski op 16 oktober in Brussel vragen kritiek op Trump te matigen
EU-leiders bereiden een gesloten ontmoeting voor met de Oekraïense president Volodymyr Zelenski op 16 oktober in Brussel. Volgens de Financial Times willen zij hem in een 'meelevende maar ferme' toon vragen zijn publiekelijke kritiek op de Amerikaanse president Donald Trump te temperen, uit vrees dat die uitspraken de al gespannen betrekkingen tussen Washington en Kiev verder kunnen schaden. De aanleiding is een reeks omstreden Amerikaanse besluiten rond Russische diesel, een zogenaamde 'energiewapenstilstand' en druk op Oekraïne om aanvallen op Russische raffinaderijen te staken.
Hoofdpunten
- EU-leiders ontmoeten president Zelenski op 16 oktober in Brussel in een gesloten bijeenkomst.
- EU-leiders willen Zelenski vragen zijn publiekelijke kritiek op president Trump te matigen; de boodschap is omschreven als 'meelevende maar ferm'.
- Een niet bij naam genoemde EU-functionaris zei volgens de Financial Times: 'Misschien is het waar, maar niet alles hoeft hardop gezegd te worden.'
- Zelenski zei in een interview met de Financial Times zich 'verraden' te voelen door de Amerikaanse dieseldeal met Rusland en de aangekondigde 'energiewapenstilstand' van Trump.
- Zelenski stelde dat Oekraïne de Verenigde Staten als bondgenoot 'aan het verliezen' is en riep Washington op bemiddelaar te blijven in de oorlog met Rusland.
- Op 9 oktober stemde Trump in een telefoongesprek met Poetin in met levering van 300.000 tot 3 miljoen ton Russische diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkt; op 11 oktober kondigde hij een 'energiewapenstilstand' aan.
- EU-buitenlandchef Kaja Kallas zei dat de aanpak van de EU en de VS uiteenlopen en dat 'druk op Oekraïne de verkeerde aanpak' is.
Waarom dit belangrijk is
De geplande EU-interventie onderstreept hoe kwetsbaar de trans-Atlantische betrekkingen rond Oekraïne inmiddels zijn. Europese leiders zoeken een dubbele koers: Oekraïne blijven steunen terwijl zij de relatie met Washington niet verder willen laten schaden door scherpe Oekraïense uitlatingen. De episode laat zien dat Kiev, Brussel en Washington niet langer eensgezind optreden en dat Europese afhankelijkheid van de VS op defensie- en inlichtingenvlak een complicerende factor is.
Wat er is gebeurd
EU-leiders komen op 16 oktober in Brussel bijeen in een gesloten ontmoeting met de Oekraïense president Volodymyr Zelenski. Volgens drie anonieme EU-functionarissen die door de Financial Times zijn geciteerd, willen zij hem vragen zijn publiekelijke kritiek op de Amerikaanse president Donald Trump te matigen. De toon is omschreven als 'meelevende maar ferm'. Een van de functionarissen stelde: 'Misschien is het waar, maar niet alles hoeft hardop gezegd te worden.' Aanleiding is een reeks Amerikaanse besluiten die Kiev als vijandig heeft ervaren: op 9 oktober een telefoongesprek tussen Trump en Poetin over levering van 300.000 tot 3 miljoen ton Russische diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkt, op 11 oktober de aankondiging van een 'energiewapenstilstand' waar Oekraïne niet van op de hoogte zou zijn geweest, op 12 oktober de waarschuwing dat de VS de inlichtingendeling kan stopzetten en Europese aankopen van Amerikaanse wapens voor Oekraïne kan blokkeren, en op 14 oktober de bevestiging door Zelenski dat die dreiging is geuit. In een interview met de Financial Times zei Zelenski zich 'verraden' te voelen en te vinden dat Oekraïne de VS 'aan het verliezen' is als bondgenoot; hij riep Washington op bemiddelaar te blijven. De Financial Times omschreef de huidige crisis als de ernstigste escalatie in de Trump-Zelenski-relatie sinds het openbare Oval Office-gesprek een jaar eerder.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Internationale berichtgeving, met name de Financial Times, plaatst de bijeenkomst in het kader van een bredere vertrouwenscrisis tussen Washington en Kiev. Europese regeringsleiders proberen steun aan Oekraïne en een werkende relatie met de VS in evenwicht te brengen. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz benadrukte dat Europa Oekraïne blijft steunen als verdediging van de Europese politieke orde, terwijl EU-buitenlandchef Kaja Kallas erop wees dat de EU- en VS-aanpak van de oorlog uiteenlopen en dat druk op Oekraïne de verkeerde aanpak is. De Ierse premier Micheál Martin pleitte voor voortzetting van de dialoog met de VS. De Financial Times wees op de Europese afhankelijkheid van de VS op defensie- en inlichtingenvlak als complicerende factor.
Achtergrond
De aanloop naar de EU-top van 16 oktober is een opeenvolging van omstreden Amerikaanse besluiten. Op 9 oktober stemde Trump in een gesprek met Poetin in met levering van 300.000 tot 3 miljoen ton Russische diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkt, met als doel de prijzen te verlagen; diezelfde avond noemde Zelenski dat een zwak besluit en zei hij dat Trump tijdens de Oekraïne-VS-gesprekken in Miami met Poetin had onderhandeld. Trump reageerde met de woorden 'het is tijd dat Oekraïne een nieuwe president kiest' en verweet Kiev het uitblijven van een vredesakkoord. Op 11 oktober kondigde Trump na een nieuw gesprek met Poetin een zogenaamde 'energiewapenstilstand' aan die 'vanaf dit moment' zou gelden; de Financial Times meldde dat Oekraïne hiervan niet op de hoogte was en Rusland bleef de Oekraïense energie-infrastructuur aanvallen. Op 12 oktober berichtte CNN dat de Trump-regering Kiev en Europese bondgenoten had gewaarschuwd dat Washington de inlichtingendeling kan staken en Europese aankopen van Amerikaanse wapens voor Oekraïne kan blokkeren als aanvallen op Russische energie-installaties doorgaan; op de avonden van 12 en 13 oktober waarschuwden Amerikaanse partners volgens de Oekraïense luchtmacht niet voorafgaand aan Russische ballistische raket-aanvallen. Op 14 oktober bevestigde Zelenski de Amerikaanse dreiging de inlichtingendeling te staken, en stelde vrijwilliger Serhiy Sternenko dat SpaceX 's nachts Starlink-terminals voor het Oekraïense leger had beperkt. De Financial Times omschreef het geheel als de ernstigste escalatie in de Trump-Zelenski-relatie sinds het openbare Oval Office-gesprek een jaar eerder.