Poolse far-rightse MEP Braun vernielt OUP-monument vlak bij Pools-Oekraïense grens
De Poolse Europarlementariër Grzegorz Braun, leider van de extreemrechtse partij Confederatie van de Poolse Kroon, heeft samen met een partijgenoot een granieten obelisk vernield die ter nagedachtenis is opgericht voor 41 OUP-strijders in het dorp Białystok in de gemeente Dołhobyczów, dicht bij de Pools-Oekraïense grens. Hij plaatste zelf een video van de daad op X. De Poolse politie is een onderzoek gestart, onder meer wegens mogelijke haatmisdaad op grond van nationaliteit.
Hoofdpunten
- Poolse MEP en leider van de extreemrechtse Confederatie van de Poolse Kroon Grzegorz Braun vernielde samen met partijgenoot Marcin Miksza een granieten obelisk in het dorp Białystok (gemeente Dołhobyczów, woiwodschap Lublin), vlak bij de Pools-Oekraïense grens.
- Het monument is opgericht ter nagedachtenis van 41 OUP-strijders die in februari 1946 omkwamen in een gevecht met de Sovjet-NKVD en op deze locatie begraven liggen.
- Braun plaatste zelf een video van de vernieling op X (Twitter) en riep op tot onmiddellijke afbraak van het monument, dat volgens hem de herinnering aan 'slachtoffers van de Oekraïense genocide op Polen' zou krenken.
- De Poolse politie opende op 6 september een onderzoek naar onder meer monument- en grafschennis, vernieling en mogelijke haatmisdaad op grond van nationaliteit; bij de start waren nog geen verdachten aangehouden.
- Woordvoerder van het Poolse ministerie van Binnenlandse Zaken Karolina Gałecka verklaarde dat de daders niet ongestraft zullen blijven.
- Het monument was eerder in de zomer van 2026 al beklad met verf en beschadigd; de Oekraïense ambassade veroordeelde die eerdere vandalisme toen officieel.
Waarom dit belangrijk is
Een zittend lid van het Europees Parlement heeft persoonlijk een monument op een begraafplaats vernield en de beelden ervan zelf verspreid, wat vragen oproept over de verantwoordelijkheid van gekozen functionarissen. De zaak raakt een gevoelig en langlopend dossier in de Pools-Oekraïense herinneringspolitiek rond de OUP en Volynië, precies op een moment dat Oekraïnes EU-integratie volgens Pools viceminister van Buitenlandse Zaken Marcin Bosacki politiek met deze kwestie is verbonden. De Poolse autoriteiten kwalificeren het voorval niet alleen als vernieling en grafschennis, maar onderzoeken ook of sprake is van een haatmisdaad op grond van nationaliteit. Oekraïense commentatoren koppelen het incident aan de al jaren opgeschorte bilaterale regeling voor exhumaties, wat wijst op mogelijke diplomatieke gevolgen.
Wat er is gebeurd
De Poolse Europarlementariër en leider van de extreemrechtse Confederatie van de Poolse Kroon Grzegorz Braun heeft samen met een partijgenoot, Marcin Miksza, een granieten obelisk vernield in het dorp Białystok in de gemeente Dołhobyczów, powiat Hrubieszów, woiwodschap Lublin, dicht bij de Pools-Oekraïense grens. Op de beelden, die Braun zelf op X (Twitter) plaatste, is te zien hoe hij en Miksza met hamers en/of bijlen de in de steen uitgehakte opschriften en het Oekraïense staatswapen bewerken. In het bijbehorende bericht riep Braun op tot onmiddellijke afbraak van het monument, dat volgens hem de herinnering aan 'slachtoffers van de Oekraïense genocide op Polen' zou krenken; hij beweerde tevens dat het monument illegaal was opgericht. Het monument markeert de begraafplaats van 41 Oekraïense opstandelingen die in februari 1946 omkwamen in een gevecht met de Sovjet-NKVD en bestaat sinds de jaren negentig; de huidige granieten vorm met namen van de gesneuvelden dateert van 2019. De Poolse politie opende op 6 september een onderzoek, onder meer op verdenking van grafschennis, vernieling en mogelijke haatmisdaad op grond van nationaliteit. Bij de start van het onderzoek waren nog geen verdachten aangehouden; de politie was bezig met sporenonderzoek en het horen van getuigen. Woordvoerder van het Poolse ministerie van Binnenlandse Zaken Karolina Gałecka liet weten dat de daders niet ongestraft zullen blijven.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens en schetsen Braun eenduidig als 'schandalig' en 'Oekraïnefobisch' politicus en als 'ultranationalist', met nadruk op verontwaardiging. De koppen benadrukken zijn extreemrechtse profiel, de beelden van bijlen en de vernieling van een OUP-monument, niet de juridische of procedurele kant van de zaak. De berichtgeving plaatst het voorval in een patroon: eerdere vandalisme in de zomer van 2026 (verf en een doorgezaagde boog), de officiële veroordeling daarvan door de Oekraïense ambassade, en de lange opschorting van Poolse exhumatievergunningen zoals geschetst door de Oekraïense militair-historicus Volodymyr Birchak. Birchak fungeert als centraal commentaar, wat de berichtgeving een duidelijk Oekraïens stemprofiel geeft in plaats van Poolse officiële of onafhankelijke Poolse media.
Waar de berichtgeving verschilt
De Oekraïense bronnen zijn het niet eens over het precieze werktuig dat bij de vernieling werd gebruikt: sommige artikelen spreken van bijlen of 'sokyry-moloty' (bijlen/houweelen), andere van hamers of voorhamers. Daarnaast lopen de betrouwbaarheidsgraden in het feitenbestand voor dezelfde kerngebeurtenissen uiteen — zo schommelt het cijfer van 41 gesneuvelde OUP-strijders en de status van verdachten tussen 0,65 en 0,98 — en dragen meerdere feiten uit Oekraïense bronnen, met name de uitspraken van Volodymyr Birchak over exhumatievergunningen en het niet-herstellen van monumenten, een lagere betrouwbaarheid (0,65–0,7).
Achtergrond
Het vernielde monument markeert de rustplaats van 41 Oekraïense opstandelingen die in februari 1946 omkwamen in een gevecht met de Sovjet-NKVD. Het gedenkteken bestaat sinds de jaren negentig; de huidige granieten steen met uitgehakte namen is er sinds 2019. Het was niet de eerste keer dat het monument doelwit was: in de zomer van 2026 werd het beklad met verf en de sierboog beschadigd, wat tot een officiële veroordeling door de Oekraïense ambassade leidde, en kort voor Brauns video werden de inscripties opnieuw door onbekenden beschadigd. Braun leidt de extreemrechtse Confederatie van de Poolse Kroon en heeft een gedocumenteerd trackrecord van anti-Oekraïense en andere incidenten, waaronder het doven van een Chanoeka-menora in de Sejm in december 2024 en zijn status als enige Sejm-lid dat tegen een pre-invasieresolutie ter steun aan Oekraïne stemde. Volgens OKO.press zijn begraafplaatsen in Polen juridisch beschermd ongeacht of de administratieve procedures bij de plaatsing van een monument correct werden gevolgd, wat Brauns claim dat de obelisk illegaal zou zijn opgericht tegenspreekt.