Duitsland beschuldigt Rusland van drone-aanval op Leipzig en kondigt militaire steun aan Oekraïne aan

Waarom dit belangrijk is

Berlijn behandelt het drone-incident in Leipzig als een Russische hybride aanval op Duitse infrastructuur, wat een duidelijke verhoging is in de manier waarop Duitsland de dreiging duidt. De aangekondigde militaire steun aan Oekraïne - aanvalsdrones, Iris-T-raketten en nauwere inlichtingensamenwerking - vergroot de rol van Duitsland als defensieleverancier. De geplande uitbreiding van de bevoegdheden van de BND tot 'actieve maatregelen' betekent een doctrinaire verschuiving in de Duitse inlichtingencapaciteit. Diplomatieke stappen zoals het sluiten van Russische consulaten en het pushen van nieuwe EU-sancties markeren een hardere opstelling tegen Moskou, terwijl de druk van de AfD om een 'Oekraïens spoor' te onderzoeken de binnenlandse politieke verdeeldheid over de verantwoordelijkheid blootlegt.

Wat er is gebeurd

In de nacht van 4 augustus (volgens sommige bronnen 5 augustus) werd op de luchthaven Leipzig/Halle een drone met explosieven en een detonator gevonden bij een Oekraïens vliegtuig; er vielen geen gewonden en de Antonov-toestellen liepen geen schade op. Op 10 augustus bleek de drone tegen een Oekraïens vliegtuig te zijn gebotst zonder te detoneren; het toestel werd pas na circa vier uur bij toeval ontdekt. Eind augustus werd een derde drone gevonden die een Oekraïense An-124 had proberen aan te vallen.

Op 1 september beschuldigde de Duitse regering Rusland openlijk van de hybride aanval en kondigde tegenmaatregelen aan. Het gaat onder meer om de sluiting van het Russische consulaat-generaal in Bonn (werkzaamheden stoppen op 18 september) en het 'Russisches Haus' in Berlijn. Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul riep de EU op tot nieuwe sancties en bondgenoot het VK riep de Russische zaakgelastigde op om de aanpak te veroordelen.

Volgens bronnen van Der Spiegel wil de Duitse regering Oekraïne in september duizenden aanvalsdrones leveren, evenals Iris-T-luchtafweerraketten, nauwere samenwerking tussen Duitse en Oekraïense inlichtingendiensten, en voortzetting van de hulp bij het verzamelen van doelcoördinaten voor tegenaanvallen op Rusland. Daarnaast behandelt de Bondsdag dit najaar een inlichtingenwet die de BND onder meer toestaat computers en servers van aanvallers binnen te dringen, gestolen data te wissen, onderdelen in leveringsketens naar vijandige staten te vervangen, en in uiterste gevallen IT-systemen van dronefabrieken of chemische wapenlabs te hacken om de productie te saboteren. De Europese Commissie liet weten dat de EU en NAVO een gezamenlijk antwoord voorbereiden op sabotage en hybride dreigingen vanuit Rusland, inclusief sancties en verdere steun aan Oekraïne.

Tegelijkertijd drong de AfD-fractie in de Bondsdag aan op onderzoek naar een mogelijk 'Oekraïens spoor' en stelde parlementssecretaris Götz Frömming dat de mogelijkheid van een 'valse-vlag'-operatie door Oekraïense zijde niet zonder meer terzijde geschoven mag worden; AfD-leider Alice Weidel onthield zich van commentaar.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

De Oekraïense media plaatsen het verhaal in het kader van de verwachte toename van Duitse militaire steun aan Oekraïne - drones, Iris-T-raketten en inlichtingensamenwerking - en benadrukken Berlijns officiële toeschrijving van de aanval aan Rusland. Het optreden van de AfD wordt geframed als een politieke verstoring van die positie, terwijl de Britse soliditeitsoverklaring en parallelle sabotage-incidenten in München en Polen worden gepresenteerd als onderdeel van een bredere Russische hybride campagne.

Waar de berichtgeving verschilt

Bronnen zijn het oneens over de exacte datum waarop de eerste drone in Leipzig werd gevonden: sommige artikelen noemen de nacht van 4 augustus, andere 5 augustus. Daarnaast verschilt de beschrijving van de tweede verdachte: in sommige versies heeft deze zowel een Lets als een Russisch paspoort, in andere heeft hij de Letse nationaliteit maar is hij van Russische afkomst en heeft hij banden met de Russische inlichtingendienst. Het scherpste verschil betreft de politieke duiding: de Duitse regering en het merendeel van de bronnen schrijven de verantwoordelijkheid aan Rusland toe, terwijl AfD-politici, onder wie fractiessecretaris Götz Frömming, pleiten voor onderzoek naar een 'Oekraïens spoor' en een te snelle uitsluiting van een 'valse-vlag'-variant.

Achtergrond

In augustus werden op de luchthaven Leipzig/Halle meerdere drones met explosieven ontdekt bij Antonov/Oekraïense vliegtuigen; er vielen geen slachtoffers en de Antonov-toestellen liepen geen schade op. Duitse onderzoekers identificeerden twee verdachten in de geplande drone-aanval, een met banden met Wit-Rusland en een met de Russische inlichtingendienst. Op 3 september werd een poging tot brandstichting gemeld bij een defensiebedrijf in München, en de Poolse premier Tusk bestempelde een brand bij een fabriek van drone-onderdelen als sabotage. Duitsland is daarnaast begonnen met de seriematige productie van meer dan 5.000 langeafstandsaanvalsdrones voor Oekraïne bij een faciliteit in de regio München.