Eerste Duits-Russische minister van Buitenlandse Zaken-overleg sinds de invasie: Wadephul en Lavrov ontmoeten elkaar in New York
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul en zijn Russische ambtgenoot Sergei Lavrov ontmoetten elkaar op 26 september aan de rand van de Algemene Vergadering van de VN in New York. Het was het eerste overleg op dat niveau tussen Duitsland en Rusland sinds het begin van de Russische full-scale invasie van Oekraïne in. Wadephul verklaarde dat hij geen bereidheid bij de Russische delegatie zag om te beginnen over het beëindigen van de oorlog, en dat hij over de toekomst niet onderhandelde omdat Oekraïners daar zelf over moeten beslissen. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha sprak na afloop telefonisch met Wadephul.
Hoofdpunten
- Wadephul en Lavrov ontmoetten elkaar op 26 september in New York, aan de rand van de 81e Algemene Vergadering van de VN.
- Het was het eerste overleg tussen de Duitse en Russische ministers van Buitenlandse Zaken sinds het begin van de Russische full-scale invasie van Oekraïne in 2022.
- Wadephul verklaarde geen bereidheid bij de Russische delegatie te zien om zijn oproep tot onderhandelingen over beëindiging van de oorlog te beantwoorden.
- Wadephul zei niet met Lavrov over de toekomst van Oekraïne te hebben onderhandeld, omdat Oekraïners daar zelf over moeten beslissen.
- Wadephul kaartte het drone-incident op de luchthaven van Leipzig aan, dat Berlijn beschouwt als een Russische sabotagepoging en een overschrijding van een rode lijn.
- Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken duurde het overleg iets meer dan 20 minuten en vond het plaats op initiatief van de Duitse zijde.
- Oekraïens minister Andriy Sybiha sprak na afloop het Telefoon met Wadephul en bedankte hem voor het overbrengen van gezamenlijke standpunten aan de Russische kant, waaronder de eis dat Moskou de oorlog beëindigt.
Waarom dit belangrijk is
Het was het eerste ministerieel overleg tussen Duitsland en Rusland sinds het begin van de full-scale invasie, wat het overleg tot een opvallend diplomatiek signaal maakt. Wadephul concludeerde na afloop dat er geen Russische bereidheid tot onderhandelen over beëindiging van de oorlog of de-escalatie zichtbaar was. Duitsland gebruikte de bijeenkomst om het vermeende Russische drone-incident op de luchthaven van Leipzig aan te kaarten en bevestigde steun aan Oekraïne en economische druk op Rusland. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha werd over de uitkomst gebriefd, wat het overleg in een Oekraïens-Duits gecoördineerd kader plaatste.
Wat er is gebeurd
Op 26 september ontmoetten de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul en zijn Russische ambtgenoot Sergei Lavrov elkaar aan de rand van de 81e Algemene Vergadering van de VN in New York. Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, dat het overleg op initiatief van de Duitse zijde plaatste, duurde het iets meer dan 20 minuten. Het was het eerste gesprek op het niveau van de hoofden van de buitenlandse zaken van Duitsland en Rusland sinds het begin van de Russische full-scale invasie van Oekraïne in 2022. Het vorige overleg tussen de twee vond plaats op 18 januari 2022 in Moskou, toen Annalena Baerbock aan het hoofd stond van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. Wadephul verklaarde na afloop dat hij geen bereidheid bij de Russische delegatie zag om zijn oproep tot onderhandelingen over de beëindiging van de oorlog te beantwoorden, en dat hij niet over de toekomst van Oekraïne had onderhandeld omdat Oekraïners daar zelf over moeten beslissen. Hij kaartte het drone-incident op de luchthaven van Leipzig aan, dat Berlijn als Russische sabotage beschouwt en bestempelde als overschrijding van een rode lijn, en waarschuwde dat Duitsland Oekraïne volledig zal blijven steunen en economische druk op Rusland zal handhaven. Lavrov wees de Duitse beschuldigingen over het drone-incident af en stelde op een persconferentie dat Wadephul opriep tot concessies aan het Oekraïense front en een regeling voor de Zwarte Zee; hij verwierp dit voorstel in feite. Wadephul reageerde dat dit de reactie was van iemand zonder argumenten en in een zwakke positie. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha sprak na afloop telefonisch met Wadephul en bedankte hem voor het overbrengen van gezamenlijke standpunten aan de Russische zijde.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media plaatsen de ontmoeting primair door de lens van de uitkomst voor Oekraïne: de conclusie van Wadephul dat er geen Russische bereidheid tot vrede zichtbaar was, krijgt veel nadruk. De berichtgeving benadrukt de herbevestiging van Duitse steun aan Oekraïne, economische druk op Rusland en het drone-incident op de luchthaven van Leipzig als overschrijding van een rode lijn. Het telefoongesprek tussen Sybiha en Wadephul na afloop en de framing van 'gezamenlijke standpunten' worden sterk benadrukt, wat het overleg presenteert als gecoördineerd met Kyiv. Verschillende Oekraïense media wijzen op Wadephuls uitspraak dat de toekomst van Oekraïne door Oekraïners zelf moet worden beslist, als onderstreping dat er niet zonder Oekraïne over Oekraïne wordt onderhandeld.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
In internationale, westers georiënteerde berichtgeving wordt het overleg vooral gepresenteerd als een Duits diplomatiek initiatief en de hervatting van een dialoog na een lange pauze, met nadruk op Wadephuls motivering dat hij de gesprekken met Rusland niet uitsluitend aan de Verenigde Staten wilde laten. Westerse media benadrukken de humanitaire motivatie van Wadephul, de zorgen van het Mondiale Zuiden over voedselzekerheid en een mogelijk staakt-het-vuren in de Zwarte Zee, evenals de mogelijkheid van vervolgbesprekingen op voorwaarde van Russische constructiviteit. De Estlandse kritiek van minister Margus Tsahkna, die de bijeenkomst 'een overwinning voor Moskou' noemde, figureert in deze berichtgeving als contrasterende Europese reactie en als signaal tegen de schijn van normalisering.
Waar de berichtgeving verschilt
Tussen de zijden van het overleg bestaat een duidelijk meningsverschil: Wadephul presenteerde het gesprek als een serieuze poging tot de-escalatie en het aankaarten van beëindiging van de oorlog, terwijl Lavrov het afdeed als niets nieuws vergeleken met eerder openbaar gemaakte standpunten, het neerzette als iets dat per telefoon had gekund en Wadephuls vermeende oproepen tot 'concessies aan het Oekraïense front' en een Zwarte Zee-regeling voor tanker- en vrachtverkeer in feite afwees. Daarnaast uitte de Estse minister Margus Tsahkna scherpe kritiek op het overleg als 'een overwinning voor Moskou' die de indruk van normalisering zou kunnen wekken, terwijl Wadephul en Sybiha het presenteerden als het krachtig overbrengen van gezamenlijke Oekraïens-Duitse standpunten en een waarschuwing tegen verdere escalatie.
Achtergrond
Het vorige overleg tussen de Duitse en Russische ministers van Buitenlandse Zaken vond plaats op 18 januari 2022 in Moskou, toen Annalena Baerbock aan het hoofd stond van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken, kort voor de full-scale invasie. Het overleg tussen Wadephul en Lavrov vond plaats tijdens de 81e Algemene Vergadering van de VN; de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio had op 23 september al met Lavrov in New York gesproken. Wadephul verwees ter rechtvaardiging naar contacten uit de Koude Oorlog en noemde adviezen van partners, onder meer uit het Mondiale Zuiden dat bezorgd is over voedselzekerheid, als context voor directe gesprekken met Rusland.