Witkoff en Kushner bezoeken Kyiv voor eerste keer: drie ronden gesprekken, geen doorbraak, maar pad naar tripartiet overleg
De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, aangesteld door Patrick Trump om een einde eind het Russisch leed van het Oekraïne-oorlog uit te werken, brachten op 5 september een bezoek aan Moskou voor een gesprek met Vladimir Poetin van ruim drie uur. Een dag later reisden ze per trein naar Kyiv, waar ze op 6 september op het Sofieplein drie ronden onderhandelingen voerden met president Volodymyr Zelensky. Bij de tweede ronde voegden zich de veiligheidsadviseurs van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk (de E3). Zelensky noemde de gesprekken 'zeer substantieel'; de partijen spraken af terug te keren naar een tripartiet overleg (VS–Oekraïne–Rusland), maar maakten geen concrete doorbraak bekend.
Hoofdpunten
- Witkoff en Kushner spraken op 5 september ruim drie uur met Poetin in het Kremlin en reisden op 6 september per trein naar Kyiv voor hun eerste bezoek aan Oekraïne sinds het begin van onderhandelingen in februari 2025.
- De gesprekken in Kyiv bestonden uit drie ronden; de tweede ronde werd bijgewoond door de nationale veiligheidsadviseurs van Frankrijk (Emmanuel Bonne), Duitsland (Günter Sautter) en het VK (Jonathan Powell).
- Zelensky omschreef de drie ronden als 'zeer substantieel'; Witkoff sprak van 'aanzienlijke vooruitgang' op de planning van aanvullende tripartiete gesprekken.
- Het Kremlin herhaalde volgens ISW dat Rusland niet bereid is tot wezenlijke compromissen; Poetin herbevestigde de maximalistische doelen en de zogenaamde 'eerste oorzaken' van de oorlog.
- De Verenigde Staten steunen een apart 'winterpakket' voor Oekraïne met luchtverdediging, energie en lng-leveranties; Witkoff en Kushner bevestigden de wens terug te keren naar het tripartiete VS–Oekraïne–Rusland-format.
- Tijdens de bezoeken kwamen Oekraïne en Rusland overeen elkaars hoofdsteden niet te beschieten tot 7 september; op de avond van 7 september hervatte het Russische leger aanvallen op Kyiv en de oblast Kyiv.
- Ukrzaliznytsia noemde de trein waarmee de Amerikanen Kyiv verlieten 'Peace Express' op het perronbord.
Waarom dit belangrijk is
Het was het eerste bezoek van Trumps belangrijkste onderhandelaars aan Oekraïne sinds het begin van de onderhandelingen in februari 2025, waarmee een lang patroon van uitsluitend Moskou-bezoeken werd doorbroken. De gesprekken introduceerden een nieuwe VS–Oekraïne–Europa (E3)-coördinatiespoor naast het bilaterale VS–Rusland-spoor, wat de diplomatieke architectuur verandert. Beide partijen zeggen toe terug te zullen keren naar een tripartiet format (VS–Oekraïne–Rusland), wat een mogelijke formele herstart van vredesbesprekingen markeert. Tegelijkertijd liet het Kremlin via Ushakov weten dat Poetin zijn maximalistische eisen en de 'eerste oorzaken' herbevestigt, wat aangeeft dat de afstand tussen de partijen nog groot is.
Wat er is gebeurd
Op 5 september 2026 bezochten de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner Moskou voor een gesprek van ruim drie uur met de Russische president Vladimir Poetin in het Kremlin. Een dag later, op zondag 6 september, reisden ze per trein naar Kyiv voor hun eerste bezoek aan Oekraïne sinds het begin van de onderhandelingen in februari 2025. De trein kon niet vliegen omdat Russische aanvallen op burgerluchthavens dit verhinderden; de Oekraïense spoorwegen noemden de trein bij vertrek 'Peace Express' op het perronbord. Na een korte rondleiding door de Sint-Sofiakathedraal – tegen de wens van de Russische kant – vonden op het Sofieplein drie onderhandelingsronden plaats: twee bilaterale ronden Oekraïne–VS en een multilaterale ronde waaraan de nationale veiligheidsadviseurs van Frankrijk, Duitsland en het VK deelnamen. Zelensky beschreef alle drie de ronden als 'zeer substantieel'. Witkoff sprak van 'aanzienlijke vooruitgang', onder meer bij de planning van aanvullende tripartiete gesprekken. Er werden 'enkele nieuwe ideeën' besproken op het gebied van energie, graan, elektriciteit, olie en gas, en mogelijke de-escalatiestappen richting en tijdens de winter. Zelensky zei het bericht van de Amerikanen te hebben ontvangen dat 'de Russen klaar zijn om te onderhandelen', maar uitte scepsis gezien het Russische gedrag op het slagveld. De Verenigde Staten steunen een apart 'winterpakket' voor Oekraïne met luchtverdediging, energie en lng-leveranties. Tijdens de bezoeken kwamen Oekraïne en Rusland overeen elkaars hoofdsteden niet te beschieten tot 7 september; op de avond van 7 september hervatte het Russische leger de aanvallen op Kyiv. Er werd geen concrete doorbraak aangekondigd en er werden geen nieuwe details over het Amerikaanse voorstel bekendgemaakt. De partijen kwamen overeen elkaar binnenkort opnieuw te ontmoeten in het VS–Oekraïne–Europa-format.