Trump-regelt-Russisch-diesel-station in telefoongesprek met Poetin, valt Zelensky aan
Op 9 oktober had de Amerikaanse president Donald Trump een telefoongesprek met de Russische leider Vladimir Poetin, waarin zij overeenkwamen dat 300.000 tot 3 miljoen ton Russische diesel naar de Amerikaanse en wereldmarkten zou gaan. Trump viel de Oekraïense president Volodymyr Zelensky kort daarna aan en zei dat het tijd was voor Oekraïne om een nieuwe president te kiezen. De gesprekken tussen de VS, Oekraïne, Europese landen en de NAVO in Miami werden voortijdig afgebroken.
Hoofdpunten
- 9 oktober: Trump en Poetin bereikten tijdens een telefoongesprek overeenstemming over levering van 300.000 tot 3 miljoen ton Russische diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkt.
- Trump verklaarde dat het "tijd is voor Oekraïne om een nieuwe president te kiezen" en beschuldigde Zelensky ervan de oorlog te kunnen beëindigen maar dat niet te willen.
- Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde een algemene vergunning uit die transacties rond Russische dieselolie toestaat tot 7 april 2027.
- Poetin gebruikte het telefoongesprek om Oekraïne de schuld te geven van het uitblijven van vredesonderhandelingen en benadrukte dat de oorlogsdoelen van Rusland ongewijzigd blijven.
- De gesprekken tussen vertegenwoordigers van de VS, Oekraïne, Europese landen en de NAVO in Miami over deëscalatie werden voortijdig beëindigd.
- Republikeins congreslid Brian Fitzpatrick kondigde op 10 oktober de "Ronald Reagan Peace Through Strength Act" aan om aankopen van Russische olie te blokkeren.
- Zelensky noemde het besluit "absoluut verschrikkelijk" en een "verjaardagscadeau voor Poetin" dat de agressor extra miljarden oplevert voor de voortzetting van de oorlog.
Waarom dit belangrijk is
De overeenkomst versoepelt de Amerikaanse beperkingen op Russische energie en wordt door critici omschreven als financiering van de Russische oorlogsmachine, terwijl het de Oekraïense hefboom aan de onderhandelingstafel ondermijnt. Trumps oproep aan Oekraïne om een nieuwe president te kiezen, daagt direct de legitimiteit van president Zelensky uit. Tegelijkertijd gebruikte Poetin hetzelfde gesprek om Oekraïne de schuld te geven van het uitblijven van vooruitgang en om de maximalistische oorlogsdoelen van Rusland te herbevestigen, wat in strijd is met Trumps voorstelling van zaken dat Poetin een deal zou willen. De Miami-onderhandelingen tussen de VS, Oekraïne, Europese landen en de NAVO werden voortijdig afgebroken, wat vragen oproept over de toekomst van het onderhandelingsspoor. Een tweepartijenwet in het Amerikaanse Congres is aangekondigd om Russische olieaankopen te blokkeren, wat wijst op binnenlandse weerstand tegen de overeenkomst.
Wat er is gebeurd
Op 9 oktober had de Amerikaanse president Donald Trump een telefoongesprek met de Russische leider Vladimir Poetin. Tijdens dit gesprek kwamen zij overeen dat 300.000 tot 3 miljoen ton Russische dieselolie zou worden geleverd aan de Amerikaanse en wereldmarkten. Trump noemde het gesprek "buitengewoon succesvol". Het Kremlin lichtte een exportverbod op diesel, dat in juli 2026 was ingesteld na intensieve Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen, eerder dan gepland op. Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde via OFAC een algemene vergunning uit die transacties rond de verkoop, levering, lossing en import van dieselolie van Russische oorsprong toestaat tot 7 april 2027. Na het gesprek viel Trump de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan en verklaarde dat het "tijd is voor Oekraïne om een nieuwe president te kiezen". Trump beschuldigde Zelensky ervan de oorlog te kunnen beëindigen maar dat niet te willen, en suggereerde dat Zelensky twee jaar geleden een veel gunstiger deal had kunnen sluiten. Trump prees Poetin ook voor het leveren van grote hoeveelheden olie tegen lage prijzen. Poetin gebruikte het gesprek om Oekraïne de schuld te geven van het uitblijven van vredesonderhandelingen en beweerde, volgens zijn assistent Joeri Oesjakov, dat vermeende Oekraïense langeafstandsaanvallen op Russieke verkiezingsinfrastructuur tijdens de September-statsdoemaverkiezingen "de mogelijkheid om onmiddellijk vredesonderhandelingen te hervatten hebben ontwricht". Poetin benadrukte dat de positie van Rusland over het bereiken van "alle doelen en doelstellingen van de oorlog" — wat effectief neerkomt op de volledige capitulatie van Oekraïne — ongewijzigd blijft. Zelensky bekritiseerde het besluit van de VS scherp als "absoluut verschrikkelijk", een "verjaardagscadeau voor Poetin" en een voor de hand liggende zwakte die Rusland in de kaart speelt. Hij merkte op dat Trump de deal met Poetin had gesloten terwijl de onderhandelingen tussen Oekraïne en de VS in Miami plaatsvonden, en zei dat de Oekraïense onderhandelingsdelegatie als "scherm" werd gebruikt. De Miami-onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van de VS, Oekraïne, Europese landen en de NAVO werden voortijdig beëindigd. Op 10 oktober kondigde Republikeins congreslid Brian Fitzpatrick, medevoorzitter van de Ukraine Caucus in het Huis van Afgevaardigden, aan dat hij de "Ronald Reagan Peace Through Strength Act" zou indienen om aankopen van Russische olie te blokkeren, via de discharge-procedure. Republikeins congreslid Don Bacon uit Nebraska stemde ermee in om co-sponsor te worden; een Democratische co-sponsor was op het moment van rapporteren nog niet bekend.