Berlijn onderzoekt huurders 'Russisch Huis' op mogelijke sanctieschendingen
Het Berlijnse parket onderzoekt onbekende personen en huurders van het 'Russisch Huis' in Berlijn wegens vermeende overtredingen van de Duitse wet op de buitenlandse handel. Het onderzoek loopt terwijl delen van het gebouw, waaronder een boekwinkel, een kantine en een visumcentrum, nog steeds open zijn na het Duitse besluit om het cultureel centrum te sluiten.
Hoofdpunten
- Het Berlijnse parket onderzoekt huurders van het 'Russisch Huis' op vermoedelijke overtredingen van de Außenwirtschaftsgesetz.
- Ondanks het sluitingsbesluit blijven de boekwinkel MnogoKnig, een kantine en een visumcentrum in het gebouw open.
- Het 'Russisch Huis' maakt deel uit van Rossotrudnichestvo, dat sinds 2022 op de EU-sanctielijst staat.
- Het Duitse ministerie van Financiën stelt dat elke betaling waar Rossotrudnichestvo van profiteert een sanctieschending is.
- Duitsland beëindigde het bilaterale culturele akkoord uit 2011 met Rusland; het gebouw blijft Russisch eigendom op grond van een 99-jarige overeenkomst uit 2013.
Waarom dit belangrijk is
Het onderzoek test of Duitsland EU-sancties kan handhaven tegen een aan de Russische staat gelieerde culturele entiteit op eigen grondgebied. Het feit dat meerdere vestigingen in het 'Russisch Huis' ondanks het sluitingsbesluit openblijven, werpt vragen op over de effectiviteit van die maatregel. De zaak past in een breder Duits antwoord op vermeende Russische sabotageoperaties op Duits grondgebied.
Wat er is gebeurd
Het Berlijnse parket heeft een onderzoek geopend naar onbekende personen of huurders van het 'Russisch Huis' in Berlijn wegens vermoedelijke overtredingen van de Duitse wet op de buitenlandse handel (Außenwirtschaftsgesetz). Het 'Russisch Huis' maakt deel uit van Rossotrudnichestvo, de Russische overheidsinstantie voor culturele samenwerking, die sinds 2022 op de EU-sanctielijst staat. Het Duitse ministerie van Financiën heeft bevestigd dat het verstrekken van middelen aan Rossotrudnichestvo verboden is en dat elke betaling waar de organisatie van profiteert een sanctieschending vormt. De Duitse regering had eerder besloten het 'Russisch Huis' te sluiten en de samenwerkingsovereenkomst uit 2011 op te zeggen. Desondanks zijn in het gebouw nog altijd de boekwinkel MnogoKnig op de begane grond, een kantine en een visumcentrum in de hal geopend. Het is onduidelijk wie deze vestigingen beheert en wie uiteindelijk van hun activiteiten profiteert. Het gebouw zelf blijft Russisch federaal eigendom, omdat een afzonderlijke overeenkomst uit 2013 in een looptijd van 99 jaar voorziet.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Beide aangeleverde bronnen — Ukrinform en Ukrajinska Pravda — zijn Oekraïens en kaderen het verhaal vanuit het oogpunt van sanctiehandhaving. Ze benadrukken dat de EU-sancties tegen Rossotrudnichestvo al sinds 2022 van kracht zijn en dat het Duitse ministerie van Financiën elke betaling die de instantie ten goede komt als een schending beschouwt. De Oekraïense media plaatsen het onderzoek in de context van het bredere Duitse antwoord op de vermeende Russische sabotage op de luchthaven Leipzig/Halle en de reeks diplomatieke maatregelen tegen Russische instellingen.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen zijn het oneens over welke Duitse minister de sabotage op de luchthaven Leipzig/Halle publiekelijk aan Rusland toeschreef. Volgens één feit was het buitenlandminister Johann Wadephul die op 1 september maatregelen aankondigde naar aanleiding van een sabotage waarvan Duitse politici en inlichtingendiensten geloven dat Rusland erachter zit. Een ander feit schrijft de publieke beschuldiging van een 'hybride aanval' op 1 september toe aan voormalig buitenlandminister Annalena Baerbock.
Achtergrond
Rossotrudnichestvo, de Russische staatsinstantie die het 'Russisch Huis' beheert, staat sinds 2022 onder EU-sancties vanwege de Russische invasie van Oekraïne. Op 1 september kondigde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul een pakket maatregelen aan naar aanleiding van een sabotage-incident op de luchthaven Leipzig/Halle, dat Duitse functionarissen aan Rusland toeschrijven. De Duitse regering besloot ook het Russische consulaat-generaal in Bonn uiterlijk 18 september te sluiten en de bilaterale culturele overeenkomst op te zeggen. Bij het incident op Leipzig/Halle werd een explosief apparaat gevonden in de buurt van een Oekraïens An-124-transportvliegtuig; een onderzoek van The Telegraph en Welt am Sonntag wees op een vermeende GRU-band van een Russische burger als mogelijke organisator.