Zelensky tekent sancties tegen 44 personen rond Russische 'verkiezingen' in bezet gebied
President Volodymyr Zelensky heeft op 26 september een decreet ondertekend waarmee een besluit van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad (RNBO) van kracht wordt dat sancties oplegt aan 44 personen die betrokken waren bij de organisatie en uitvoering van de Russische Doema-‘verkiezingen’ op tijdelijk bezet Oekraïens grondgebied. Volgens Kyiv hebben de resultaten en documenten van die stemming geen juridische kracht, en zijn de sancties bedoeld om door partners in de EU, het VK, Zwitserland, Noorwegen, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland te worden overgenomen.
Hoofdpunten
- Zelensky ondertekende het sanctiebesluit op zaterdag 26 september.
- De sanctielijst bevat 44 personen; 38 van hen hebben zowel de Oekraïense als de Russische nationaliteit.
- De sancties richten zich op personen die de Russische belangen dienen en bijdragen aan de bezetting van delen van Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja, evenals de Krim en Sebastopol.
- Op de lijst staan onder meer de Russische propagandist Iryna Kuksenkova en de voormalige Oekraïense deputé Yuriy Onyshchuk, die na de bezetting van Melitopol met de Russen ging samenwerken.
- De Doema-‘verkiezingen’ vonden plaats op 18–20 september; op bezet grondgebied werden 11 enkelvoudige kiesdistricten illegaal gevormd en begon het ‘vroeg stemmen’ op 29 augustus.
- Oekraïne en de EU, het VK, Zwitserland, Noorwegen, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland erkennen de stemming op bezet gebied niet.
- Kiev wil de gegevens over de gesanctioneerden delen met internationale partners om hun sancties te synchroniseren.
Waarom dit belangrijk is
Het decreet is een concrete juridische reactie van Kyiv op de uitbreiding van de Russische parlementaire stembusgang naar bezet Oekraïens grondgebied. Het treft personen — onder meer propagandisten en voormalige Oekraïense functionarissen — die de bezetting legitimeren of faciliteren, en is uitdrukkelijk bedoeld als basis voor gesynchroniseerde sancties door internationale partners in de EU, het VK, Zwitserland, Noorwegen, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland. Daarmee versterkt het Oekraïnes positie dat de stemming onwettig is en dat de resultaten geen juridische kracht hebben.
Wat er is gebeurd
President Volodymyr Zelensky ondertekende op 26 september een decreet dat een besluit van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad (RNBO) in werking stelt en sancties oplegt aan 44 personen die betrokken waren bij de organisatie en uitvoering van de Russische Doema-‘verkiezingen’ op tijdelijk bezet Oekraïens grondgebied. Van de 44 gesanctioneerden hebben er 38 zowel de Oekraïense als de Russische nationaliteit. De lijst richt zich op personen die handelen in Russisch belang en bijdragen aan de tijdelijke bezetting van delen van de oblasts Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja, evenals de Krim en Sebastopol. Onder de gesanctioneerden bevinden zich de Russische propagandist Iryna Kuksenkova en de voormalige Oekraïense deputé Yuriy Onyshchuk, die na de bezetting van Melitopol met de Russische kant ging samenwerken. Een deel van de gesanctioneerden was eerder via illegitieme lokale ‘verkiezingen’ in bezettingsraden terechtgekomen. Volgens Oekraïense zijde ging de stemming gepaard met massale fraude, gedwongen stemmen en vooraf opgestelde opkomstcijfers. De Russische Doema-verkiezingen vonden plaats op 18–20 september; op bezet grondgebied werden 11 enkelvoudige kiesdistricten gevormd en begon het ‘vroeg stemmen’ op 29 augustus. Het was de eerste Russische parlementsverkiezing sinds het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne. Op 25 september maakte de Russische centrale kiescommissie de officiële uitslag bekend, met 349 van de 450 zetels voor Verenigd Rusland.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens en duiden de stemming eenduidig als illegale ‘verkiezingen’ (tussen aanhalingstekens) op tijdelijk bezet grondgebied. De berichtgeving draait om het decreet van Zelensky, de rol van de RNBO bij het samenstellen van de lijst, het dubbele Oekraïens-Russische staatsburgerschap van 38 van de 44 gesanctioneerden, en de genoemde personen op de lijst (Iryna Kuksenkova, Yuriy Onyshchuk). Bronnen benadrukken Oekraïnes juridische positie: bezetting verleent geen soevereiniteit, de Haagse Reglementen en de Geneefse Conventies worden geschonden, en VN-Resoluties van de Algemene Vergadering ondersteunen Oekraïnes territoriale integriteit. Ze wijzen verder op de internationale steun: de veroordeling van de stemming door de EU, het VK, Zwitserland, Noorwegen, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland, en het voornemen van Oekraïne om de sanctiegegevens met partners te delen voor synchronisatie.
Achtergrond
Rusland hield op 18–20 september verkiezingen voor de Doema, de eerste Russische parlementsverkiezingen sinds het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne. Op bezet grondgebied in de oblasts Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson, de Krim en Sebastopol vormde Rusland illegaal 11 enkelvoudige kiesdistricten; het ‘vroeg stemmen’ op bezet gebied begon op 29 augustus. Op 21 september maakte de Russische centrale kiescommissie de voorlopige uitslag bekend, met ruim 57% voor Verenigd Rusland; op 25 september volgde de officiële uitslag met 349 van de 450 mandaten. Onder de gekozenen van bezet grondgebied bevonden zich de politiek strateeg en voormalig ‘DPR’-leider Oleksandr Borodai en de oorlogscorrespondent Iryna Kuksenkova. Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de stemming een ‘klucht van de bezettingsmacht’; de EU, het VK, Zwitserland, Noorwegen, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland veroordeelden het houden van de stemming op bezet grondgebied. De Algemene Vergadering van de VN had eerder een resolutie uit 2014 over de Krim aangenomen en in 2022 een resolutie waarin 143 staten de poging tot illegale annexatie van Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson veroordeelden en als ongeldig erkenden.