Trump belt Poetin, kondigt deal over Russische diesel aan; Zelensky hekelt 'verjaardagscadeau aan Poetin'
De Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin hebben op 9 oktober een telefonisch gesprek gevoerd, waarin Poetin hervatting van vredesbesprekingen afwees en volhield dat Rusland de gevechtvaardiging voortzet tot Oekraïne capituleert. Tegelijkertijd kondigde Trump een akkoord aan voor de levering van meer dan 4,8 miljoen ton Russische diesel aan de Verenigde Staten en de wereldmarkt. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bestempelde de deal als opheffing van sancties en een 'verjaardagscadeau aan Poetin', en beschuldigde Washington de parallelle gesprek in Miami met een Oekraïense delegatie als dekmantel te hebben gebruikt.
Hoofdpunten
- Op 9 oktober bevestigde het Kremlin een telefonisch gesprek tussen Poetin en Trump, dat Trump eerder die avond zelf aankondigde als 'uiterst productief'.
- Poetin wees volgens Kremlin aide Yuri Oesjkov hervatting van vredesonderhandelingen categorisch af en zei dat Rusland de oorlog voortzet tot Oekraïne capituleert.
- Tijdens het gesprek feliciteerde Trump Poetin met diens verjaardag; de twee bespraken een mogelijke toekomstige ontmoeting aan de zijlijn van de APEC-top.
- Trump kondigde een akkoord aan voor levering van in totaal meer dan 4,8 miljoen ton Russische diesel: 300.000 ton onmiddellijk, 500.000 ton in november, daarna 1 miljoen ton en vervolgens 3 miljoen ton.
- Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde op instructie van Trump een tijdelijke algemene vergunning uit die import van Russische diesel tot 7 april 2027 toestaat.
- In Miami voerden Oekraïense en Mexicaanse onderhandelaars, in aanwezigheid van diplomaten uit Duitsland, Frankrijk, het VK, de EU en de NAVO, acht uur lang gesprekken; de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner informeerden de Oekraïners over Trumps aanstaande belletje met Poetin.
- Zelensky noemde de opheffing van de sancties 'absoluut verschrikkelijk', 'onrechtvaardig' en 'een verjaardagscadeau aan Poetin' dat de agressor miljarden extra oplevert om de oorlog voort te zetten.
- Zelensky zei de Oekraïense delegatie als 'facade' te zijn gebruikt en vergeleek de deal met de top van Anchorage tussen Trump en Poetin door, door haar 'Alaska-2' te noemen.
Waarom dit belangrijk is
De combinatie van een sanctieverlichting op Russische energie en de felicitaties aan Poetin, in dezelfde telefoongesprek waarin Poetin vredesbesprekingen afwees, ondermijnt de Amerikaanse drukmiddelen waarop de vredesinspanning tot nu toe leunde. De aangekondigde volumes zijn groot genoeg om de Russische oorlogsfinanciering materieel te beïnvloeden en de mondiale energiemarkten te raken. De scherpe reactie van Zelensky maakt duidelijk dat de relatie tussen Kyiv en Washington onder zware druk komt te staan, terwijl de parallelle onderhandelingen in Miami door de Oekraïense zijde als misleidend worden bestempeld.
Wat er is gebeurd
Op de avond van 9 oktober kondigde de Amerikaanse president Donald Trump via Truth Social een telefonisch gesprek met de Russische president Vladimir Poetin aan, dat hij 'uiterst productief' noemde. Het Kremlin bevestigde het gesprek. Volgens Yuri Oesjkov, assistent van Poetin, feliciteerde Trump Poetin met diens verjaardag, bedankte Poetin Trump voor diens aandacht voor de dialoog met Moskou, wees Poetin hervatting van vredesbesprekingen categorisch af en stelde hij dat Rusland de gevechtvaardiging voortzet tot Oekraïne capituleert. Poetin beschuldigde Oekraïne er volgens Oesjkov van de Russische verkiezingen te willen verstoren en zei dat de Oekraïense weerstand 'geen perspectief' heeft terwijl Russische troepen 'het initiatief volledig in handen hebben en oprukken'. De twee bespraken een mogelijke toekomstige ontmoeting aan de zijlijn van de APEC-top, als beiden daaraan deelnemen. Trump kondigde in hetzelfde bericht een akkoord aan over levering van Russische diesel aan de Verenigde Staten en de wereldmarkt: 300.000 ton onmiddellijk, 500.000 ton in november, daarna 1 miljoen ton afhankelijk van de Russische raffinagecapaciteit en ten slotte 3 miljoen ton 'op korte termijn', volgens Washington samen meer dan 4,8 miljoen ton. Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde op Trumps instructie een tijdelijke algemene vergunning uit, geldig tot 7 april 2027, die de verkoop, levering, lossing en import van Russische diesel toestaat. In Miami voerden een Oekraïense delegatie — bestaande uit David Arakhamia (fractieleider van 'Diener van het Volk'), Roestem Oemerov (hoofd van de Buitenlandse Inlichtingendienst), Kyrylo Boedanov (hoofd van het Kabinet van de President) en Serhiy Kyslytsia (eerste plaatsvervangend hoofd van het Kabinet van de President) — en Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, in aanwezigheid van senior diplomaten uit Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de EU en de NAVO, gedurende acht uur gesprekken over nieuwe Amerikaanse voorstellen om de oorlog te beëindigen. De Amerikaanse kant informeerde de Oekraïners over Trumps aanstaande belletje met Poetin en de op handen zijnde opheffing van de sancties op Russische diesel. