Eerste vervolging in Oekraïne onder nieuwe wet tegen fraude-belcentra: drie arrestaties in Stryi
De Oekraïense cyberpolitie en de SBU hebben in de stad Stryi, in de oblast Lviv, een frauduleus belcentrum opgerold dat burgers via datingsites benaderde. De drie verdachten zouden met stemveranderingssoftware en verborgen malware online-bankrekeningen hebben geplunderd en de buit via cryptocurrency hebben witgewassen. Het is de eerste keer dat de nieuwe strafrechtelijke artikel 255-4, dat in september 2026 van kracht werd, wordt gebruikt.
Hoofdpunten
- Drie mannen uit Stryi (twee 23-jarigen en een 21-jarige) werden aangehouden en op de hoogte gesteld van de verdenkingen.
- De bende gebruikte valse vrouwelijke profielen op datingsites, software die mannenstemmen in vrouwenstemmen omzette, en foto's met verborgen RAT-malware om tweefactorauthenticatie van online bankieren te omzeilen.
- Bij negen huiszoekingen werden computerbeslagen, bankkaarten, tientallen smartphones en simkaarten, een cryptowallet en contant geld in beslag genomen.
- In totaal is ruim 1,2 miljoen hryvnja aan contanten en buitenlandse valuta ter waarde van meer dan 800.000 hryvnja in beslag genomen.
- De verdachten worden vervolgd op grond van artikel 255-4 (leiding), artikel 190 (fraude) en artikel 361 (ongeautoriseerde interferentie met IT-systemen) van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht, waarop straffen tot 15 jaar cel staan.
- Volgens het onderzoek zijn minstens 50 Oekraïense en 30 buitenlandse burgers (in Polen, Duitsland en Georgië) slachtoffer geworden.
Waarom dit belangrijk is
De zaak is de eerste toepassing van een nieuwe strafrechtelijke in Oekraïne, die in september 2026 van kracht werd en specifiek het runnen van frauduleuze belcentra strafbaar stelt. De bende richtte zich zowel op Oekraïense burgers als op inwoners van EU-landen, wat het grensoverschrijdende karakter van dit type netwerken onderstreept. Met de arrestaties in 2026 zou de SBU volgens eigen opgave in de periode juli tot en met september al 60 van dit soort belcentra hebben opgerold.
Wat er is gebeurd
Op 14 oktober maakten de Oekraïense cyberpolitie en de SBU bekend een georganiseerde groep te hebben opgerold die opereerden vanuit de stad Stryi in de oblast Lviv. De groep bestond uit twee 23-jarige mannen uit de stad die een 21-jarige kennis hadden ingeschakeld. Via datingsites en contactsites maakten de verdachten neppe vrouwelijke profielen aan, bouwden een vertrouwensband op met slachtoffers en gebruikten software die hun stem in realtime omzette van man naar vrouw. Eenmaal het vertrouwen opgebouwd, stuurden ze foto's met een verborgen remote administration tool (RAT) waarmee ze de controle over het toestap van het slachtoffer overnamen, toegang kregen tot vertrouwelijke gegevens en tweefactorauthenticatie van online bankieren konden omzeilen om geld over te schrijven. Wanneer slachtoffers meldden dat de "foto" niet opende, werden ze overgehaald om schermdeling in te schakelen en bepaalde instellingen uit te voeren, waarbij wachtwoorden en andere vertrouwelijke gegevens werden vastgelegd. De gestolen gelden werden omgecontroleerd in cryptocurrency en via een illegale wisselbalie contant gemaakt; 15 procent ging naar de directe uitvoerders als "loon" en 85 procent naar de organisatoren. Bij negen huiszoekingen werden computeruitrusting, bankkaarten, tientallen smartphones en simkaarten, een cryptowallet, kladnotities, ruim 1,2 miljoen hryvnja aan contanten en buitenlandse valuta (onder meer Amerikaanse en Canadese dollars, Poolse zloty's, Zwitserse franken, euro's en Tsjechische kronen) ter waarde van meer dan 800.000 hryvnja in beslag genomen. De drie verdachten zijn aangehouden en op de hoogte gesteld van verdenkingen op grond van artikel 255-4, artikel 190 en artikel 361 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht, waarop straffen tot 15 jaar cel staan. Een rechtbank koos voorlopige hechtenis met recht op borgsom van 998.400 hryvnja per persoon.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De Oekraïense berichtgeving in eromheen benadrukt dat dit de eerste vervolging in Oekraïne is op grond van het nieuwe artikel 255-4 van het Wetboek van Strafrecht, dat specifiek het runnen van frauduleuze belcentra strafbaar stelt en in september 2026 van kracht werd. De binnenlandse media schenken veel aandacht aan de werkwijze van de bende (neppe vrouwenprofielen, stemveranderingssoftware, met RAT verborgen foto's, schermdelingstrucs) en aan de in beslag genomen goederen, en presenteren de zaak als voorbeeld van de slagkracht van de SBU, de Nationale Politie en de regionale justitie tegen een erkende cyberfraudedreiging.
Waar de berichtgeving verschilt
Volgens één bron ondertekende president Volodymyr Zelensky de wet over strafrechtelijke aansprakelijkheid voor frauduleuze belcentra op 16 september; volgens een andere bron gebeurde dat op 17 september.
Achtergrond
Het nieuwe artikel 255-4 van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht, dat in September 2026 van kracht werd nadat president Volodymyr Zelensky het had ondertekend, voerde een gerichte strafbaarstelling in voor het runnen van frauduleuze belcentra. Eerdere berichtgeving richtte zich op datingfraude waarbij stemveranderingssoftware en remote administration tools (RAT's) werden gebruikt om tweefactorauthenticatie te omzeilen en online-bankrekeningen leeg te halen.