Tsikanovskaja: Loekasjenko is bereid Poetin Belarusisch grondgebied te geven voor aanvallen op Oekraïne

Waarom dit belangrijk is

De verklaringen van Tsikanovskaja bieden een oppositiegetuigenis over hoe Belarus wordt ingezet ter ondersteuning van de Russische oorlogsinspanning tegen Oekraïne. Ze plaatst de Belarusische betrokkenheid in een breder kader: niet alleen een bedreiging voor Oekraïne vanuit het noorden, maar ook een potentieel risico voor EU- en NAVO-landen. Door de relatie tussen Loekasjenko en Poetin als onlosmakelijk en door de Belarusische industriële en logistieke steun voor de Russische oorlogsmachine te benoemen — inclusief sanctieontwijking — voegt haar relaas gewicht toe aan de discussies op de Algemene Vergadering van de VN over Belarus' rol als medeplichtige in de oorlog.

Wat er is gebeurd

Op de Algemene Vergadering van de VN in New York heeft de Belarusische oppositieleider Sviatlana Tsikanovskaja in een gesprek met Ukrinform verklaard dat Aleksandr Loekasjenko bereid is Vladimir Poetin Belarusisch grondgebied, logistiek en infrastructuur te geven voor aanvallen op Oekraïne vanuit de noordelijke grens. Volgens haar is het idee dat Loekasjenko van Poetin kan worden losgeweken illusoir door hun 'symbiotische vriendschap'. Ze stelt dat Belarusische infrastructuur — logistiek en antennes voor het richten van drones — al door Rusland wordt gebruikt, en dat retransmitters niet alleen langs de Oekraïense grens worden geplaatst maar ook aan de grens met EU-landen, zodat een eventuele escalatie ook Europa kan treffen.

Op de vraag of Loekasjenko handelt uit angst voor Poetin antwoordde Tsikanovskaja bevestigend, al voegde ze daaraan toe dat dit zijn beleid niet rechtvaardigt. Volgens haar heeft Loekasjenko Rusland laten doordringen in de Belarusische media, het onderwijs, de economie en defensie, en is er sprake van intensieve verruëring. Ze denkt dat hij een Russische overwinning verkiest, omdat een Oekraïense overwinning een ramp voor hem zou zijn: een verzwakte Poetin betekent minder steun voor zijn regime. Ze voegde daaraan toe dat volgens haar 500–600 Belarusische bedrijven optiek en microchips produceren, onderdelen voor de Russische oorlogsmachine aanschaffen met ontwijking van sancties, en Rusland van olieproducten voorzien. Ook zou het regime volgens haar magazijnen uitbreiden van het Russische marktplatform Wildberries.

Tsikanovskaja uittekenend ook haar twijfel of het Belarusische leger ingezet zou kunnen worden tegen Oekraïne, omdat er onder Belarusiërs volgens haar geen anti-Oekraïense gevoelens zijn. Loekasjenko zou volgens haar zo'n bevel uit vrees voor onvrede binnen het leger niet durven geven. Tot slot zei ze dat in de kringen rond Loekasjenko al over een post-Loekasjenko-tijdperk wordt gesproken en dat hij zich als een 'kreupele eend' gedraagt.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Alle vier de aangeleverde bronnen zijn Oekraïenstalig en in Oekraïne uitgegeven. Zij plaatsen de uitspraken van Tsikanovskaja eenduidig als gezaghebbende oppositiegetuigenis over de Belarusische medeplichtigheid aan de Russische oorlog tegen Oekraïne. De Oekraïense berichtgeving legt de nadruk op de bedreiging vanuit de noordelijke grens en op de risico's voor Europese landen, en benadrukt de sanctieontwijking door Belarusische bedrijven. Ook wordt het onlosmakelijke karakter van de relatie tussen Loekasjenko en Poetin benadrukt, evenals Loekasjenko's afhankelijkheid van Rusland.

Achtergrond

Op 21 september vond in het kader van de High-Level Week van de Algemene Vergadering van de VN de ministeriële bijeenkomst 'Belarus: medeplichtige in de Russische oorlog tegen Oekraïne en bedreiging voor de internationale veiligheid' plaats, georganiseerd door Letland en de EU met deelname van Oekraïne en andere landen; Tsikanovskaja nam hieraan deel. De High-Level Week in New York wordt bijgewoond door meer dan 130 staatshoofden en regeringsleiders, onder wie de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Eerder in september had Tsikanovskaja al verklaard dat Rusland Belarusisch grondgebied en militaire infrastructuur zou kunnen gebruiken voor provocaties tegen NAVO-landen.