EU en westerse landen veroordelen Russische Doema-verkiezingen op bezette Oekraïense gebieden
De Europese Unie en meerdere westerse regeringen hebben de Russische parlementsverkiezingen van 18–20 september scherp veroordeeld, omdat Rusland ook stembureaus inrichtte op de bezette Oekraïense gebieden — de Krim, Sebastopol en delen van de oblasten Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson. De EU liet weten de verkiezingen en de uitslagen nooit te zullen erkennen en kondigde sancties aan tegen organisatoren en kandidaten op deze gebieden, evenals tegen personen die vrije en eerlijke verkiezingen in Rusland zelf ondermijnen.
Hoofdpunten
- Rusland hield drie dagen lang Doema-verkiezingen op 18–20 september, inclusief op de Krim, Sebastopol en delen van vier bezette oblasten.
- De EU veroordeelt de organisatie van de zogenaamde verkiezingen op bezette Oekraïense gebieden als een flagrante schending van het internationaal recht, het VN-Handvest en de Oekraïense soevereiniteit en territoriale integriteit.
- De EU verklaart de verkiezingen op de bezette gebieden en hun resultaten nooit te zullen erkennen.
- EU-buitenlandchef Kaja Kallas kondigde sancties aan tegen personen die de schijnverkiezingen op bezette gebieden organiseerden, tegen kandidaten die daar deelnamen en tegen personen die vrije en eerlijke verkiezingen in Rusland ondermijnen.
- Estland (Margus Tsahkna) noemde de verkiezingen een 'politiek schouwspel' gericht op consolidatie van de macht van Vladimir Poetin.
- Litouwen (Kęstutis Budrys) verklaarde de verkiezingen niet vrij en eerlijk, wees op het uitsluiten van oppositie en het weren van OSZE-waarnemers, en zei de uitslagen nooit te zullen erkennen.
- Een gezamenlijke verklaring van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en het VK veroordeelde de stemming op de bezette gebieden als een grove schending van Oekraïnes soevereiniteit en het VN-Handvest.
Waarom dit belangrijk is
De EU heeft zich formeel verbonden aan niet-erkenning van de verkiezingen op de bezette gebieden en aan nieuwe sancties — een stap met concrete juridische en diplomatieke gevolgen. Het was de eerste Russische parlementsstemming op bezette delen van de oblasten Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson, wat de Russische poging verdiept om deze gebieden te integreren. Westerse regeringen bestempelden de stemming ook als een aanval op de democratie binnen Rusland zelf, met verwijzing naar de schorsing van Yabloko, de afwezigheid van OSZE-waarnemers en beperkingen voor onafhankelijke media. De gecoördineerde veroordelingen door de EU, Estland, Litouwen, Frankrijk, Polen, Duitsland, Zwitserland, Roemenië en een gezamenlijke verklaring van vijf landen tonen brede internationale eensgezindheid tegen deze stap.
Wat er is gebeurd
Rusland hield op 18–20 september verkiezingen voor de Staatsdoema. De stemming werd ook georganiseerd op de bezette Oekraïense gebieden — de Autonome Republiek Krim, de stad Sebastopol en delen van de oblasten Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson — voor het eerst op deze vier oblasten. De EU veroordeelde de organisatie van deze zogenaamde verkiezingen op 21 september als een flagrante schending van het internationaal recht, het VN-Handvest en de Oekraïense onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit, en verklaarde de stemming en de resultaten nooit te zullen erkennen. Hoge Vertegenwoordiger Kaja Kallas kondigde namens de EU sancties aan tegen organisatoren van de schijnverkiezingen, tegen kandidaten op de bezette gebieden, en tegen personen die vrije en eerlijke verkiezingen in Rusland zelf ondermijnen. Volgens voorlopige cijfers van de Russische Centrale Kiescommissie behaalde Verenigd Rusland 57,83% van de stemmen op de federale lijst, de CPRF 13,81%, de LDPR 8,98% en Nieuwe Mensen 7,96%; Verenigd Rusland werd in 208 eenmanszetels winnaar verklaard, wat de partij naar verluidt circa 348–356 van de 450 zetels zou opleveren. De opkomst in Rusland werd op circa 56,66–57% gesteld. Rusland nodigde geen OSZE-waarnemers uit; de Yabloko-partij, de enige geregistreerde partij met een anti-oorlogsplatform, was door het Russische Hooggerechtshof van de federale lijst geschrapt. Op 20 september werden de stembureaus in het bezette deel van oblast Donetsk vervroegd om 14:00 gesloten, naar eigen zeggen vanwege de dreiging van Oekraïense drone-aanvallen.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De reacties van westerse regeringen liepen opvallend gelijk op. De EU, de lidstaten Estland, Litouwen, Frankrijk, Polen, Duitsland, Zwitserland en Roemenië, en een gezamenlijke verklaring van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en het VK veroordeelden allen de stemming op de bezette gebieden als een schending van het internationaal recht en het VN-Handvest. De EU, Frankrijk, Litouwen en de vijf-landenverklaring maakten expliciet duidelijk de resultaten niet te zullen erkennen. Litouwen en Estland benadrukten daarnaast het gebrek aan vrije en eerlijke omstandigheden binnen Rusland zelf — het weren van OSZE-waarnemers, de schorsing van Yabloko en de beperking van onafhankelijke media. Duitsland bestempelde de driedaagse verkiezingen als een 'in scene gezette gebeurtenis'. Frankrijk en de EU veroordeelden ook het openen van stembureaus in de bezette Georgische regio's Abchazië en Zuid-Ossetië en in Transnistrië zonder toestemming van Tbilisi en Chișinău.
Waar de berichtgeving verschilt
De federale lijst-stemcijfers van de Russische Centrale Kiescommissie verschillen licht tussen twee voorlopige tellingen in Oekraïense berichtgeving: bij verwerking van circa 95,18% van de protocollen stond Verenigd Rusland op 57,83%, de CPRF op 13,81%, de LDPR op 8,98%, Nieuwe Mensen op 7,96% en Eerlijk Rusland op 4,96% (onder de kiesdrempel); bij circa 97,37% stond Verenigd Rusland op 57,96%, de CPRF op 13,67%, de LDPR op 8,96%, Nieuwe Mensen op 7,91% en Eerlijk Rusland op 5,1% (boven de kiesdrempel). Daarnaast omschrijven verschillende bronnen de Estlandse kwalificatie van de verkiezingen met licht afwijkende bewoordingen als 'politiek schouwspel' dan wel als gericht op 'het verder consolideren van het regime van Kremlinleider Vladimir Poetin'.
Achtergrond
Het ging om de eerste Russische parlementsverkiezingen sinds het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne. Rusland nodigde geen OSZE-waarnemers uit, en het Russische Hooggerechtshof had eerder de registratie van de federale lijst van de Yabloko-partij geschrapt — de enige geregistreerde partij met een expliciet anti-oorlogsplatform. Op de laatste dag van de stemming, 20 september, werden de stembureaus in het bezette deel van oblast Donetsk vervroegd om 14:00 gesloten, volgens de bezettingsautoriteiten vanwege de dreiging van Oekraïense drone-aanvallen in de avond.