EU wil proces van toetreding moderniseren en beter bij vredesonderhandelingen betrokken zijn
Tijdens het Europees Uitbreidingsforum in Brussel op 16 november spraken EU-leiders over de voorbereiding van de Unie op nieuwe lidstaten en de modernisering van het toetredingsproces. Ursula von der Leyen en EU-commissaris Marta Kos benadrukten ook de rol van de EU bij toekomstige vredesonderhandelingen over Oekraïne. Volgens de Europese Commissie blijft de vooruitgang op sommige belangrijke reformgebieden beperkt.
Hoofdpunten
- Het Europees Uitbreidingsforum vond op 16 november in Brussel plaats.
- Oekraïne heeft vier van de zes onderhandelingsclusters geopend; de resterende twee worden in december verwacht.
- De EU wil het toetredingsproces moderniseren en de voordelen van integratie al vóór het lidmaatschap bieden.
- Er worden sterkere waarborgen voorgesteld om de naleving van EU-regels ook na toetreding te verzekeren.
- Marta Cos riep Oekraïne op voor de eerste helft van volgend jaar de vereisten rond de rechtsstaat te voldoen.
- EU-vertegenwoordigers moeten volgens Ruslan Stefantchuk deelnemen aan vredesonderhandelingen in welk format dan ook.
- De Raad van de EU stond op het punt een extra steuntranche van 7,9 miljard euro voor Oekraïne goed te keuren.
Waarom dit belangrijk is
Het forum bevestigt dat de EU zich й despite de oorlog bij Oekraïnes toetredingsproces betrokken houdt. De mogelijke opening van de twee resterende onderhandelingsclusters in december zou een concreet stadium van vooruitgang markeren. Tegelijk beïnvloeden de voorgestelde waarborgen, de modernisering van het toetredingsproces en de nadruk op rechtsstaat de voorwaarden waaronder een toekomdig EU-lidmaatschap kan worden bereikt. De oordelen van de Commissie over de rechterlijke sector en законодавчі роботи wijzen tegelijk op knelpunten die Oekraïne moet aanpakken. Bovendien kan de voorgestelde EU-rol bij vredesonderhandelingen bepalen hoe een toekomstige vrede wordt onderhandeld en vertegenwoordigd.
Wat er is gebeurd
De openingsbijeenkomst van het Europees Uitbreidingsforum in Brussel werd geleid door voorzitter Ursula von der Leyen. Zij zei dat de EU klaar moet zijn om nieuwe leden te ontvangen en запende aan om het toetredingsproces te moderniseren. De voordelen van integratie zouden volgens її beschikbaar moeten zijn nog voor de toetreding, terwijl de EU ook na het lidmaatschap strengere waarborgen voor de naleving van gemeenschappelijke regels wil inzetten. EU-commissaris Marta Kos zeide optimistisch te zijn dat de resterende onderhandelingsclusters in december kunnen worden geopend, maar riep Oekraïne op sneller te voldoen aan de vereisten rond de rechtsstaat. Voorts moest Oekraïne volgens haar duidelijke regels vaststellen voor de aanstelling en het ontslag van de hoofdaanklager.
Premier Serhii Koretskyi en parlementsvoorzitter Ruslan Stefantchuk namen deel aan de werkgroep EU-Oekraïne over uitbreiding, die op 15 november een productieve vergadering hield. Koretskyi zei dat Oekraïne vier van de zes clusters heeft geopend en de resterende twee vóór het einde van het jaar wil openen. Tot de prioriteiten behoorden volgens hem ook de voorbereiding van een positief rapport over de tussen criteria en de start van de afronding van de onderhandelingssecties in 2027. Tijdens de forumdiscussie over de Europese veiligheidsarchitectuur presenteerde hij Oekraïnes oorlogserervaring, defensietechnologie en expertise op het gebied van energie en logistiek als bijdragen aan de Europese veiligheid.
Stefantchuk en EU-parlementsvoorzitter Roberta Metsola onderstrepten dat de EU aan toekomstige vredesonderhandelingen moet deelnemen. Europese Commissie en de Raad van de EU hadden geen informatie over de volgende onderhandelingsronde, terwijl de EU naar verwachting een gezamenlijke delegatie van de vijf grote Europese landen en twee EU-instanties zou afvaardigen. Spaans minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares zei eveneens dat Spanje bij onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland aanwezig moet zijn.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media en functionarissen benadrukken de actieve deelname van Oekraïne aan de EU-instellingen en het verwachte openen van de overige onderhandelingsclusters. De inzet van het land bij vredesonderhandelingen en de oorlogserervaring, militaire expertise en defensietechnologie worden gepresenteerd als bijdragen aan de Europese veiligheid. Tegelijkertijd hangt de vooruitgang volgens de Oekraïense kant af van het tempo van de eigen hervormingen en van EU-beslissingen zodra de vereiste voorwaarden zijn vervuld. De door luchtalarmen beperkte werktijd van de Verkhovna Rada wordt daarbij gezien als een factor die de wetgevende vooruitgang en het toetredingsproces vertraagt.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Het internationale beeld van het forum ligt bij de mogelijkheid om de EU verder uit te breiden en de Europese veiligheid te versterken. Oekraïne en Moldavië worden gepresenteerd als landen die ondanks zware druk hun Europese weg vervolgen. De EU wil integratievooruitgangen al tijdens het toetredingsproces bieden, maar stelt daarnaast voorwaarden rond de rechtsstaat, reformbenchmarks en beschermingsmechanismen. Ook de collectieve vertegenwoordiging van de EU bij vredesonderhandelingen vormt een centraal thema.
Waar de berichtgeving verschilt
Oekraïense functionarissen en de Europese Commissie beoordelen de gereedheid van Oekraïne verschillend. De Oekraïense kant wijst op реформи та de geopende onderhandelingsclusters, terwijl de Commissie slechts beperkte vooruitgang meldt bij de hervorming van rechtshandhaving en justitie en een tragere wetgevende arbeid. Ook verschilt de mate van zekerheid over de opening van de resterende clusters: de Commissie spreekt van optimisme en hoop, terwijl de Oekraïense premier het openen ervan vóór het einde van het jaar als prioriteit formuleert.
Achtergrond
Het Europees Uitbreidingsforum in Brussel vond plaats naast een vergadering van de Raad van de EU voor Buitenlandse Zaken. Oekraïne heeft vier van de zes clusters voor de toetredingsonderhandelingen geopend, met opening van de resterende twee in december verwacht. Het jaarlijkse uitbreidingsrapport van de Commissie van 4 november erkende de vooruitgang met hervormingen ondanks de volledige oorlog, maar wees ook op vertragingen in sleutelgebieden. De Raad van de EU stond op het punt een volgende steuntranche van 7,9 miljard euro voor Oekraïne goed te keuren.