Trump eist nieuw hoofd in Kyiv: "Het is tijd dat Oekraïne een nieuwe president krijgt"
De Amerikaanse president Donald Trump heeft op 10 oktober journalisten verteld dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president kiest die een deal kan sluiten om de oorlog met Rusland te beëindigen. De uitspraak volgde op zijn aankondiging van een deal met Moskou om Russische diesel naar de VS en wereldmarkten te leveren, en kreeg direct weerwoord van minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha.
Hoofdpunten
- Op 10 oktober zei Trump tegen journalisten dat Oekraïne een nieuwe president moet krijgen die de oorlog met Rusland kan beëindigen.
- Trump beschuldigde Zelensky ervan de oorlog "vele, vele malen" hebben kunnen beëindigen maar dat "om een of andere reden nooit" te doen.
- Trump kritiseerde Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen als oorzaak van wereldwijde dieselproblemen en schade voor Amerikaanse boeren.
- De dag ervoor, op 9 oktober, kondigde Trump per telefoon met Poetin aan dat Rusland meer dan 300.000 ton diesel aan de VS levert, oplopend tot ruim 4,8 miljoen ton in totaal; het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf een licentie af tot 7 april 2027.
- Zelensky noemde het dieselakkoord een "verjaardagscadeau voor Poetin" en zei dat de Oekraïense onderhandelaars in Miami werden "gebruikt als een scherm".
- Minister Andri Sybiha reageerde dat Zelensky de steun heeft van het Oekraïense volk en dat alleen het volk over zijn leider beslist.
- In de nacht van 9 op 10 oktober doodden Russische aanvallen op Zaporizja minstens 20 mensen, onder wie drie kinderen; minstens 18 raakten gewond.
Waarom dit belangrijk is
De oproep van een zittende Amerikaanse president aan een door oorlog geteisterde en door Washington gesteunde bondgenoot om van leider te wisselen, is een ongekende publieke breuk. De uitspraak viel samen met een Amerikaans-Russisch dieselakkoord dat de pas aangescherpte sancties tegen Moskou ondermijnt, en midden in de onderhandelingen in Miami tussen Oekraïense, Europese en Amerikaanse gezanten over een einde aan de oorlog.
Wat er is gebeurd
Op 10 oktober zei de Amerikaanse president Donald Trump tegen journalisten dat het "tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt die een deal kan maken om de oorlog te beëindigen". Trump viel Zelensky persoonlijk aan en stelde dat die "vele, vele malen" de oorlog had kunnen beëindigen maar dat "om een of andere reden nooit" deed. Hij voegde eraan toe dat de VS Zelensky had laten weten dat hij "kon doen wat hij wilde met Rusland, maar de raffinaderijen niet moest raken" omdat dat een "wereldprobleem" zou veroorzaken. Trump herhaalde dat de oorlog was begonnen door "onbekwaamheid" en dat hij niet was uitgebroken als hij in 2022 president was geweest. Een dag eerder had Trump in een telefoongesprek met Vladimir Poetin een akkoord aangekondigd over de levering van meer dan 300.000 ton Russische diesel op korte termijn, oplopend tot 500.000 ton in november, vervolgens een miljoen ton, en mogelijk nog eens drie miljoen ton extra — in totaal meer dan 4,8 miljoen ton. Het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf daarna een tijdelijke algemene licentie af die de verkoop, levering en invoer van Russische diesel tot 7 april 2027 toestaat. Zelensky schreef op de avond van 9 oktober dat dit een zwak besluit was en een "verjaardagscadeau voor Poetin", en dat de Oekraïense onderhandelaars in Miami werden gebruikt als "scherm". De Oekraïense delegatie in Miami en de Europese partners werden pas na de publieke aankondiging door de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner op de hoogte gebracht; de onderhandelingen werden voortijdig afgebroken. In de nacht van 9 op 10 oktober sloegen Russische bommen in Zaporizja toe, waarbij minstens 20 mensen omkwamen, onder wie drie kinderen, en 18 gewonden vielen.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media plaatsen het antwoord van minister Andri Sybiha centraal: Zelensky heeft de steun van het Oekraïense volk en alleen het volk beslist over zijn leider. Ze benadrukken scherp de kritiek van Zelensky op het dieselakkoord als "verjaardagscadeau voor Poetin" en de beschuldiging dat de Oekraïense onderhandelaars als "scherm" werden gebruikt. Veel aandacht gaat uit naar het diplomatieke gevolg: het voortijdig einde van de Miami-gesprekken, het feit dat de Oekraïense delegatie naar huis terugkeerde, en het gevoel dat Kyiv door het akkoord werd verrast. Volgens Oekraïense functionarissen was de Amerikaanse dreiging om inlichtingendeling stop te zetten als Oekraïne de aanvallen op Russische raffinaderijen niet staakt, een verlammende factor in de onderhandelingen.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Internationale media openen met Trumps eigen woorden — de kop dat "het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt" — en framen de uitspraak als een directe aanval op Zelensky. Veel niet-Oekraïense berichtgeving zet het dieselakkoord en de rol van Rusland centraal, vaak met de verklaring van Poetins assistent Joeri Oesjakov dat Poetin in het gesprek met Trump de mogelijkheid van vredesbesprekingen afwees. Internationale stukken citeren daarnaast EU-buitenlandchef Kaja Kallas, die Zelenskys kritiek herhaalt en verwijst naar EU-plannen voor een nieuw, groot sanctiepakket tegen Rusland.
Waar de berichtgeving verschilt
Bronnen verschillen over de precieze locatie waar Trump zijn oproep voor een wisseling van leiderschap deed: volgens hromadske en de South China Morning Post was dat bij het vliegveld in de Amerikaanse staat Maryland, volgens andere Oekraïense media sprak hij journalisten bij het Witte Huis. Verder geeft Trump op dat Rusland 30% van Oekraïens grondgebied bezet houdt, terwijl ZN.UA, LIGA.net en NV rapporteren dat dit aandeel begin oktober 2026 rond 19% lag, inclusief de Krim en delen van de Donbas. Trumps duiding van de oorlog als gevolg van "onbekwaamheid" staat tenslotte haaks op de framing in Oekraïense en EU-bronnen, die de oorlog als onuitgelokte Russische agressie presenteren.
Achtergrond
De uitspraak van Trump komt één dag nadat hij op 9 oktober een telefoongesprek met Vladimir Poetin en een akkoord over Russische dieselleveranties aan de VS en de wereldmarkt had aangekondigd. Het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf daarop een licentie af die Russische dieselimport tot 7 april 2027 toestaat, en het Kremlin haalde voortijdig een eigen dieselexportverbod weg dat in juli 2026 was ingesteld na intensievere Oekraïense aanvallen op olieraffinaderijen. Tegelijkertijd onderhandelden Oekraïense, Europese en Amerikaanse delegaties in Miami, onder meer met Steve Witkoff en Jared Kushner, over een mogelijke energie-staakt-het-vuren en een breder einde aan de oorlog; die gesprekken werden na de bekendmaking van het dieselakkoord voortijdig afgebroken. Oekraïne verdedigt zich sinds de Russische invasie van februari 2022; onder de geldende martial law zijn presidentsverkiezingen verboden. Trumps druk op een nieuwe Oekraïense president past in zijn al langer uitgesproken wens dat de oorlog wordt beëindigd en in de binnenlandse druk om de hoge Amerikaanse dieselprijzen te beteugelen, die zijn gestegen sinds het begin van een Amerikaans-Israëlische militaire operatie tegen Iran in februari.