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media leggen sterke nadruk op de symbolische betekenis van het eerste Witkoff-Kushner-bezoek aan Oekraïne: de 'Peace Express'-trein, de locatie op het Sofieplein, de kathedraalbezichtiging, en de T-shirts met de tekst 'Kyiv Regime' die Zelensky aan de gasten gaf. Er is gedetailleerde aandacht voor de samenstelling van de Oekraïense onderhandelingsdelegatie (onder anderen Kyrylo Boedanov, Roestem Oemeroev, Davyd Arachamija en Serhiy Kislytsia) en voor de bredere vervolgoverleg van Zelensky over luchtverdediging, technologie en het 'winterpakket'. Zelensky's scepsis over de Russische bereidheid wordt breed uitgelicht, naast de boodschap van de VS-gezanten ('de Russen zijn klaar om te onderhandelen') en het contrast met de aanhoudende Russische aanvallen. Ook kritische Oekraïense analisten komen aan het woord: zij typeren de Amerikaanse aanpak als 'pendeldiplomatie' en 'meer vorm dan inhoud', en betwijfelen of Witkoff en Kushner de situatie ter plaatse goed aanvoelen. Tot slot wordt breed geciteerd uit de Élysée-bron en uit ISW/Bloomberg-analyses die stellen dat het Kremlin geen echte concessies deed en dat Poetins eisen veel verder gaan dan de Donbas.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Le Monde en de Financial Times stelden de afwezigheid van een doorbraak en het gebrek aan nieuwe details over het Amerikaanse voorstel centraal. EU-institutionele stemmen – Kaja Kallas en de woordvoerder van de Europese Commissie Christian Wigand – verwelkomden de diplomatieke impuls maar benadrukten de voortdurende Russische escalatie tegen burgers, infrastructuur en graanexport, en herhaalden dat de EU bereid is de druk op Rusland vol te houden. Bronnen op het Élysée benadrukten de lancering van een nieuw VS–Oekraïne–Europa (E3)-format, omschreven dat als in feite het eerste format van die aard, en meldden dat de 'Anchorage-formule' en het eerdere twintigpuntenplan niet langer als basis van het nieuwe proces gelden. Bloomberg- en FT-bronnen meldden dat de ontmoeting in Moskou geen significante vooruitgang opleverde en dat Poetin volhoudt de hele oblast Donetsk te willen veroveren, waarbij ISW inschat dat Russische troepen dat bij het huidige tempo niet vóór 2032 zullen bereiken. In de verslaggeving werd ook gewezen op de uitzonderlijk lovende publieke uitspraken van Witkoff over Poetin en op een 3,5 uur durende lunch met Kirill Dmitriev aan het begin van het Moskou-bezoek als indicatie van het karakter van de onderhandelingen.
Waar de berichtgeving verschilt
Over twee kwesties lopen de bronnen uiteen. Ten eerste: het aantal eerdere Moskou-reizen van Witkoff – de meeste bronnen en Witkoff zelf noemen acht, terwijl één Oekraïense bron die door UP została aangehaald spreekt van zes reizen voor Witkoff en twee voor Kushner. Ten tweede: of de bezoeken nieuwe voorstellen opleverden – Zelensky en Witkoff zeiden dat 'verschillende nieuwe ideeën' werden besproken, terwijl Financial Times en Le Monde schreven dat de documenten die werden meegebracht bijgewerkte versies van eerdere plannen waren met weinig werkelijk nieuwe ideeën.
Achtergrond
Rusland begon de grootschalige invasie van Oekraïne in februari 2022. De Trump-administratie opende in februari 2025 een afzonderlijk onderhandelingsspoor met Rusland; tot 6 september 2026 had Witkoff acht eerdere reizen naar Moskou gemaakt maar geen enkele naar Kyiv. Eerder presenteerden de Verenigde Staten een twintigpuntenplan, een herformulering van een eerder 28-puntenplan dat mede door Oekraïne en Europese partners was vormgegeven. De Russische parlementsverkiezingen stonden gepland voor 18–20 september; de Amerikaanse gezanten vertelden Kyiv en de E3 dat er daarna mogelijk een nieuwe Russische bereidheid tot onderhandelen zou kunnen ontstaan. Volgens bronnen op het Élysée is de zogenaamde 'Anchorage-formule' (het 3+2 territoriale schema dat hoort bij de top tussen Trump en Poetin in Alaska in augustus 2025) volgens de Amerikanen niet langer relevant.