Zelensky zegt nog geen gesprekken te voeren over opvolger als procureur-generaal

Waarom dit belangrijk is

De functie van procureur-generaal is sinds half september vacant op permanent niveau, terwijl de president openlijk aangeeft nog geen selectieproces te zijn begonnen. De vacature ontstond midden in het NABU/SAP-onderzoek 'Carthago' naar vermeende steekpenningenpraktijken binnen het parket van de procureur-generaal in verband met frauduleuze callcentra. Het vertrek van Kravchenko, zijn onverwachte vertrek uit Oekraïne tijdens een vermeende PACE-zakenreis en zijn betwiste verdenking tegen NABU-directeur Semen Kryvonos roepen vragen op over verantwoordelijkheid en rechtsstatelijkheid binnen het vorige leiderschap van het parket.

Wat er is gebeurd

Tijdens een online communicatie met journalisten op vrijdag 25 september 2025 via een WhatsApp-chat met het kantoor van de president, verklaarde Volodymyr Zelensky dat hij nog geen ontmoetingen of gesprekken had gevoerd over kandidaten voor het ambt van procureur-generaal. De president werd gevraagd of hij de waarnemend procureur-generaal Anton Kovalsky voordraagt voor de permanente benoeming. Zelensky antwoordde ontkennend en noemde Kovalsky de huidige waarnemend procureur-generaal.

Kovalsky, die op 1 juli 2025 was benoemd tot hoofd van het parket van de oblast Chmelnytsky, is op 17 september 2025 bij decreet van de president aangesteld als waarnemend procureur-generaal. Dat gebeurde twee dagen nadat Zelensky Kravchenko op 15 september formeel uit het ambt onthief, nadat de Verchovna Rada eerder goedkeuring had verleend voor het ontslag. Eén bron vermeldt 317 stemmen in de Rada.

De opvolging vloeide voort uit de 'Carthago'-operatie van NABU en SAP, die op 4 (of volgens sommige bronnen 5) september 2025 een criminele organisatie binnen het parket van de procureur-generaal blootlegde die systematisch steekpenningen zou hebben ontvangen van frauduleuze callcentra. Tegen die achtergrond diende Kravchenko op de avond van 7 september 2025 zijn ontslagbrief in. Op 14 september beweerde Kravchenko een verdenking te hebben ondertekend tegen NABU-directeur Semen Kryvonos en tegen een persoon dicht bij SAP-hoofd Oleksandr Klymenko; het parket van de procureur-generaal ontkende die informatie diezelfde avond en liet de bijbehorende ERDR-registraties verwijderen. Bronnen binnen de rechtshandhaving, aangehaald door Ukrainska Pravda, meldden dat Kravchenko in de nacht van 14 september Oekraïne per auto verliet. Hij voerde aan op een vijfdaagse zakenreis naar Parijs te zijn voor PACE-hoorzittingen over Oekraïense kinderen, hoewel zijn naam niet op de deelnemerslijst van die hoorzitting stond. Na afloop van de zakenreis op 18 september keerde Kravchenko niet terug naar het werk. Kovalsky ondertekende later een bevel tot ontslag van Kravchenko uit zijn functie van procureur bij het parket van de procureur-generaal.

Waar de berichtgeving verschilt

De data waarop NABU en SAP de 'Carthago'-operatie aankondigden, variëren tussen 4 en 5 september afhankelijk van de bron. Daarnaast verschilt de framing over het precieze verloop van het ontslag van Kravchenko: sommige bronnen situeren de goedkeuring door de Verchovna Rada op dezelfde dag als het presidentiële ontslagdecreet (15 september), terwijl andere de Rada-stemming de dag ervoor plaatsen. De feitelijke kern – goedkeuring door de Rada plus presidentieel decreet op 15 september – is consistent.

Achtergrond

Op 4 september 2025 maakten NABU en SAP de blootlegging bekend van een criminele organisatie binnen het parket van de procureur-generaal die volgens het onderzoek systematisch steekpenningen ontving van frauduleuze callcentra die Oekraïense en buitenlandse burgers zouden hebben opgelicht. Volgens het onderzoek werd de groep in de zomer van 2025 opgericht door een functionaris van het parket, met huidige procureurs en nauwe niet-officiële personen; betalingen zouden zijn geïntroduceerd voor de ongehinderde werking van schaduwcallcentra. Een van de vermeende kopstukken zou een plaatsvervangend hoofd van een structurele eenheid van het parket zijn, Serhiy Kropyva.

Procureur-generaal Ruslan Kravchenko, sinds juni 2025 in functie en daarvoor hoofd van de Staatsbelastingdienst van december 2024 tot juni 2025, diende op 7 september 2025 tegen deze achtergrond zijn ontslag in. Op 6 september had hij al publiekelijk elk verband met de dekking van illegale callcentra ontkend en de medewerker van het parket die in het NABU-onderzoek werd genoemd, geschorst en een personeelsbesluit tot ontslag in voorbereiding genomen. Op de ochtend van 14 september beweerde Kravchenko een verdenking te hebben ondertekend tegen NABU-directeur Semen Kryvonos; Kryvonos noemde de zaak verzonnen en zei dat de verdenking hem niet was betekend. Het parket van de procureur-generaal ontkende de informatie diezelfde avond.

Na zijn ontslag als procureur-generaal werd Kovalsky als waarnemend procureur-generaal aangesteld. Hij stelde dat zijn eerste taak bestaat uit het voeren van gesprekken met hoofden van kernafdelingen van het parket en regionale organen, het aanpakken van problematische dossiers, prominente zaken en personeelskwesties, en het voltooien van interne procedures in het kader van 'Carthago'. Hij ondertekende ook een bevel tot ontslag van Kravchenko uit zijn functie van procureur bij het parket.