Rusland houdt eerste parlementsverkiezingen op bezette Oekraïense gebieden sinds annexatie
Rusland heeft van 18 tot en met 20 september 2026 zijn parlementsverkiezingen gehouden, voor het eerst ook op de bezette delen van de Oekraïense oblasten Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizji, evenals op de bezette Krim en in Sebastopol. Deze stemming op grondgebied dat Moskou in september 2022 heeft geannexeerd, maar niet volledig controleert en dat internationaal niet erkend is, is door Oekraïne en de Europese Unie illegaal verklaard. Er zijn meldingen van dwang jegens kiezers, waaronder huisbezoeken van verkiezingscommissies onder begeleiding van Russische militairen en druk op ambtenaren en gepensioneerden.
Hoofdpunten
- Verkiezingen vonden plaats van 18 tot en met 20 september 2026, op bezette delen van Donetsk, Loehansk, Cherson, Zaporizji, plus bezette Krim en Sebastopol.
- Het zijn de eerste Doemaverkiezingen op door Rusland sinds de volledige invasie geannexeerde Oekraïense gebieden.
- Op de bezette Oekraïense gebieden begon het stemmen al eind augustus 2026; Moskou zegt dat dit om veiligheidsredenen gebeurt.
- Volgens Russische autoriteiten staan in de bezette delen van de vier oblasten ruim 3,5 miljoen kiezers geregistreerd.
- Het Oekraïense parket waarschuwt dat deelnemen aan de organisatie strafbaar is onder deel 5 van artikel 111-1 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht, tot 10 jaar cel en confiscatie van vermogen.
- De EU erkent de stemming niet; een woordvoerder van de Europese Commissie noemde het een grove schending van het internationaal recht.
- Er zijn meldingen van een gewapende Russische militair bij een stembureau in bezet Donetsk en van huisbezoeken door commissies onder begeleiding van militairen en veiligheidstroepen.
Waarom dit belangrijk is
De stemming is de eerste die Rusland sinds de volledige invasie op de in 2022 geannexeerde Oekraïense gebieden organiseert. Kyiv en de EU zien dit als een poging de annexatie politiek te verankeren en de bezetting een schijn van legitimiteit te geven. Het feit dat afgevaardigden uit deze gebieden in de Doema zitting zouden nemen, kan volgens Oekraïense analisten later door Moskou worden gebruikt als argument in onderhandelingen over de status van de bezette gebieden.
Wat er is gebeurd
Rusland organiseerde van 18 tot en met 20 september 2026 zijn Doemaverkiezingen, voor het eerst ook op Oekraïense gebieden die Moskou sinds de volledige invasie heeft geannexeerd. De stemming vond plaats in de bezette delen van de oblasten Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizji, evenals op de bezette Krim en in Sebastopol. Op die Oekraïense gebieden begon het stemmen al eind augustus, wat Moskou verklaart uit veiligheidsoverwegingen.
Het Oekraïense Centraal Verkiezingscommissie en het ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelden de stemming als illegaal en riepen het buitenland op de uitslag niet te erkennen. De SBU waarschuwde dat deelname aan de organisatie strafbaar is volgens deel 5 van artikel 111-1 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht, met een maximumstraf van tien jaar cel en confiscatie van vermogen.
Mensenrechtenorganisaties, waaronder een coalitie van negen Oekraïense organisaties en 'Donbas SOS', riepen bewoners op niet naar de stembureaus te gaan en hun eigen veiligheid voorop te stellen. Volgens coördinator Vjoleta Artemtsjoek gingen leden van commissies langs deuren onder begeleiding van Russische militairen en veiligheidstroepen, en werden mensen onder druk gezet. Ook zouden door Moskou aangestelde lokale autoriteiten ambtenaren met ontslag hebben gedreigd en zouden gepensioneerden en mensen met een beperking die afhankelijk zijn van sociale steun op 'disloyale' lijsten kunnen worden geplaatst als zij niet stemmen, met risico op verlies van uitkeringen of humanitaire hulp. Op één stembureau in bezet Donetsk zouden kiezers hun stembiljet in aanwezigheid van een gewapende Russische militair hebben uit gebracht.
De Europese Unie liet weten de stemming niet te zullen erkennen. Woordvoerder van de Europese Commissie Christian Wigand noemde het een nieuwe grove schending van het internationaal recht. De Krim, die Rusland in 2014 annexeerde, deed eveneens mee aan de stemming; naast bezette Oekraïense steden registreerde Moskou ook de door Oekraïne gecontroleerde steden Slovjansk, Kramatorsk en Svjatohirsk voor de Doemaverkiezingen.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen wijken op een aantal punten van elkaar af. De opkomstcijfers in 'DNR' lopen uiteen: de 'republikeinse verkiezingscommissie' onder leiding van Volodimir Visotski noemde een opkomst van 80,88% aan het einde van de tweede hoofddag van de stemming, terwijl eerder na het zogenaamde vroeg stemmen al een opkomst van 75% was aangekondigd.
De berichten over de drukte aan de basis verschillen sterk per locatie. In 'DNR' houden officiële instanties het op een hoge opkomst, maar journalist Oleh Boetoechin meldt vanuit bezet Cherson juist dat slechts enkele individuele kiezers naar de stembureaus kwamen.
Het aandeel van 'Verenigd Rusland' loopt in de verschillende cijfers uiteen: volgens de Russische centrale verkiezingscommissie, na het tellen van 95,18% van de protocollen, behaalde de partij 57,83% van de stemmen, terwijl andere Russische 'exitpoll'-gegevens die via Russische propagandamedia werden verspreid uitkomen op circa 50%.
Achtergrond
Rusland verklaarde in september 2022 de annexatie van de Oekraïense oblasten Donetsk, Loehansk, Zaporizji en Cherson. Het land controleert deze gebieden niet volledig en de annexatie is internationaal niet erkend. De Krim werd in 2014 door Rusland geannexeerd, eveneens zonder internationale erkenning. Eerder hield Rusland in september 2022 een pseudoreferendum op de bezette gebieden en in 2023 pseudo-verkiezingen voor regionale organen; de Doemaverkiezingen van 2026 zijn de eerste landelijke parlementsverkiezingen die op deze bezette Oekraïense gebieden worden gehouden sinds het begin van de volledige invasie. In juni 2026 nam de Russische centrale verkiezingscommissie al besluiten over de organisatie van de stemming op de bezette gebieden, waaronder het instellen van elf enkelvoudige kiesdistricten.