Schietincident in Kiev tussen SBU en GUR na arrestatie van RDK-commandant
Een gewapend conflict tussen de Oekraïense veiligheidsdienst (SBU) en de militaire inlichtingendienst (GUR) vond plaats op 2 september 2026 in de wijk Bereznjaky in Kiev, na de arrestatie van Stepan Kaploenov, plaatsvervangend commandant van het Russische Vrijwilligerskorps (RDK). De SBU zegt dat Kaploenov in opdracht van de FSB een aanslag voorbereidde op Achmed Zakajev, de leider van de Tsjetsjeense Republiek Itchkeria in ballingschap, tijdens de Onafhankelijkheidsdag. Kaploenov zelf ontkent elke betrokkenheid van de Russische inlichtingendiensten en zegt dat hij negen dagen werd vastgehouden door SBU-agenten die zich als politie voordeden, voordat hij werd teruggebracht naar zijn appartement waar het schietincident plaatsvond. President Zelensky noemde het incident 'absoluut schandelijk' en ontsloeg een hoge SBU-functionaris.
Hoofdpunten
- Op 2 september 2026 vond een schietincident plaats in de wijk Bereznjaky in Kiev tussen medewerkers van de SBU en leden van het GUR-speciale team 'Timur', waarbij drie GUR-mensen gewond raakten.
- De SBU beweert dat het samen met de GUR een door de FSB bestelde moord op een leider van de Russische oppositie, Achmed Zakajev, heeft verijdeld; media brachten Zakajev in verband met de zaak.
- kzach
- De RDK maakte op 1 september de verdwijning van plaatsvervangend commandant Stepan Kaploenov bekend; hij zou op 23 augustus door onbekenden die zich als politie voordeden uit de buurt van zijn huis zijn ontvoerd.
- Kaploenov verklaart dat hij negen dagen zonder aanklacht werd vastgehouden en dat zijn 'bekentenis' over FSB-contacten onder psychische druk en doodsbedreigingen is afgelegd.
- President Zelensky noemde het conflict 'absoluut schandelijk' en ondertekende op 2 september een decreet (nr. 868) waarmee Oleg Chrammov werd ontslagen als hoofd van de afdeling Staatsgeheimenbescherming en Licentieverlening van de SBU.
- Het onderzoek naar het schietincident wordt geleid door de DBR (het Bureau voor Onderzoek), onder procedurele leiding van het kantoor van de procureur-generaal; op 3 september werden twee verdachten — een SBU-medewerker en een GUR-militair — op de hoogte gesteld van verdenkingen.
- De GUR stelde dat een gerichte desinformatiecampagne wordt gevoerd om de militaire inlichtingendienst en de gevechtseenheden ervan in diskrediet te brengen.
Waarom dit belangrijk is
Het incident legt een openlijk gewapend conflict bloot tussen twee grote Oekraïense veiligheids- en inlichtingendiensten — de SBU en de GUR — met gewonden aan de kant van de GUR. Het draait om een beweerd FSB-complot om een buitenlandse oppositiefiguur (Achmed Zakajev) op Oekraïense bodem tijdens een zichtbaar nationaal feest te vermoorden, en betreft een hoge vrijwilliger-commandant met een lange gevechtsstaat van dienst. President Zelensky noemde het voorval 'absoluut schandelijk' en ontsloeg een hoge SBU-functionaris, wat het politieke gewicht ervanig onderstreept. De GUR omschrijft het als een desinformatiecampagne tegen de militaire inlichtingendienst, wat het voor het publiek moeilijk maakt de feiten te beoordelen.
Wat er is gebeurd
In de nacht van 1 op 2 september 2026 en in de ochtend van 2 september vond een schietincident plaats in de wijk Bereznjaky in Kiev, in de straat Joerija Sjoemskoho, tussen medewerkers van de SBU en leden van het GUR-speciale team 'Timur'. Het conflict vond plaats rondom een doorzoeking van het appartement van Stepan Kaploenov, plaatsvervangend commandant van het Russische Vrijwilligerskorps (RDK). Drie GUR-mensen raakten gewond. Volgens de SBU werd haar operatie-onderzoeksteam aangevallen door een gewapende groep die de procedurele handelingen wilde belemmeren, waarna het 'Alfa'-team van de SBU wapens gebruikte. Kaploenov, de RDK en de commandant van 'Timur' stellen daarentegen dat SBU-officionisten zonder waarschuwing vuur openden op ongewapende GUR-mensen.
