Trump trekt Russische sancties deels in; olieprijzen dalen na energiebestand tussen Oekraïne en Rusland

Waarom dit belangrijk is

De intrekking van de aankomende Graham-sancties en de versoepeling van de importbeperkingen op Russische diesel markeren een scherpe koerswijziging in het Amerikaanse beleid ten opzichte van Rusland tijdens de oorlog. De markt reageerde onmiddellijk met lagere olieprijzen, terwijl critici — onder wie Zelensky en zeven senatoren — waarschuwen dat de maatregel de financiering van de Russische oorlog vergemakkelijkt. Het smalle energiebestand voor olieraffinaderijen komt boven op een nog steeds voortdurerende oorlog en is direct gekoppeld aan de dreiging om wapenleveringen en inlichtingendeling aan Oekraïne stop te zetten.

Wat er is gebeurd

Op 19 oktober daalden de olieprijzen nadat Trump met een executive order belangrijke sancties en tarieven tegen Rusland onder de Graham-wet had opgeheven. Brent zakte met $1,98 (1,80%) naar $107,88 per vat en WTI verloor $1,16 (1,14%) tot $100,25 per vat. Eerder, op 16 oktober, had Trump al een order ondertekend die de aangescherpte sancties uit de wet van Lindsey Graham introk voordat die van kracht zouden worden. Op 9 oktober had OFAC, na een telefoongesprek tussen Trump en Poetin, al een tijdelijke algemene vergunning afgegeven — geldig tot april 2027 — die de levering van Russische diesel aan de wereldmarkt toestaat; het ministerie van Energie zou de tegenpartijen en kopers reeds hebben aangewezen.

Tegelijkertijd kondigde Trump een energiebestand tussen Oekraïne en Rusland aan dat naar eigen zeggen ‘vanaf dit moment’ ingaat en dat alleen aanvallen op olieraffinaderijen in beide landen verbiedt. Zelensky bevestigt steun voor die afspraak, maar zegt dat Rusland Oekraïne nog steeds aanvalt. Volgens Amerikaanse functionarissen zou het sanctiepakket zijn ingediend onder druk van wetgevers die de druk op Moskou wilden opvoeren; het Congres had in 2022 de import van Russische energiedragers al verboden.

De administratie zou daarnaast gedreigd hebben de wapenleveranties aan Oekraïne en de inlichtingendeling stop te zetten — en Europese aankopen van Amerikaanse wapens voor Kyiv te bevriezen — als Oekraïne doorgaat met aanvallen op Russische energiedoelen diep in Rusland. Zeven senatoren van zowel de Republikeinse als de Democratische partij stellen dat de import van Russische diesel in strijd is met de Amerikaanse wet en eisten onmiddellijke terugkeer naar het sanctieregime.

Waar de berichtgeving verschilt

Bronnen verschillen van mening over het effect van de sanctieverlichting op de druk op het Kremlin. De Amerikaanse minister van Energie Chris Wright stelt dat Rusland juist wordt gedwongen om de vijandelijkheden te temperen om zijn eigen raffinaderijen te beschermen en exportvolumes veilig te stellen; Zelensky en andere critici waarschuwen daarentegen dat meer geld naar de ‘oorlogsmachine’ van Poetin zal vloeien.

Daarnaast botsen de analyses over het motief achter de prijsreactie. Analist Priyanka Sachdeva (Phillip Nova) duidt Trumps zet als een poging om de olieprijzen voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen te drukken; Wright presenteert dezelfde beslissing primair als drukmiddel richting Moskou, niet als marktmaatregel.

Achtergrond

In 2022 verbood het Amerikaanse Congres de import van Russische energiedragers om te voorkomen dat Amerikaans geld de Russische oorlog tegen Oekraïne zou financieren. Trump ondertekende de onderliggende sanctiewet de vorige maand onder druk van wetgevers die de druk op Moskou wilden opvoeren. Brent-futures sloten de vrijdag vóór de aankondiging op het hoogste niveau sinds 19 mei. Analisten schreven eerdere prijsstijgingen toe aan Iraanse aanvallen op oliefaciliteiten in de Perzische Golf en aan aanhoudende aanvallen op tankers in de Straat van Hormuz. Oekraïne heeft slechts één olieraffinaderij, die niet op volle capaciteit draait en herhaaldelijk door Rusland is aangevallen, terwijl Rusland over een uitgebreid netwerk van raffinaderijen beschikt.