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bekritiseerde het besluit scherp en noemde het opheffen van de sancties 'absoluut verschrikkelijk', 'onrechtvaardig', 'oneerlijk' en een 'verjaardagscadeau aan Poetin' dat de agressor miljarden extra oplevert om de oorlog voort te zetten. Hij beschuldigde de Verenigde Staten de Oekraïense onderhandelaars als 'facade' te hebben gebruikt en vergeleek de deal met de eerdere top van Anchorage tussen Trump en Poetin, door haar 'Alaska-2' te noemen. Zelensky zei wel bereid te zijn de sancties op Russische energie te versoepelen als dat onderdeel zou zijn van een akkoord om aanvallen op energie-installaties in zowel Oekraïne als Rusland gedurende de winter te stoppen.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen (Українська правда, hromadske, Європейська правда, НВ) plaatsen Zelensky's scherpe persoonlijke kritiek op Trump centraal en framen de dieseldeal als opheffing van sancties, verjaardagscadeau aan Poetin en een stap die achter de rug van de Oekraïense onderhandelaars in Miami werd gezet. Zij benadrukken het tijdstip en de geheimzinnigheid van Trumps aankondiging, het ontbreken van enige aanwijzing tijdens de gesprekken in Miami dat een sanctieverlichting voor Rusland aanstaande was, en Zelensky's beschuldiging dat de Oekraïense delegatie als dekmantel werd gebruikt. Verschillende Oekraïense stukken wijzen erop dat de aangekondigde volumes — 'miljoenen tonnen' — de Russische oorlogsinspanning direct financieren en de drukmiddelen die de Verenigde Staten tot nu toe hadden opgebouwd, ondermijnen.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
Internationale berichtgeving (APA, Axios en de Franstalige verslaggeving) framet de overeenkomst primair als een grote dieseldeal gericht op het verlagen van de Amerikaanse brandstofprijzen vóór de tussentijdse verkiezingen van 3 november, waarbij Washington de deal als 'major deal' viert. Deze berichtgeving belicht Trumps eigen motivering — toegeschreven aan een Amerikaanse functionaris — namelijk dat hij de dieseldeal doorvoerde omdat Zelensky herhaaldelijk weigerde eenzijdig de aanvallen op Russische olieraffinaderijen te staken na herhaalde Amerikaanse verzoeken, en omdat Trump die aanvallen niet als gelijkwaardig beschouwde aan Russische aanvallen op het Oekraïense energiesysteem. Tegelijkertijd geeft de internationale verslaggeving de lezing van het Kremlin weer, namelijk dat Poetin het gesprek aangreep om hervatting van vredesbesprekingen af te wijzen en Ruslands maximalistische oorlogsdoelen te herhalen, waardoor het gesprek zowel een commercieel als een strategisch tegenvallstpunt voor het vredesproces vormt.
Waar de berichtgeving verschilt
De bronnen zijn het oneens over het volume van de dieselleveringen: een Oekraïenstalig artikel spreekt van 'miljoenen tonnen', een ander van 'honderdduizenden tonnen', terwijl Axios en Amerikaanse functionarissen specifiek gefaseerde leveringen noemen die samen meer dan 4,8 miljoen ton bedragen (300.000 onmiddellijk, 500.000 in november, 1 miljoen afhankelijk van de Russische raffinagecapaciteit, daarna 3 miljoen op korte termijn). Verder meldde een Oekraïense functionaris aan Axios dat de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner hadden gedreigd Oekraïne af te snijden van Amerikaanse inlichtingen als de aanvallen op Russische olieraffinaderijen zouden doorgaan; een Amerikaanse functionaris ontkende dat dergelijke dreigementen waren geuit en zei dat de VS een betrouwbare partner zijn die munitie en inlichtingen levert. Ten slotte plaatste een Amerikaanse functionaris, gecannameerd door Axios, Trumps standpunt dat aanvallen op Russische raffinaderijen niet gelijkstaan aan Russische aanvallen op het Oekraïense energiesysteem; Zelensky hield publiekelijk vol dat beide wel gelijk behandeld moeten worden en bood een voorwaardelijke wederzijdse stop aan.
Achtergrond
Het telefoongesprek en de dieselaankondiging vonden plaats op 9 oktober, terwijl Oekraïense en Amerikaanse delegaties, in aanwezigheid van Europese diplomaten, in Miami bijeen waren om manieren te zoeken om de oorlog te beëindigen. Trump had Zelensky eerder onder druk gezet om de aanvallen op Russische olieraffinaderijen te staken; Zelensky bood een voorwaardelijke stop aan, gekoppeld aan een Russische stop op aanvallen op Oekraïense energievoorzieningen. Volgens berichtgeving van Axios hing Trumps besluit over de dieseldeal samen met Oekraïnes weigering om die aanvallen op raffinaderijen eenzijdig te staken. Trump deed de aankondiging op Truth Social weken vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november. Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde een tijdelijke algemene vergunning uit die import van Russische diesel toestaat, geldig tot 7 april 2027.