Polen en Roemenië weigeren Oekraïense graantransit via Europa uit te breiden
Polen en Roemenië hebben een verzoek van Oekraïne afgewezen om meer graan over hun grondgebied te transporteren nu de Zwarte-Zeehavens geblokkeerd zijn. De Oekraïense minister van Landbouwbeleid Taras Vysotsky reisde deze week naar Brussel om hulp te vragen bij zijn EU-tegenhangers, maar kreeg nul op het rekest. Volgens hem zijn de problemen 'heel, heel kritiek' en zouden tot 35 miljoen ton graan dit jaar in het land vast kunnen komen te zitten.
Hoofdpunten
- Polen en Roemenië weigerden het verzoek van Oekraïne om de graantransit via Europa uit te breiden, daarbij verwijzend naar de belangen van hun eigen boeren.
- Oekraïne vroeg om 1,1 miljard euro om de gestegen transportkosten te dekken.
- Volgens Vysotsky wordt minder dan de helft van de Oekraïense export momenteel per spoor, weg en rivier via Europa vervoerd.
- Als de blokkade aanhoudt, kunnen tot 35 miljoen ton graan dit jaar in Oekraïne vast komen te zitten, aldus Vysotsky.
- Als de situatie tot het voorjaar voortduurt, kan het Oekraïens bebouwde areaal volgend jaar met 35-40% krimpen, aldus Vysotsky.
- EU-landbouwcommissaris Christoph Hansen noemde de situatie een probleem vanwege de wereldwijde voedselzekerheid, maar deed geen concrete toezeggingen.
Waarom dit belangrijk is
Twee EU-buurlanden aan het front weigeren openlijk de overlandroutes op te schalen die centraal zijn komen te staan in het wegvallen van Oekraïense graanexport via de Zwarte Zee. De Oekraïense landbouwminister waarschuwde voor een 'heel, heel kritieke' situatie, waarbij tot 35 miljoen ton in het land klem kan komen te zitten en het areaal volgend jaar met 35-40% kan krimpen als het probleem aanhoudt. De weigeringen onderstrepen een groeiende spanning tussen Oekraïnes oorlogs- en exportnoodzaak en het politieke gewicht van boeren in buurlanden, wat het voor Brussel moeilijker maakt om een gecoördineerd antwoord te vinden.
Wat er is gebeurd
Oekraïne vroeg buurlanden om hulp bij het exporteren van graan via Europa, nu de Zwarte-Zeehavens al maandenlang geblokkeerd zijn door Russische aanvallen. De Oekraïense minister van Landbouwbeleid Taras Vysotsky reisde deze week naar Brussel om persoonlijk bij zijn EU-tegenhangers om hulp te vragen. Hij vroeg om toestemming om grotere volumes landbouwproducten via Europa te vervoeren, en om 1,1 miljard euro om de gestegen transportkosten te dekken.
Polen en Roemenië wezen het verzoek af. De Roemeense landbouwminister Barna Tanczos zei dat de belangen van de eigen boeren prioriteit blijven en stelde dat Roemenië 'het aantal treinen niet kan verdubbelen, de capaciteit van wegen, spoorwegen en havens niet kan verdubbelen'. Het Poolse ministerie van Infrastructuur, via woordvoerster Anna Szumanska, verklaarde geen plannen te hebben om de doorvoer van Oekraïense landbouwproducten te verhogen.
Vysotsky waarschuwde dat minder dan de helft van de Oekraïense export momenteel via Europese spoor-, weg- en rivierroutes wordt vervoerd. Volgens hem kan het geoogste graan en de oliezaden niet worden verkocht, waardoor ze zich in het land opstapelen en boeren de middelen missen om wintergewassen te zaaien. Als de blokkade voortduurt, kunnen tot 35 miljoen ton dit jaar in Oekraïne vast komen te zitten, en kan het bebouwde areaal volgend jaar met 35-40% krimpen. EU-landbouwcommissaris Christoph Hansen erkende de situatie als een zaak van wereldwijde voedselzekerheid, maar deed geen concrete toezeggingen.
Achtergrond
Rusland stapte in juli 2023 uit het Zwarte-Zeegraanakkoord van 2022, waarna Oekraïens graan vooral per spoor, weg en rivier via buurlanden moest worden vervoerd. Polen, Slowakije en Hongarije hadden eerder de import van Oekraïens graan verboden. Roemenië en Oekraïne tekenden vorige maand een memorandum over vereenvoudiging van de grensovergang en versterking van de spoorverbindingen. Op 1 oktober meldde Bloomberg dat Turkije en de VN nieuwe gesprekken tussen Oekraï en Rusland over een staakt-het-vuren in de Zwarte Zee hebben georganiseerd; Estland legde een verbod op op de doorvoer van Russisch en Belarusisch graan en Letland voerde grenscontroles op graan in. Oekraïne had de EU eerder al om 220 miljoen euro extra gevraagd om boeren te compenseren voor verliezen door Russische aanvallen op de havens van Odessa.