Oekraïense anticorruptiediensten verdenken forensische experts van valse taxerkaringsconclusies voor vrouw hoge SBU-functionaris
De Nationale Anti-Corruptie Dienst van Oekraïne (NABU) en het Gespecificeerde Anti-Corruptie Parket (SAP) hebben forensische experts van het Kyiv Scientific Research Institute of Forensic Expertise (KNDISE) van het Oekraïense ministerie van Justitie op de hoogte gesteld van verdenkingen. De experts zouden bewust onjuiste conclusies hebben opgesteld over de marktwaarde van een eliteappartement dat toebehoort aan de vrouw van een hoge functionaris van de Veiligheidsdienst van Oekraïne (SBU). Volgens het onderzoek werd de werkelijke aankoopprijs van 21,6 miljoen Oekraïense hryvnia in het koopcontract bewust verlaagd naar 12,8 miljoen, waarna de taxatie door KNDISE uitkwam op 12,3 miljoen — 9,3 miljoen onder de werkelijke prijs.
Hoofdpunten
- NABU en SAP hebben forensische experts van KNDISE (Minister van Justitie) op de hoogte gesteld van verdenking wegens vermeend opzettelijk valse taxatieconclusies.
- In december 2023 kocht de vrouw van een hoge SBU-functionaris een appartement voor 21,6 miljoen UAH; in het koopcontract werd de waarde bewust verlaagd naar 12,8 miljoen UAH.
- De KNDISE-experts concludeerden in mei 2024 dat de marktwaarde 12,3 miljoen UAH bedroeg — 9,3 miljoen lager dan de werkelijke prijs — door vergelijkingsobjecten te kiezen die niets met het pand te maken hadden.
- De experts beperkten de vergelijkingswaarden tot 2.500–2.600 USD per m², tegenover een markttarief van circa 3.000 USD per m², en kozen de goedkoopste advertenties vanaf 1.550 USD per m².
- Op 11 november 2024 trokken NABU-detectives hun eigen opdracht voor een commissie-expertise in en verzochten het materiaal onuitgevoerd terug te sturen.
- De experts negeerden die opdracht, ondertekenden het rapport begin december 2024 en dateerden het terug op 8 november 2024 — vóór de intrekking door NABU.
- NABU stelt dat dit soort manipulatie van bewijs onmogelijk zou zijn als er een onafhankelijke expertise-instelling onder NABU zou functioneren.
Waarom dit belangrijk is
De zaak raakt de kerntige integriteit van een forensische expertise-instelling van de Oekraïense staat, die een cruciale schakel vormt in het bewijssysteem. Ze koppelt twee instellingen die centraal staan in Oekraïnes anticorruptiestrijd — NABU en de SBU — via een hoge SBU-functionaris en zijn gezin. NABU gebruikt de zaak openlijk om te pleiten voor de oprichting van een onafhankelijke expertise-instelling onder eigen beheer, als waarborg tegen vermeende manipulatie van bewijs.
Wat er is gebeurd
NABU en SAP hebben forensische experts van het KNDISE, een instituut onder het Oekraïense ministerie van Justitie, formeel van verdenking in kennis gesteld. De experts worden verdacht van het opstellen van wetens onjuiste conclusies over de marktwaarde van een eliteappartement in een Kiev-resident-complex van circa 200 кв. метрів, dat eigendom was van de vrouw van een hoge SBU-functionaris. Volgens het onderzoek kocht zij het appartement in december 2023 voor 21,6 miljoen UAH, terwijl in het koopcontract een waarde van 12,8 miljoen UAH stond. In april 2024 gaf een advocaat van het echtpaar opdracht tot een bouwkundige taxatie in KNDISE; in mei 2024 concludeerde de expertcommissie dat de marktwaarde 12,3 miljoen UAH bedroeg — 9,3 miljoen onder de werkelijke aankoopprijs. Om dat cijfer te bereiken, gebruikten de experts bewust niet-relevante vergelijkingspanden: zij beperkten de prijs per vierkante meter tot 2.500–2.600 USD in plaats van de marktwaarde van circa 3.000 USD, en kozen de goedkoopste advertenties vanaf 1.550 USD per m². De expertise werd vervolgens door de verdediging gebruikt als bewijs bij de NAKK (Nationaal Agentschap voor Corruptiepreventie), NABU en de rechtbank. Toen NABU-detectives in het onderzoek naar de aankoop van het appartement op 11 november 2024 hun eigen commissie-expertise introkken met het verzoek het materiaal onuitgevoerd terug te sturen, zetten de KNDISE-experts het onderzoek toch voort. Begin december 2024 ondertekenden zij het rapport en dateerden het terug op 8 november 2024 — vóór de intrekking door NABU. Een kopie van het expertise-rapport bereikte de detectives niet via KNDISE, maar via de advocaat van de verdachte hoge functionaris. Volgens openbare berichtgeving identificeert het onderzoek de hoge SBU-functionaris als voormalig hoofd van de afdeling Cybersecurity van de SBU, Illja Vitjoek, die in mei 2024 uit die functie werd ontheven. Op 2 september 2025 werd hij door NABU en SAP verdacht van onrechtmatige verrijking en onjuiste oordeelverklaring; op 4 september 2025 stelde de Hoge Anti-Corruptie-Rechtbank (VAKS) een borgsom van 9 miljoen UAH vast, die op 10 september 2025 werd betaald.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle vier de in de synthese opgenomen artikelen zijn in Oekraal en gebaseerd op de officiële communicatie van NABU. Ze plaatsen het KNDISE, als instelling van het ministerie van Justitie, centraal als de instantie waarvan de experts onder verdenking staan, en presenteren de NABU-detectives als de autoriteit die de vermeende manipulatie heeft blootgelegd en vervolgt. Het standpunt van de NABU-leiding — dat de manipulatie voorkomen zou zijn door een expertise-instelling onder NABU — wordt als onderdeel van het nieuws gebracht, niet als externe commentaar. Er worden geen internationale of niet-Oekraïense stemmen geciteerd in het bronmateriaal.
Achtergrond
In december 2023 kocht de vrouw van een hoge SBU-functionaris een eliteappartement in Kiev voor 21,6 miljoen UAH; in het koopcontract werd de waarde verlaagd naar 12,8 miljoen UAH. In april 2024 gaf een advocaat van het echtpaar opdracht tot een bouwkundige taxatie bij KNDISE. In mei 2024 stelden KNDISE-experts de marktwaarde vast op 12,3 miljoen UAH — 9,3 miljoen onder de werkelijke prijs — door gebruik van niet-relevante vergelijkingspanden. De experts beperkten de vergelijkingswaarden tot 2.500–2.600 USD per m² in plaats van circa 3.000 USD per m², en kozen de goedkoopste advertenties vanaf 1.550 USD per m². Op 11 november 2024 trokken NABU-detectives in het onderzoek naar de aankoop een door henzelf aangevraagde commissie-expertise in en verzochten het materiaal onuitgevoerd terug te sturen. De KNDISE-experts negeerden het verzoek, ondertekenden hun conclusie begin december 2024 en dateerden deze op 8 november 2024 — vóór de intrekking; de detectives ontvingen het document via de advocaat van de verdachte, niet via het instituut.