Op 1 september had de RDK-stafchef Oleksandr Fortuna publiekelijk verklaard dat Kaploenov op 23 augustus door onbekenden die zich als politie voordeden uit de buurt van zijn huis op straat Joerija Sjoemskoho was ontvoerd. Kaploenov verklaart later dat hij negen dagen op twee locaties werd vastgehouden — met geblinddoekte ogen, in handboeien en kettingen — en dat hij onder psychische druk en doodsbedreigingen instemde met een bekentenis over FSB-contacten en het 'doorspelen' daarvan aan zijn commandant Dmitry Ivanov, wat hij ontkent. Op 2 september werd hij teruggebracht naar zijn appartement, waar de RDK en 'Timur' de woning al hadden beveiligd; tijdens de doorzoeking — waarbij volgens Kaploenov niets verbodens werd gevonden — hoorde hij vanuit het appartement het schieten buiten.
De SBU maakte op 2 september bekend dat het samen met de GUR een FSB-aanslag had verijdeld op een 'leider van de Russische oppositiebeweging' die voor de Onafhankelijkheidsdag naar Oekraïne was gekomen. Volgens mediabronnen was het doelwit Achmed Zakajev. Op 3 september stelde de SBU dat Kaploenov via zijn telefoon contacten met de FSB had gehad en opdracht had gekregen ook Oekraïense militairen te liquideren voor geld. Kaploenovs advocaat Taras Borovsky verklaarde dat de bekentenisvideo onder druk was opgenomen.
President Zelensky noemde het incident 'absoluut schandelijk', kondigde personeelsbeslissingen aan en ondertekende op 2 september decreet nr. 868 waarmee Oleg Vitalijovitsj Chrammov werd ontslagen als hoofd van de afdeling Staatsgeheimenbescherming en Licentieverlening van de SBU, die hij sinds 6 maart 2023 leidde. Het kantoor van de procureur-generaal opende een vooronderzoek, en op 3 september maakte procureur-generaal Roeslan Kravtsjenko bekend dat twee verdachten — een SBU-medewerker (art. 365 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht) en een GUR-militair (art. 348) — op de hoogte waren gesteld van de verdenkingen.
Waar de berichtgeving verschilt
De versies van SBU enerzijds en Kaploenov, de RDK en het GUR-team 'Timur' anderzijds verschillen op vier punten. Over Kaploenovs eerste detentie: de SBU omschrijft die als een antiterrorisme-operatie die op verzet stuitte, terwijl Kaploenov en de RDK stellen dat hij op 23 augustus door SBU-agenten die zich als politie voordeden zonder aanklacht werd ontvoerd. Over het schietincident in Bereznjaky: media berichten over een clash tussen SBU en GUR waarbij drie GUR-mensen gewond raakten, terwijl de SBU zegt dat een gewapende groep haar onderzoeksteam aanviel. Over de authenticiteit van Kaploenovs bekentenis: de SBU presenteert zijn bekentenis en in beslag genomen correspondentie, terwijl Kaploenov en zijn advocaat zeggen dat de bekentenis onder fysieke en psychische druk, inclusief doodsbedreigingen, is afgedwongen. Over het doelwit: de SBU noemde alleen 'een leider van de Russische oppositiebeweging', terwijl mediabronnen Achmed Zakajev noemden; Zakajevs entourage zegt het enkel uit de media te hebben vernomen.
Achtergrond
Stepan Kaploenov is een Russische vrijwilliger die sinds 2014 voor Oekraïne vecht en sinds het begin van 2023 bij het RDK dient, waar hij in de zomer van 2023 plaatsvervangend commandant voor gevechtsoperaties werd. Het RDK maakt deel uit van het GUR-team 'Timur'. Achmed Zakajev, hoofd van de regering van de Tsjetsjeense Republiek Itchkeria in ballingschap, reisde naar Kiev voor de Onafhankelijkheidsdag op 24 augustus. Het incident vond plaats tegen de achtergrond van een al langer bestaande institutionele rivaliteit tussen de SBU en de GUR binnen de Oekraïense veiligheids- en inlichtingenstructuur.