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen benadrukken dat Poetin het telefoongesprek gebruikte om Oekraïne valselijk de schuld te geven van het ontsporen van vredesonderhandelingen met ongefundeerde beweringen over aanvallen op Russische verkiezingsinfrastructuur, waarbij zij verwijzen naar een analyse van het Institute for the Study of War (ISW) dat er geen bewijs is voor die beweringen. De berichtgeving legt sterk de nadruk op Zelenskiy's scherpe kritiek op de dieselovereenkomst als een "verjaardagscadeau voor Poetin" en een "voor de hand liggende zwakte" die verdere terreur tegen Oekraïense steden zal financieren. Het Oekraïense perspectief plaatst de voortijdige beëindiging van de Miami-onderhandelingen op de voorgrond, samen met de opvatting dat de Oekraïense onderhandelingsdelegatie als "scherm" voor de deal tussen de VS en Rusland werd gebruikt. De bronnen belichten de verklaring van Oekraïens minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha dat de keuze van Oekraïenes leider bij het Oekraïense volk ligt, en framen Trumps oproep tot een nieuwe president als inmenging in de Oekraïense soevereiniteit. De berichtgeving versterkt de kritiek van Keith Kellogg en Boris Johnson en presenteert hen als Oekraïne-steuners die de deal als verzoening met Poetin zien.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Internationale stemmen die in de bronnen worden aangehaald — onder wie voormalig VS-speciaal gezant Keith Kellogg, voormalig Brits premier Boris Johnson, de premiers van Estland en Finland, het hoofd van het Europese buitenlands beleid Kaja Kallas en een redactioneel commentaar van The Telegraph — omschrijven de dieselovereenkomst als een vergissing of verzoening die de oorlog van Poetin financieert in plaats van beëindigt. Verschillende bronnen wijzen op een Russische aanval op Zaporizhzjia uren na de aankondiging van de deal, met stijgende slachtoffers, om te betogen dat Russische toenaderingen verdere aanvallen uitlokken in plaats van vrede. De berichtgeving presenteert de steun van Elon Musk op sociale media voor Trumps oproep aan Oekraïne om een nieuwe leider te krijgen als een opvallende interventie, naast de opmerking van Laura Loomer dat Oekraïense verkiezingen pas na het einde van de oorlog mogelijk zijn. De berichtgeving wijst op tweepartijdig verzet in het Amerikaanse Congres, inclusief de aankondiging van een wetsvoorstel om de aankoop van Russische olie te blokkeren, en citeert het als een tegenstelling met bestaande sanctiewetgeving die door het Congres was aangenomen. Trumps voorstelling van zaken dat Poetin een deal wil en Zelensky niet, wordt gepresenteerd naast Trumps loftuitingen over goedkope Russische olie, wat een gedocumenteerde spanning creëert met de eigen verklaring van het Kremlin dat Poetin vredesonderhandelingen verwierp.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen verschillen over de vraag of Poetin bereid is tot een deal: Trump beweerde publiekelijk dat Poetin "heel graag" een akkoord wil om de oorlog te beëindigen en prees de goedkope Russische olieleveringen, terwijl Poetin's assistent Joeri Oesjakov verklaarde dat Poetin vredesonderhandelingen verwierp en benadrukte dat Rusland zal doorvechten tot het al zijn doelen heeft bereikt. De bronnen verschillen ook over de framing van de oorsprong van de dieseldeal: sommige bronnen framen deze als een toegeving van Trump aan Rusland die verband houdt met Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen, terwijl andere de wereld doorbloeding van brandstof en de Chinese exportbeperkingen als de belangrijkste drijfveer aanwijzen die Washington naar het Kremlin duwde.
Achtergrond
De wereldwijde benzine- en dieselprijzen begonnen scherp te stijgen in februari van dit jaar, na de start van de Amerikaans-Israëlische militaire operatie in Iran, die volgens analisten verband hield met de sluiting van de Straat van Hormuz door Iran als reactie op Amerikaanse aanvallen en sancties op Iraanse en Russische olie. China heeft sinds maart 2026, sinds het begin van de oorlog met Iran, een strikt maandelijks quota-systeem voor de export van diesel, benzine en vliegtuigbrandstof. Chinese commerciële dieselvoorraden daalden 20 miljoen vaten onder een kritieke drempel en benzinevoorraden daalden 9 miljoen vaten, volgens gegevens van Kpler en Sparta Commodities. Europese diesel-futures stegen boven $1.500 per ton, en de VS zag recordbrandstofprijzen, wat Trump ertoe bracht zelfs een verbod op Amerikaanse brandstofexport te overwegen. G7-landen kwamen overeen om 100 miljoen vaten uit noodreserves vrij te geven. Het Russische exportverbod op diesel, ingesteld in juli 2026 te midden van intensievere Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen, werd door het Kremlin eerder dan gepland opgeheven op 9 oktober 2026.